به گزارش قدس، صبح امروز در حاشیه تور رسانهای خبرنگاران از سد طرق مدیر عامل آب منطقهای خراسان رضوی در تشریح وضعیت سدهای مشهد ضمن گرامی داشت یاد ۱۳ شهید صنعت آب و برق کشور در جنگ رمضان عنوان کرد: با وجود اینکه امسال بارندگی خوبی چه نسبت به سال گذشته و چه نسبت به میانگین بلندمدت داشتیم و میزان بارش در سطح استان و مشهد افزایش داشته اما وضعیت سدهای مشهد شرایط مطلوبی ندارد.
محمدعلی نعمت نژاد ادامه داد: براساس آمار هواشناسی استان، میزان بارندگی تا امروز ۱۷۹ میلیمتر بوده است که نسبت به سال گذشته یعنی ۱۱۸.۵میلیمتر و نسبت به میانگین بلندمدت حدود ۱۴۸ میلیمتر نیز بیشتر دارد. و در حوزه شهرستان مشهد نیز براساس آمار ایستگاه هواشناسی، تاکنون ۱۷۱.۵ میلیمتر بارندگی ثبت شده، در حالیکه سال گذشته در همین بازه ۱۳۴ میلیمتر بوده و میانگین بلندمدت نیز حدود ۱۷۰ میلیمتر است، بنابراین در این بخش نیز افزایش داریم اما باید گفت متأسفانه الگوی بارش و زمانبندی بارندگیها به گونهای نبوده که در حوضه آبریز سدها منجر به ورودی قابلتوجه به مخازن شود.
وی ادامه داد: بارشهای رگباری عمدتاً به سیلاب تبدیل میشوند و این سیلابها لزوماً وارد مخازن سدها نمیشوند.به همین دلیل، وضعیت فعلی مخازن سدها مطلوب نیست و با وجود اینکه سال گذشته نیز سالی خشک را پشت سر گذاشته بودیم و بخشی از ذخایر برداشت شده بود حتی در برخی موارد از سال گذشته نیز کمتر است. آنچه تاکنون وارد مخازن شده، عمدتاً ورودی پایه و تدریجی سال آبی یا سال شمسی بوده است.
تامین اعتبار مشکل اصلی طرح های تامین آب خراسان رضوی
وی در تکمیل توضیحات خود افزود: متأسفانه، درست در آستانه عید، سد دوستی ما عملا از مدار بهرهبرداری خارج شد و حجم مخزن آن به حدی رسید که امکان استفاده وجود نداشت خوشبختانه در بارندگیهایی که طی دو هفته اخیر بهویژه در حوزه هریرود رخ داد تا این تاریخ حدود ۶۳ تا ۶۴ میلیون مترمکعب آب به مخزن سد دوستی وارد شده که مطابق پروتکلها، بخشی از این آب متعلق به کشور ترکمنستان است.
مدیر عامل آب منطقهای خراسان رضوی در پاسخ به پرسش خبرنگار قدس درباره تامین منابع مالی پروژههای تامین آب استان به ویژه مشهد توضیح داد: برنامهها، نیازها و پروژههای موردنیاز استان را تا افق سال ۱۴۲۰ برنامهریزی کردهایم و مشخص است استان چه میزان آب نیاز دارد، چه پروژههایی باید اجرا شود و این پروژهها در چه زمانی باید به بهرهبرداری برسند. این برنامهها از حدود سالهای ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ آغاز شده و به تأیید شرکت آب و فاضلاب کشور نیز رسیده است و اکنون در حال اجراست و تنها مسئلهای که در اجرای همه پروژهها با آن مواجه هستیم، موضوع اعتبارات است و ما نمیتوانیم خود را جدا از شرایط کلی دولت و کشور بدانیم و طبیعتا این وضعیت تحت تأثیر شرایط اقتصادی موجود است.
نعمت نژاد تشریح کرد: قرار بود پروژه هزارمسجد در سال ۱۴۰۱ وارد مدار بهرهبرداری شود، اما در سال ۱۴۰۲ مجوز ماده ۲۳ را دریافت کرد و اجرای پروژه آغاز شد یا پروژه انتقال پساب به غرب دشت مشهد و جایگزینی آن با چاههای کشاورزی نیز از جمله طرحهایی بود که باید در سالهای ۱۳۹۸ یا ۱۳۹۹ به بهرهبرداری میرسید، اما این اتفاق رخ نداد و در مجموع، مشکل اصلی این طرحها همان مسئله تأمین اعتبارات است و در مورد مصوبات، صورتجلسات و وعدههایی که داده شده نیز باید گفت که همه آنها صددرصد محقق نشدهاند. بخشی از اعتبارات تخصیص یافته، اما اغلب نه بهصورت نقدی، بلکه در قالب ابزارهای مالی مانند اوراق مرابحه، اسناد خزانه و سایر روشهای تأمین مالی دولتی پرداخت شد و به عنوان نمونه در اواخر سال گذشته نیز با وجود شرایط خاص و حتی شرایط جنگی، پیگیریهای لازم صورت گرفت و اعتبارات مناسبی به مجموعه ما و همچنین شرکت آب و فاضلاب مشهد تزریق شد. اگر بخواهیم بهصورت درصدی بیان کنیم، شاید حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از منابع موردنیاز تأمین شده باشد.
وی در ادامه این نشست خبری افزود: در خصوص اعتبارات موردنیاز برای تکمیل ۱۰۰ درصد پروژهها، مجموعا حدود ۵ همت اعتبار لازم است و پروژههای اضطراری شرکت آب منطقهای حدود ۳۲۵۰ میلیارد تومان و پروژههای آبفای مشهد حدود ۱۸۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارند که همگی برای مدیریت تنش آبی و تأمین آب پایدار ضروری هستند و با وجود این، فکر نمیکنیم به مرحله جیرهبندی برسیم. تلاش ما این است که با توجه به شرایط فعلی مخازن سدها و برنامهریزیهایی که در دو حوزه آبفا و آب منطقهای انجام میشود، وارد این شرایط نشویم؛ زیرا آن مرحله خط قرمز ماست.
مدیرعامل آب منطقهای خراسان رضوی گفت: باید در نظر داشت که شهر مقدس مشهد، به همراه تهران و چند استان دیگر، از جمله مناطقی هستند که هم در سال گذشته و هم در سال جاری با تنش آبی مواجه بودهاند و در اولویت رسیدگی قرار دارند. به همین دلیل، هر میزان که دولت، مجلس، سازمان مدیریت بحران و سازمان برنامه بتوانند منابع مالی تزریق کنند، مشهد در زمره شهرهای اولویتدار برای تأمین اعتبار پروژههای آبی قرار دارد.
نعمت نژاد با اشاره به نحوه تامین آب شرب شهر مشهد تشریح کرد: طبق برنامه مصوبی که براساس جمعیت، سرانهها و پیشبینیها اگر قرار باشد ما تأمین آب را مطابق برنامه انجام دهیم، باید حدود ۱۴ هزار و ۶۹۸ لیتر بر ثانیه آب تأمین و به حوزه آب و فاضلاب تحویل دهیم اما با انجام برخی اقدامات در حوزه مدیریت مصرف و مدیریت شبکه توزیع عملکرد ما در سال گذشته در اوج مصرف شهر مشهد۱۱ هزار و ۳۳۵ لیتر بر ثانیه بود. این در حالی است که برای همان سال در برنامه پیشبینی کرده بودیم که باید ۱۳ هزار و ۲۰۰ لیتر بر ثانیه تأمین شود وبرای سال ۱۴۰۵ نیز با در نظر گرفتن افزایش سهدرصدی مصرف، نیاز به ۱۱ هزار و ۶۷۵ لیتر بر ثانیه آب خواهیم داشت تا بتوانیم پیک مصرف تابستان را مدیریت کنیم در این موضوع سـدها را با ورودی صفر دیده شده در صورتیکه در برخی سالها تا ۵۰ درصد از مخازن سدها قابل استفاده بود و طبق برآوردهای امسال و با توجه به شرایط موجود، پیشبینی کردهایم حدود ۶ هزار و ۸۰۰ لیتر بر ثانیه از منابع آب زیرزمینی برداشت داشته باشیم .
وی افزود: در مجموع، توان تولید منابع ما حدود ۹ هزار و ۳۰۰ لیتر بر ثانیه خواهد بود و اگر همین شرایط ادامه داشته باشد، در پیک مصرف تابستان نزدیک به ۲ تا ۲٫۵ مترمکعب، یعنی حدود ۲ هزار و ۳۰۰ لیتر بر ثانیه کسری خواهیم داشت.
مدیر عامل آب منطقه ای خراسان رضوی پیگیری های متعدد را لازمه تحقق منابع مالی دانست و گفت: ما برای تأمین منابع مالی از تمام ظرفیتها استفاده کردهایم،از وزیر نیرو و معاونان وی گرفته تا سازمان برنامه و بودجه و نمایندگان محترم مجلس. شرایط کشور به گونهای است که منابع مالی به صورت خودکار و بدون پیگیری توزیع نمیشود و برای دریافت هر میزان اعتبار، پیگیریهای متعددی لازم است. بنابراین هر مبلغی که تاکنون دریافت شده، نتیجه همین پیگیریها بوده است. برای مثال اگر در جلسه کمیسیون اصل نود صحبت از ۳۵۰۰ میلیارد تومان شده بود، باید صریح بگویم که این رقم به طور کامل محقق نشده اما بخشی از منابع در قالبهای مختلف تأمین شده یا پایان سال گذشته و در تاریخ ۲۹ اسفند حدود ۳۰۰ میلیارد تومان برای این بخش اختصاص یافت که ۱۰۰ میلیارد تومان از محل بند میم ماده ۲۸ و ۲۰۰ میلیارد تومان از محل درآمدهای وزارت نیرو تأمین شد و پیش از آن، برای طرح شوریجه و پروژههای هزارمسجد حدود ۳۰۰ میلیارد تومان اوراق مرابحه اختصاص یافت تا برای پرداخت مطالبات پیمانکاران استفاده شود.
بهره برداری از سد شوریجه در تیرماه
نعمت نژاد درباره تامین این میزان کسری آب توضیح داد: برای جبران این کسری، پروژههای اضطراری تعریف شد که بخشی از این پروژهها مربوط به حفاری چاههای جدید و جابهجایی چاههای موجود در آب منطقه ای استان و آبفای مشهدو بخشی نیز مربوط به سد شوریجه است و اگر ورودی این سد به حد موردنیاز برسد، ما ۱۲۵۰ لیتر بر ثانیه تأمین از این سد را پیشبینی کردهایم و اگر این میزان تحقق پیدا نکند، در پروژههای اضطراری برای آن جایگزین نیز درنظر گرفته شده و در حال حاضر، سد شوریجه از ابتدای سال حدود ۳ میلیون مترمکعب آورد داشته است.
مدیر عامل آب منطقه ای خراسان رضوی با اشاره به پیشرفت فیزیکی ۹۳ درصدی این سد عنوان کرد: خط انتقال این سد حدود ۶۶ تا ۶۷ درصد، و متوسط پیشرفت کل طرح به ۸۳ تا ۸۷ درصد رسیده و بدنه سد آماده و فرآیند آبگیری آغاز شده و کمیته آبگیری نیز آن را تأیید کردهاند هر مقدار روانآب و بارندگی در حوضه آبریز سد وجود داشته باشد، پشت سد ذخیره خواهد شد و نگرانیهایی که در سالهای گذشته درباره خروج آب از دسترس وجود داشت، اکنون برطرف شده و آب در پشت سد ذخیره میشود. برنامه فعلی ما تکمیل خط انتقال این سامانه و اتصال آن به خط سد دوستی است تا تیرماه به بهرهبرداری برسد و بتوانیم در پیک مصرف تابستان از آب سد شوریجه نیز استفاده کنیم.
وی تشریح کرد: تأکید و توصیه ما این است که مشابه سال گذشته، که نیاز برنامهای ما ۱۳,۲۰۰ لیتر بر ثانیه بود اما با مصرف ۱۱,۳۰۰ لیتر بر ثانیه، نزدیک دو هزار لیتر کمتر مصرف شد، همراهی مردم تکرار شود. این کاهش مصرف قطعاً با همکاری مشترکان و مردم محقق شد و ما توانستیم این موفقیت را کسب کنیم.
ذخیره سدهای استان ۱۰درصد است
مدیر عامل آب منطقهای خراسان رضوی با ارائه آماری درباره سدهای استان ادامه داد: خراسان رضوی ۱۹ سد در سامانه بهجز سد شوریجه که هنوز رسماً وارد بهرهبرداری نشده است، دارد و این سدها هر روز پایش میشوند. حجم مخازن این سدها حدود یک میلیارد و ۵۷۲ میلیون مترمکعب است که از این مقدار، یک میلیارد و ۱۹۰ میلیون مترمکعب مربوط به سد دوستی است. این حجم کل مخازن در تراز نرمال است و میزان آب قابل تنظیم آنها حدود ۹۱۰ میلیون مترمکعب برآورد میشود. میزان پرشدگی فعلی سدها تا امروز حدود ۱۶۰ میلیون مترمکعب است، یعنی نزدیک ۱۰ درصد ذخیره سدها آب دارد. از ابتدای سال آبی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ تاکنون، حدود ۱۳۷ میلیون مترمکعب ورودی به مخازن سدها ثبت شده که حدود ۶۵ میلیون مترمکعب آن مربوط به سد دوستی است و این ورودی عمدتاً در دو هفته اخیر اتفاق افتاده یعنی از ابتدای سال ۱۴۰۵ حدود ۹۸ میلیون مترمکعب ورودی به مخازن سدها داشتهایم و مجموع حجم مخازن سدهای تأمینکننده آب شرب مشهد اکنون حدود ۷۸ میلیون مترمکعب است حدود ۶۳ تا ۶۴ میلیون مترمکعب آن مربوط به سد دوستی، حدود ۳ میلیون و ۷۳۰ هزار مترمکعب سد کارده، حدود ۴ میلیون مترمکعب سد طرق و حدود ۶ میلیون و ۹۳۰ هزار مترمکعب سد ارداک حجم ذخیره دارند.
نعمت نژاد درباره دیگر پروژه های تامین آب مشهد توضیح داد: پروژه دیگر در حوزه انتقال آب، طرح هزارمسجد است که آن هم در زمره پروژههای میانمدت قرار دارد. در این طرح، فاز اول به عنوان اولویت در نظر گرفته شده و انتقال آب از سدهای قرهتیکان و یک سد دیگر از طریق خط انتقال به ورودی تونل و سپس از تونل به ایستگاه تصفیهخانه شماره سه مشهد انجام خواهد شد. طول تونل این پروژه حدود ۸.۵ کیلومتر است که عملیات حفاری آن حدود یک سال و نیم پیش آغاز شده و تاکنون حدود ۲۵۰۰ متر حفاری شده و یکی از چالشهای اصلی این پروژه تأمین اعتبار است و در حال حاضر حفاری در یک شیفت و با سرعت حدود ۱۱ تا ۱۲ متر در روز انجام میشود و در صورت تأمین اعتبار و فعالتر شدن کارگاه و اجرای عملیات در دو شیفت، میتوان امید داشت تا پایان سال حفاری تونل که گلوگاه اصلی پروژه محسوب میشود تکمیل شود، زیرا تا زمانی که حفاری تونل انجام نشود، حتی در صورت اجرای خط انتقال نیز امکان انتقال آب وجود نخواهد داشت.در قالب طرح هزارمسجد قرار است حدود ۵۱ میلیون مترمکعب آب از یال شمالی منتقل شود در این پروژه چهار سازه اصلی اجرا شده که از این مقدار تخصیص حدود ۲۴ میلیون مترمکعب مربوط به سد آبیبیگ، حدود ۵ میلیون مترمکعب مربوط به سد قرهتیکان، حدود ۳ میلیون مترمکعب نیز مربوط به سد چهچه است و در مجموع حدود ۳۲ میلیون مترمکعب از ۵۱ میلیون مترمکعب تخصیص مربوط به همین سدهاست و هر سه سد نیز تکمیل شده و آماده بهرهبرداری هستند.در حال حاضر در سد قرهتیکان حدود ۱۵.۵ میلیون مترمکعب آب ذخیره شده و در سد چهچه نیز حدود ۹ تا ۱۰ میلیون مترمکعب آب ذخیره شده است. بنابراین اگر خط انتقال سریعتر تکمیل شود، امکان انتقال این آب به مشهد فراهم خواهد شد.
وی درباره طرح انتقال آب از دریای عمان گفت: بر اساس برنامه زمانبندی، پیشبینی شده این آب در سال ۱۴۱۰ به مشهد برسد. در حال حاضر بخش صنعتی این پروژه در دست اجراست و توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت پیگیری میشود. برای انتقال آب تا زاهدان و استان سیستان و بلوچستان نیز مجلس شورای اسلامی مصوبهای در قالب ماده واحده تصویب کرده که شامل خرید تضمینی آب برای شرب است. ما نیز در حال پیگیری هستیم تا برای خراسان جنوبی و خراسان رضوی نیز بخش شرب در این پروژه دیده شود. با این حال، پروژه با چالشهایی مواجه است که اخبار آن نیز منتشر شده و بخش عمده این چالشها مربوط به مسائل مالی است، زیرا تأمین مالی پروژه عمدتاً بر عهده شرکتهای صنعتی و بهویژه شرکتهای فولادی است که به نوعی اسپانسر پروژه محسوب میشوند به طور کلی باید گفت در حال حاضر اجرای پروژه با برخی مشکلات مواجه شده و حتی در بخش صنعت نیز در برخی نقاط با کندی پیش میرود. با این حال امیدواریم با رفع این چالشها، پروژه طبق زمانبندی ادامه یابد و در نهایت به خراسان رضوی و خراسان جنوبی برسد.
مدیر عامل آب منطقه ای خراسان رضوی در خصوص چاههای تأمین آب عنوان کرد: در مجموع استان حدود ۱۶ هزار و ۳۹ حلقه چاه مجاز فعال وجود دارد. از این تعداد حدود ۹ هزار و ۷۹۵ حلقه مربوط به بخش کشاورزی و سایر مصارف و حدود ۶ هزار و ۲۴۴ حلقه نیز مربوط به سایر مصارف از جمله شرب است و در مجموع حدود ۲۵۰۰ حلقه از این چاهها چه در سطح استان و چه در شهر مشهد در حوزه آب شرب قرار دارند، در حوزه آب شرب شهر مشهد، تعداد چاههایی که در اختیار شرکت آب و فاضلاب مشهد قرار دارد حدود ۵۷۸ حلقه است که بخشی از این چاهها به روستاهای حاشیه مشهد مربوط می شود که مدیریت آنها به آبفای مشهد واگذار شده که باید گفت بخشی از این چاهها در داخل شهر و بخشی دیگر در محدوده غرب دشت مشهد قرار دارند و همه این ۵۷۸ حلقه چاه همواره در مدار بهرهبرداری نیستند زیرا هر سال تعدادی از آنها خشک میشوند یا با کاهش آبدهی مواجه میشوند. تا این لحظه ما هیچ تخصیص جدیدی برای حفر چاه مازاد به شرکت آب و فاضلاب مشهد یا آب منطقه ای ندادهایم. در واقع تمام اعداد و ارقامی که در این زمینه مطرح میشود مربوط به احیای چاههای موجود یا انتقال تخصیص یک چاه به چاه جدید است تا در نهایت همان ظرفیت قبلی تأمین شود.
نظر شما