مشهد، شهری است که در آن معنویت و زندگی روزمره در هم تنیدهاند. شهری که در کوچههای قدیمیاش خاطرههای زیارت، درس و شعر جریان دارد و در صحنهای حرمش هزاران روایت انسانی شکل گرفته است. در میان این روایتها، زندگی و سالهای جوانی رهبر شهید انقلاب نیز با این شهر گره خورده؛ سالهایی که در فضای علمی، ادبی و مذهبی مشهد سپری شد و بخشی از هویت فکری و فرهنگی ایشان را شکل داد.
ویژهبرنامه تلویزیونی «ایران امام رضا(ع)» تلاش میکند از همین زاویه، تصویری تازه از پیوند میان ایران، فرهنگ رضوی و تجربههای زیسته چهرههای فرهنگی و علمی ارائه دهد. این برنامه که محصول مشترک مرکز ارتباطات و رسانه آستان قدس رضوی و رسانه ملی است، همزمان با دهه کرامت روی آنتن شبکه۲ سیما رفته و در قالب ترکیبی از گفتوگو، روایت تاریخی و آیتمهای مستند، به بازخوانی جلوههایی از هویت فرهنگی و معنوی مشهد میپردازد.
روایتی از هویت، زیارت و ولایت
«ایران امام رضا(ع)» با اجرای نیما کرمی و روایتگری حامد عسگری تلاش دارد تجربههای زیسته هنرمندان، پژوهشگران و چهرههای فرهنگی را در تلاقی سه محور «ایران»، «امام رضا(ع)» و «ولایت» بررسی کند. فضای برنامه بهگونهای طراحی شده که گفتوگوها در بستری آرام و تأملبرانگیز شکل بگیرد و میهمانان بتوانند از تجربههای شخصی و نگاه خود به پیوند میان هویت ملی و فرهنگ رضوی سخن بگویند. در ساختار برنامه، هر گفتوگو متناسب با حوزه فعالیت میهمانان، بر یکی از این اضلاع سهگانه تمرکز بیشتری دارد؛ گاه روایتها به حس وطندوستی و هویت ملی میپردازد، گاه به تجربههای زیارت و ارتباط عاطفی با حرم مطهر رضوی و گاه به نقش اندیشه و رهبری در مسیر تحولات فرهنگی و اجتماعی. در کنار این گفتوگوها، حضور حامد عسگری به عنوان راوی بخشهایی از برنامه، حال و هوایی ادبی و شاعرانه به روایتها بخشیده است. او در بخشهایی که به زندگی و حضور رهبر شهید انقلاب در مشهد اختصاص دارد، خاطرهها و روایتهایی کمتر شنیدهشده را بازخوانی میکند؛ روایتهایی که تلاش دارند بخشی از پیوند تاریخی و عاطفی میان این شهر و شکلگیری یک شخصیت اثرگذار در تاریخ معاصر ایران را نشان دهند. «ایران امام رضا(ع)» از بخشهای متنوع و مستقلی تشکیل شده است که هر یک، بخشی از اتمسفر معنوی مشهد و پیوند آن با مقاومت را روایت میکند. در ادامه به بخشهای مختلف برنامه میپردازیم.
از سرشور تا مدرسههای علمیه
یکی از بخشهای قابل توجه این برنامه به سالهای نوجوانی و جوانی رهبر شهید انقلاب در مشهد میپردازد. در گفتوگویی با یکی از پژوهشگران هویت شهری مشهد، مخاطب با محله سرشور آشنا میشود؛ محلهای قدیمی در نزدیکی حرم مطهر که هنوز نشانههایی از زندگی آن روزگار را در خود حفظ کرده است. در این روایت، از فضای مدرسههای علمیه اطراف حرم مطهر نیز سخن گفته میشود؛ مدرسههایی مانند میرزا جعفر، بالاسر، فاضلخان، سلیمانخان، عباسقلیخان و نواب که در دهههای گذشته محیطی سرشار از گفتوگوهای علمی، مباحث طلبگی و فضای فرهنگی ایجاد کرده بودند. کتابخانه آستان قدس رضوی نیز در این روایت جایگاهی ویژه دارد. گفته میشود ساعتهای طولانی مطالعه در این کتابخانه، نقش مهمی در شکلگیری علاقه عمیق به کتاب و اندیشه در سالهای جوانی ایشان داشته است.
روایتی تاریخی از حرم مطهر رضوی
بخش دیگری از برنامه به تاریخ حرم منور امام رضا(ع) و شکلگیری شهر مشهد اختصاص دارد. در این بخش، یکی از تاریخپژوهان حرم مطهر رضوی از پیشینه منطقه سناباد سخن میگوید؛ منطقهای که پیش از حضور امام رضا(ع) نیز پیشینهای تاریخی داشته است. در روایت او به وجود سازههای قدیمی و حتی به کاخ ارنگ طوس در این محدوده اشاره میشود. همچنین از سازه چهارطاقی که در محل کنونی حرم مطهر وجود داشته یاد میشود؛ بنایی که بعدها با حضور و دفن امام رضا(ع) بهتدریج به مرکز زیارت و تجمع مردم تبدیل شد و هویت تازهای برای منطقه شکل گرفت. در ادامه این بخش، قدیمیترین عکس ثبتشده از صحن عتیق معرفی میشود؛ تصویری که در سال ۱۲۳۹ شمسی توسط آنتونیو جیانوزی، عکاس ایتالیایی ثبت شده است. این تصویر یکی از اسناد مهم تاریخ تصویری حرم منور رضوی به شمار میآید.
پرچمی که زمین نمیماند
یکی از بخشهای میدانی برنامه به میدان احمدآباد مشهد اختصاص دارد؛ جایی که حرکتی مردمی برای برافراشته نگه داشتن پرچم ایران شکل گرفته است. این حرکت از ششم فروردین ۱۴۰۵ با حضور ۶ جوان آغاز شد و به مرور افراد بیشتری به آن پیوستند. اکنون جمعی چندصد نفره به صورت نوبتی تلاش میکنند پرچم ایران به شکل ۲۴ساعته در این میدان در اهتزاز بماند. در میان روایتهای این بخش، یکی از شرکتکنندگان میگوید هر شب از شهرستان درگز به مشهد میآید تا هم در این حرکت مردمی حضور داشته باشد و هم زیارت خود را به نیابت از دیگران انجام دهد؛ ازجمله به نیابت از مادرش و رزمندگانی که در میدانهای نبرد حضور دارند.
روایتی از پیوند دلهای مردم جنوب کشور با حرم مطهر امام هشتم(ع)
در بخش ویژهای از برنامه تلویزیونی «ایران امام رضا(ع)» حضور خانوادههای شهدای میناب در مشهد و بارگاه منور رضوی با نگاهی انسانی و معنوی، روایتی از پیوند دلهای مردم جنوب کشور با حرم مطهر امام هشتم(ع) و جلوهای از ایمان، همدلی و تربیت دینی خانوادههای ایرانی به تصویر کشیده شد. این بخش که به نیابت از شهید دکتر علی لاریجانی، شخصیت فرهنگی و دیپلمات برجسته کشور ساخته شد، یاد او را بهعنوان الگویی از تلاش علمی و معنوی در مسیر خدمت به ارزشهای ملی و دینی گرامی داشت. در ادامه، پژوهشگر تاریخ و فرهنگ با روایتهایی از دوران نوجوانی آیتاللهالعظمی سیدعلی خامنهای(ره) به معرفی فضای علمی و فرهنگی مشهد در آن دوران پرداخت. شهری که در دل مدرسههای علمیه و خانوادهای اهل دانش، شعر و دیانت، شخصیت او را پروراند. از نخستین تجربه تدریس ایشان در مسجدشاه و منبر نوجوانی تا دیدار تأثیرگذار با شهید نواب صفوی در خرداد ۱۳۳۲، بخشی از مسیر شکلگیری اندیشه دینی و انقلابی ایشان در روایت برنامه بازخوانی شد. سپس تاریخپژوه مشهدی، در گفتوگویی مستند به معرفی نماد جاودان حرم مطهر رضوی یعنی پنجره فولاد پرداخت و روند تاریخی شکلگیری و بازسازی آن را از دهه ۱۳۲۰ تا امروز توضیح داد.
تصویری از شهری زنده
برنامه «ایران امام رضا(ع)» تلاش میکند از دل روایتهای تاریخی، مردمی و علمی، تصویری متفاوت از مشهد ارائه دهد؛ شهری که گذشته و حال آن به یکدیگر پیوند خورده است. در این روایت، مشهد شهری است که در آن علم، ادبیات، خاطرههای تاریخی و تجربههای شخصی در کنار هم هویتی مشترک میسازند؛ هویتی که ریشه در فرهنگ رضوی دارد و در زندگی روزمره مردم جاری است. این برنامه هر شب تا پایان دهه کرامت از شبکه۲ سیما پخش میشود و میکوشد از خلال روایتهای انسانی و فرهنگی، بخشی از پیوند عمیق میان مردم ایران و حرم مطهر امام رضا(ع) را به تصویر بکشد.
نظر شما