درحالی که دونالد ترامپ با ادبیاتی پیروزمندانه از جنگ با ایران سخن می‌گوید، پشت صحنه رسانه‌ای در آمریکا و غرب روایت دیگری در حال شکل‌گیری است؛ روایتی که نه از پیروزی، بلکه از فشار فزاینده بر رسانه‌ها برای همسو شدن با خط رسمی کاخ سفید حکایت دارد. گزارش‌های منتشر شده در نیویورک تایمز، وال‌استریت ژورنال و دیگر رسانه‌های جریان اصلی نشان می‌دهد چگونه روایت جنگ، پیش از آنکه در میدان شکل بگیرد، در اتاق‌های خبر، مهندسی می‌شود.
ماجرا از جایی آغاز می‌شود که نیویورک تایمز در گزارشی مفصل، از تماس‌های مکرر مقام‌های دولت ترامپ با سردبیران رسانه‌های بزرگ پرده برداشت؛ تماس‌هایی که به گفته منابع آگاه، با هدف «اصلاح لحن» و «تعدیل تیترها» در پوشش اخبار مرتبط با ایران انجام شده است. این گزارش به‌طور خاص به مواردی اشاره می‌کند که در آن‌ها از رسانه‌ها خواسته شده به جای برجسته کردن تبعات انسانی و اقتصادی جنگ، بر «قدرت بازدارندگی آمریکا» و «موفقیت‌های راهبردی» تمرکز کنند.

دسترسی در ازای همسویی؛ آغاز مهندسی روایت

در ادامه این روایت، وال‌استریت ژورنال نیز با لحنی محتاط‌تر اما معنادار، از افزایش «تعاملات هدایت‌شده» میان دولت و رسانه‌ها سخن می‌گوید. در این گزارش، برخی خبرنگاران به‌صورت غیررسمی اذعان کرده‌اند دسترسی به منابع دولتی و اطلاعات اختصاصی، به‌طور فزاینده‌ای مشروط به رعایت خطوط قرمز تعیین‌شده از سوی کاخ سفید شده است. به بیان دیگر، نوعی معامله نانوشته شکل گرفته است: دسترسی در ازای همسویی.
این فشارها که از هفته‌های نخست عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل شدت گرفته، حالا به لایه‌های عمیق‌تری رسیده است. نیویورک تایمز در گزارش ۱۶ مارس خود با عنوان «با تهدیدها و ادعاهای خیانت، ترامپ بر رسانه‌ها در جنگ فشار می‌آورد» این کمپین را «چندجانبه» توصیف می‌کند. ترامپ در تروث سوشیال، رسانه‌هایی چون نیویورک تایمز و وال‌استریت ژورنال را به پخش «دروغ» متهم کرده و حتی از امکان «اتهام خیانت» سخن گفته است. هدف ظاهری این اظهارات، نه تنها دلسرد کردن خبرنگاران از پوشش انتقادی، بلکه تشویق افکار عمومی به زیرسؤال بردن هر گزارشی است که با روایت رسمی کاخ سفید همخوانی ندارد.

ورود ابزارهای قانونی؛ تهدید مجوزها

رویترز در گزارشی تازه از ورود فشارهای سیاسی بر رسانه‌ها به مرحله‌ای کم‌سابقه پرده برداشته و جزئیات تهدید مستقیم «برندان کار» رئیس کمیسیون ارتباطات فدرال را تشریح کرده است؛ تهدیدی که به‌سرعت با حمایت دونالد ترامپ همراه شد و به گفته ناظران، پیوندی آشکار میان انتقادهای سیاسی رئیس‌جمهور و ابزارهای نظارتی دولت ایجاد کرد. بر اساس این گزارش، کار با بازنشر اظهارات ترامپ درباره «گزارش‌های وحشتناک» رسانه‌ها از جنگ ایران، به پخش‌کنندگان هشدار داد در صورت ادامه انتشار «اخبار جعلی» یا «تحریف‌شده»، با خطر از دست دادن مجوزهای پخش خود مواجه خواهند شد؛ مجوزهایی که ارزش اقتصادی بالایی دارند و ستون فعالیت رسانه‌های محلی به شمار می‌روند.
این موضع‌گیری بلافاصله با واکنش ترامپ همراه شد. او ضمن تأیید این تهدید، رسانه‌ها را «مایه ننگ» و «بسیار ضدمیهن‌پرست» خواند و مدعی شد آن‌ها «از امواج رایگان آمریکایی سوءاستفاده می‌کنند تا دروغ پخش کنند». به‌گفته تحلیلگران، چنین ادبیاتی در کنار تهدیدهای نهادی، نشانه‌ای از یک رویکرد هماهنگ برای مهار پوشش‌های انتقادی است. رویترز تأکید می‌کند این نخستین بار است که حملات لفظی ترامپ به رسانه‌ها، به‌طور مستقیم با ابزارهای قانونی کمیسیون ارتباطات فدرال گره خورده است؛ موضوعی که از نگاه منتقدان می‌تواند مرز میان فشار سیاسی و مداخله ساختاری در رسانه‌ها را تضعیف کند.
در همین حال، نقش برندان کار به‌عنوان رئیس کمیسیون ارتباطات فدرال اهمیت ویژه‌ای یافته است. او که پیش‌تر نیز به اتخاذ مواضع همسو با دولت شناخته می‌شد، اکنون با طرح احتمال لغو مجوزها، این فشارها را از سطح گفتمانی به سطحی عملیاتی ارتقا داده است. این تهدید به‌ویژه برای ایستگاه‌های محلی تلویزیونی و رادیویی که به این مجوزها وابسته‌اند، اثر بازدارنده قابل توجهی دارد و می‌تواند آن‌ها را به سمت احتیاط بیشتر در پوشش اخبار سوق دهد.واشنگتن پست در گزارشی مشابه، صحنه را این‌گونه ترسیم کرد که ترامپ تهدید رئیس کمیسیون ارتباطات فدرال را با شادی پذیرفته و پوشش جنگ ایران را «مغرضانه» دانسته است. این روزنامه آمریکایی اشاره می‌کند جنگ میلیاردها دلار هزینه برداشته، بازار انرژی را به هم ریخته و حالا ترامپ به جای پاسخ به واقعیت‌های میدانی – مانند گزارش‌های پنتاگون از ضربه‌های موشکی یا سقوط برخی پهپادها – ترجیح می‌دهد تمرکز را به سمت رسانه‌ها ببرد. واشنگتن پست می‌نویسد ترامپ رسانه‌ها را متهم می‌کند با پخش تصاویر واقعی از میدان، به نوعی به دشمن کمک می‌کنند.

اتهام «خیانت» و تلاش برای تغییر مالکیت روایت

سی‌ان‌ان که خود یکی از اهداف اصلی این موج بوده، گزارش داد هر روز شکایت تازه‌ای از کاخ سفید می‌رسد. ترامپ رویکرد رسانه‌ها را «ننگین» و «ضدمیهنی» می‌خواند، ویدئوهای جعلی پیروزی‌های ایرانی را به «همکاری رسانه‌ها با تهران» نسبت می‌دهد و حتی می‌گوید کسانی که چنین تصاویری پخش کنند باید به اتهام خیانت محاکمه شوند. «پیت هگست» وزیر دفاع نیز از پشت تریبون پنتاگون رسانه‌ها را تحقیر کرده و پیشنهاد داده مالک «همسوتری» برای شبکه‌هایی مانند سی‌ان‌ان پیدا شود. سی‌ان‌ان این کمپین را «هماهنگ و روزانه» توصیف کرد و نوشت هدف آن کاهش پوشش منفی است؛ پوششی که طبق نظرسنجی‌ها، حتی برخی جمهوری‌خواهان را به تردید انداخته و محبوبیت جنگ را به پایین‌ترین سطح رسانده است.
گاردین، رسانه بریتانیایی، این فشارها را فراتر از یک اختلاف ساده رسانه‌ای می‌بیند و در تحلیل‌هایی که به‌تازگی منتشر کرده، آن را با تلاش‌هایی مقایسه کرده که گویا می‌خواهند رسانه‌های آمریکایی شبیه «تلویزیون دولتی» عمل کنند، جایی که فقط پیروزی‌ها گزارش شود و هر نشانه‌ای از پیچیدگی میدان نادیده گرفته شود. یکی از ستون‌نویسان گاردین نوشته: «رئیس کمیسیون ارتباطات فدرال ترامپ می‌خواهد رسانه‌ها فقط روایت رسمی را تکرار کنند».
این گزارش‌ها که همه در کمتر از یک هفته منتشر شده‌اند، تصویری واحد می‌سازند: ترامپ که ادعای پیروزی تاریخی دارد، در واقعیت با موجی از مخالفت داخلی روبه‌رو است. جنگ که با عملیات گسترده هوایی آغاز شد، نه تنها به اهداف اعلام‌شده نرسیده، بلکه گزارش‌های میدانی رسانه‌های غربی نشان می‌دهد مقاومت ادامه دارد و هزینه‌های اقتصادی برای آمریکا رو به افزایش است.
اما چرا چنین فشاری دقیقاً حالا به رسانه‌ها وارد می‌شود؟ تحلیلگرانی که نیویورک تایمز با آن‌ها صحبت کرده، می‌گویند ریشه در هراس عمیق دولت از افشای حقیقت میدانی است. گزارش‌هایی که ترامپ آن‌ها را «دروغ» می‌خواند، شامل جزئیاتی هستند که کاخ سفید نمی‌خواهد آمریکایی‌ها ببینند: از تلفات در عملیات محدود گرفته تا اختلال در مسیرهای تجاری خلیج‌فارس. درواقع رسانه‌ها باید سراغ ساده‌سازی روایت یک خطی پیروزی کاخ سفید بروند، در حالی که خود گزارش‌های پنتاگون حاکی از پیچیدگی‌های بیشتر میدان است.

کنترل تصویر؛ از تیتر تا لنز دوربین

این کمپین، یادآور دوران‌هایی در تاریخ آمریکاست که دولت‌ها در میانه جنگ تلاش کرده‌اند روایت را کنترل کنند. اما نیویورک تایمز هشدار می‌دهد این بار ابزارها ساختاری‌تر هستند: کمیسیون ارتباطات فدرال می‌تواند مجوزهای پخش محلی را بررسی و حتی لغو کند. ترامپ در پست‌های متعدد تروث سوشیال تکرار کرده رسانه‌ها «از امواج رایگان آمریکایی سوءاستفاده می‌کنند تا دروغ پخش کنند». گاردین این را «حمله مستقیم به اولین متمم قانون اساسی» می‌داند و می‌پرسد آیا آمریکا که خود را قهرمان آزادی بیان می‌داند، حالا به سمت مدل‌های کنترل دولتی حرکت کرده است؟
اما این فشارها فراتر از تهدیدهای کلامی رفته و به حوزه‌های عملیاتی رسیده است. «پیت هگست» وزیر دفاع، در کنفرانس‌های مطبوعاتی پنتاگون نه تنها خبرنگاران را به «کم‌ارزش کردن پیروزی‌ها» متهم کرده، بلکه حتی پیشنهاد عنوان‌های خبری خاصی برای تلویزیون‌ها داده و گفته است: بنر تلویزیون باید چه بگوید؟ چطور است که بنویسند «ایران روزبه‌روز ناامیدتر می‌شود!». این دخالت مستقیم در محتوای خبری، همراه با محدودیت‌های جدید بر دسترسی عکاسان خبری به جلسات توجیهی پنتاگون – جایی که برخی عکاسان به دلیل انتشار تصاویر «نامطلوب» از هگست، از ورود منع شده‌اند– نشان‌دهنده تلاش سیستماتیک برای محدود کردن تصاویر و روایت‌های بصری است که ممکن است با خط رسمی همخوانی نداشته باشند.
یکی از زوایای کمتر پرداخته‌شده این ماجرا، پیوند این فشارها با اتهام‌های سنگین «خیانت» است. ترامپ در پست‌های اخیر تروث سوشیال، رسانه‌ها را متهم کرده با پخش گزارش‌هایی درباره «ضربه‌های ایرانی» یا ویدئوهای جعلی عملاً به دشمن کمک می‌کنند. او حتی نوشته برخی رسانه‌ها باید به «اتهام خیانت» محاکمه شوند؛ اتهامی که در قانون آمریکا مجازات مرگ دارد. این زبان، که از «ننگین» تا «ضدمیهنی» گسترش یافته، فضایی ایجاد کرده که خبرنگاران و سردبیران را در موقعیت دشواری قرار می‌دهد: ادامه پوشش انتقادی ممکن است به اتهام‌های سنگین قانونی یا سیاسی منجر شود، در حالی که عقب‌نشینی به معنای پذیرش روایت یک‌جانبه کاخ سفید است.
این کمپین که با تماس‌های مستقیم با سردبیران، شرطی‌سازی دسترسی به اطلاعات، تهدید مجوزها و اتهام‌های خیانت همراه شده، عملاً به دنبال ایجاد نوعی خودسانسوری در رسانه‌هاست. تحلیلگرانی که نیویورک تایمز با آن‌ها گفت‌وگو کرده، تأکید دارند هدف اصلی، نه تنها تغییر لحن پوشش، بلکه کاهش حجم گزارش‌های منفی از تلفات آمریکایی، هزینه‌های هنگفت جنگ و پیچیدگی‌های میدانی است؛ جایی که پنتاگون گزارش‌های رسمی‌اش نشان‌دهنده پیشرفت «قاطع» است، اما گزارش‌های مستقل از ادامه مقاومت و اختلال در مسیرهای انرژی حکایت دارند.

هدف نهایی: خودسانسوری ساختاری

در این میان، حتی برخی صداهای مخالف از داخل سیستم جمهوری‌خواهان بلند شده؛ سناتورهایی مانند ران جانسون تهدید لغو مجوزها را «غیرقانونی» خوانده‌اند و دموکرات‌هایی چون الیزابت وارن این اقدامات را «اقتدارگرایانه» توصیف کرده‌اند. اما شدت و هماهنگی فشارها –از تروث سوشیال ترامپ تا کنفرانس‌های پنتاگون- نشان می‌دهد کاخ سفید مصمم است روایت جنگ را تحت کنترل درآورد. وقتی وزیر دفاع پیشنهاد می‌کند مالک «همسوتری» برای شبکه‌هایی مانند سی‌ان‌ان بیاید و رئیس FCC مجوزها را تهدید می‌کند، مرز میان انتقاد و سانسور رسمی کمرنگ می‌شود.این فشارها، در حالی که جنگ وارد هفته‌های پرهزینه‌تر می‌شود، می‌تواند پیامدهای بلندمدتی برای آزادی مطبوعات در آمریکا داشته باشد. رسانه‌هایی که تاکنون در برابر فشارها ایستاده‌اند، حالا با سایه تهدیدهای قانونی و اتهام‌های سنگین روبه‌رو هستند، سایه‌ای که ممکن است بسیاری را به سمت احتیاط بیش از حد و ساده‌سازی روایت به نفع خط رسمی سوق دهد. ترامپ که پیروزی را فریاد می‌زند، با این کمپین نشان می‌دهد حتی روایت رسانه‌ای هم بخشی از میدان جنگ است؛ میدانی که در آن کنترل اطلاعات، به اندازه کنترل آسمان و دریا اهمیت دارد.