روابط عمومی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی هم‌زمان با دهه کرامت، هر روز به معرفی یکی از گنجینه‌های مکتوب خود می‌پردازد.

در هفتمین روز این برنامه، کتاب «اثر درمانی دعا و نیایش با تکیه بر صحیفه رضویه» که با رویکردی علمی و روان‌شناختی به تبیین ادعیه حضرت رضا (ع) پرداخته است، مورد واکاوی قرار گرفت.

در ادامه، یادداشت اختصاصی دکتر مهدی احمدی فراز را در خصوص ابعاد محتوایی این کتاب می‌خوانید:

نیایش تنها عرصهٔ خواندن نیست، بلکه صحنهٔ شناختن هم هست. نیایش نوعی تفکر است که انسان را به مبدأ هستی متصل می‌کند. نیایش پیوند فکری و عاطفی فرد با پروردگار جهان و پرواز روح انسان به سوی خدا، یا پرسش عاشقانهٔ کانون غیرمادی جهان است. نیایش کنشی است که همواره واکنشی مثبت در پی دارد. نیایش فقط راز و نیاز و درخواست نیست، بلکه نوعی دریافت است. نیایش مشق عشق، تمرین هنر، ابزار زندگی و ابزار بندگی است. نیایش نمودار کوشش انسان برای ارتباط با وجود نامرئی هستی است. نیایش یادآور این نکته است که هرچند بشر پایبند زمین است، اما دل در آسمان دارد.

عالی‌ترین نمونهٔ این گونه نیایش را در کلام نورانی ائمهٔ معصومین (ع)، به ویژه ادعیهٔ حضرت رضا (ع) می‌توان یافت. این نوشتار می‌کوشد با انتخاب برخی از عبارات دعا و با نگاهی علمی ـ روان‌شناختی به تبیین ادعیهٔ صحیفهٔ رضویه در ارتقای بهداشت روانی بپردازد. بدین منظور نگارنده در مقدمه، نگرشی جامع نسبت به نیایش، بهداشت روانی و رابطهٔ آن با دعا ارائه کرده و تأثیر نیایش را بر سلامت مورد بررسی قرار داده است. آنگاه الگوهای شناختی، رفتاری و عاطفی …مؤثر بر بهداشت روانی را براساس مضامین دعاها تحلیل مختصری کرده است.

این مجموعه شامل ۱۱۷ دعای منتخب از ادعیه امام رضا (ع) است و هدف اصلی آن ایجاد نگرش کارکردگرا به مفاهیم ادعیه می‌باشد. البته تحلیل همه مفاهیم انتخابی نیاز به کتاب مستقل دارد و ما در این کتاب فقط اشاره مختصری به مباحث بهداشت روانی کرده‌ایم. همچنین با توجه به اینکه مضامین دعا برگرفته از مفاهیم قرآنی بوده، برخی از مفاهیم دعایی را با مضامین قرآنی ذکر کرده‌ایم. ائمه ما از سلاح دعا در تربیت عقاید و انتقال آن به پیروان خود بهره گرفته‌اند، ما نیز برخی از ویژگی‌های اسلامی را با مضامین دعا نقد کرده‌ایم. امیدواریم این سه نگرش به دعا؛ یعنی استخراج مباحث بهداشت روانی، انطباق مفاهیم قرآنی و نقد برخی از ویژگی‌های اسلامی، برای استفاده بیشتر و کاربردی ادعیه در فرهنگ شیعی، الگوی مطلوبی باشد.

دکتر مهدی احمدی فراز _پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی