در میانه تجربههای پیدرپی بحران، آنچه بیش از هر ابزار و سازوکاری به چشم میآید، نقش تعیینکننده مردم در پیشبرد امور است؛ نقشی که نه در قالب شعار، بلکه در میدان عمل، بارها خود را ثابت کرده است.
از همین منظر، مسئولان حوزه امداد و نجات نیز بر این باورند که سرمایه واقعی این عرصه، پیش از هر چیز، اعتماد و همراهی مردم است؛ پشتوانهای که بدون آن، بسیاری از مأموریتها به سرانجام مطلوب نمیرسد.
چهرههای شناختهشده در کنار مردم
در همین چارچوب، پیرحسین کولیوند، رئیس جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران با اشاره به تجربههای میدانی تأکید میکند که مشارکت آگاهانه مردم، نقشی کلیدی در کاهش آسیبها و افزایش تابآوری ملی دارد.به گفته او، در پاسخ به همین ضرورت، پویشی با عنوان «جبهه مردمی ایران ما» شکل گرفته؛ تلاشی برای آنکه ظرفیتهای پراکنده مردمی، در حوزههایی مانند امداد و نجات، خدمات درمانی، آموزش، پشتیبانی و حتی فعالیتهای فرهنگی و رسانهای، به شکلی منسجمتر به کار گرفته شود.
در ادامه این روند، محمدجواد عزتی وظیفهخواه، رئیس سازمان داوطلبان جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران با اشاره به همزمانی آغاز جنگ و راهاندازی پویش «جبهه مردمی ایران ما» از شکلگیری موجی گسترده از مشارکتهای مردمی خبر میدهد؛ موجی که به گفته او، تنها به حضور نیروهای عادی محدود نمانده و چهرههای شناختهشده ورزشی، هنری و اجتماعی نیز به آن پیوستهاند.
او تأکید میکند: تا این لحظه بیش از ۲۳۰هزار نفر در سراسر کشور در این پویش نامنویسی و تخصص خود را در هشت دسته مشخصشده اعلام کردهاند. از نجار و بنا گرفته تا پزشک، پرستار، راننده تاکسی، راننده پایه یک و دهها تخصص دیگر در این پویش مردمی حضور دارند. در کنار این حجم از مشارکت عمومی، بیش از ۵۰۰ نفر از چهرههای شناختهشده نیز برای همراهی اعلام آمادگی کردهاند.
در میان این افراد، نامهایی چون اکرم خدابندهلو کاپیتان سابق تیم ملی تکواندو بانوان و کارگردانان و بازیگرانی مانند حسین تبریزی، پژمان جمشیدی، علیرضا استادی، فریبا کوثری، سیروس همتی، یوسف تیموری، مهدی فقیه و نعیمه نظامدوست دیده میشود؛ همچنین شماری از اعضای تیمهای مطرحی چون استقلال، پرسپولیس و تراکتور و نیز ورزشکارانی از تیمهای ملی گلف و دوومیدانی در میان داوطلبان حضور دارند.
او توضیح میدهد: این پویش در هفته نخست جنگ رسماً فعالیت خود را آغاز کرده است و همچنان هم ادامه دارد. هدف این پویش جذب نیروهای داوطلب و کمکهای مردمی است. همه افراد با هر تخصصی میتوانند به نشانی https://helaleman.rcs.ir/jebhe مراجعه و در فرم ثبتنام، یکی از هشت گروه تخصصی را انتخاب کنند.
عزتی با تأکید بر اینکه ظرفیت عظیم مردمی که به این پویش پیوستهاند، حفظ میشود، میگوید: برای این دسته از افراد که نامنویسی کردهاند و همچنین افرادی که در آینده به پویش میپیوندند در حوزههای مختلف بهویژه ساخت و بازسازی کشور نقش و مأموریت تعریف میکنیم.
با این حال، آنچه در پس این روایت قرار دارد، صرفاً شکلگیری یک پویش یا ساختار تازه نیست، بلکه بازتاب یک نیاز عمیقتر در جامعه است: نیاز به مشارکت، دیدهشدن و ایفای نقش در لحظاتی که سرنوشت جمعی در معرض تهدید قرار میگیرد. تجربه نشان داده در گستره بحرانها، از تأمین نیروی انسانی گرفته تا کمکهای مالی و تدارکاتی، این مردم هستند که خلأها را پر میکنند و روند امدادرسانی را به جریان میاندازند.
از مشاوره روانی تا فعالیتهای عمرانی
محمد رمضانی، دبیر جبهه مردمی «ایران ما» درباره اهداف این پویش به خبرنگار ما میگوید: این جبهه با هدف ساماندهی فعالیتهای امدادی، پشتیبانی از شرایط جنگی و مدیریت بحرانهای ملی شکل گرفته و توانسته است در مدت زمانی کوتاه، مشارکت گستردهای را از سوی شهروندان جلب کند. براساس آمارها، تاکنون بیش از ۲۶۲هزار نفر از طریق بسترهای اینترنتی در این جبهه نامنویسی کردهاند و علاوه بر آن، حدود ۲۰هزار نفر نیز در پایگاههای میدانی و چادرهای مستقر در میادین شهری به این حرکت مردمی پیوستهاند.
او اضافه میکند: این جبهه با رویکردی فراگیر، بهمنظور ارائه خدمات امدادی، کمکرسانی فوری و همچنین طراحی و اجرای راهکارهای عمرانی در شرایط بحرانی تأسیس شده است. حضور اقشار مختلف جامعه در این مجموعه، جلوهای از همبستگی ملی را به نمایش گذاشته؛ بهگونهای که افراد با هر سطح از توانمندی و در هر ظرفیتی، به عضویت این جبهه درمیآیند و در حوزههای مورد نیاز، از ظرفیت و تخصص آنان بهرهبرداری میشود.رمضانی با بیان اینکه جبهه مردمی «ایران ما» در ادامه مسیر خود با نگاهی نظاممند و هدفمند، به سازماندهی ظرفیتهای مردمی در حوزههای گوناگون پرداخته و تلاش دارد از توان تخصصی اقشار مختلف جامعه در مدیریت بحران بهره گیرد، عنوان میکند: در حوزه خدمات روانشناسی، نیروهای متخصص شناسایی و پس از ارزیابی، به سامانه تلفنی ۴۰۳۰ معرفی شدهاند؛ سامانهای که اکنون با حضور این نیروها، به ارائه خدمات مشاورهای مشغول است و نقش مهمی در حمایت روحی از شهروندان ایفا میکند.
در بخش عمرانی نیز با انتشار فراخوانهای عمومی، گروههای جهادی متناسب با توانمندیهای خود شناسایی و سازماندهی شدهاند و هماکنون در میدان عمل، مشغول اجرای مأموریتهای محوله هستند. همچنین برنامهریزی برای بهکارگیری حقوقدانان در دستور کار قرار گرفته و پیشبینی میشود فعالیت این بخش در روزهای آینده آغاز شود؛ اقدامی که میتواند در ساماندهی مسائل حقوقی ناشی از بحران، نقشآفرین باشد.
وی ادامه میدهد: در حوزه ترابری و لجستیک نیز ظرفیتهایی در حال شکلگیری است و همزمان، گروه رسانهای این جبهه با حضور حدود هزارو۵۰۰ نفر از فعالان، به تولید و انتشار محتوا مشغولاند؛ محتوایی که با هدف اطلاعرسانی، آگاهیبخشی و تقویت همبستگی اجتماعی منتشر میشود. با این حال، محور اصلی این حرکت مردمی، گسترش دامنه مشارکت عمومی است؛ تلاشی برای آنکه این پویش بیش از پیش شناخته شود و زمینه حضور گستردهتر مردم فراهم آید، چرا که هرچه دایره این مشارکت گستردهتر شود، امکان بهرهگیری از ظرفیتهای متنوع مردمی در مسیر خدمترسانی و عبور از بحرانها نیز افزایش خواهد یافت.
مردم؛ ستون اصلی امدادرسانی در روزهای بحران
او در پاسخ به این پرسش که در مدیریت بحرانها و ارتقای تابآوری ملی نقش مردم چه اهمیتی دارد، اظهار میکند: در شرایط بروز بحرانهای اساسی، اگرچه نهادهای حاکمیتی بهعنوان مسئولان اصلی، نقش هدایت و مدیریت بخشی از مسائل را بر عهده دارند، اما تجربه نشان داده بار اصلی بسیاری از اقدامات میدانی، بر دوش مردم است. درواقع، بخش قابل توجهی از نیروی انسانی، کمکهای مالی و تأمین اقلام ضروری در بحرانها همواره از سوی مردم فراهم شده و این مشارکت گسترده، بهعنوان ستون اصلی امدادرسانی عمل کرده است. توان و ظرفیت نهادهای رسمی، هرچند تعیینکننده و اثرگذار است، اما محدود به امکانات موجود آنهاست؛ از اینرو، در نبود حضور و همراهی مردم، بسیاری از نیازها بیپاسخ میماند و روند امدادرسانی با چالشهای جدی مواجه میشود. بر همین اساس، همافزایی میان حاکمیت و مردم، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر در مدیریت بحرانهاست؛ ضرورتی که نشان میدهد بدون مشارکت مردمی، امکان پاسخگویی کامل به ابعاد گسترده بحرانها فراهم نخواهد بود.
به گفته وی، در ادامه فعالیتهای جبهه مردمی «ایران ما»، فرایند جمعآوری کمکهای مردمی در چادرها و محلههای مختلف بهصورت منسجم در حال انجام است؛ با این حال، تاکنون هزینهکرد میدانی از محل این منابع صورت نگرفته و تمرکز فعلی بر تجمیع و ساماندهی این کمکها بوده است. رمضانی تصریح میکند: در شرایط کنونی، تنها حوزهای که وارد مرحله بررسی برای هزینهکرد شده، بخش عمرانی است؛ آن هم در قالب برآورد دقیق نیازهای اساسی، تا منابع موجود در مسیرهای اولویتدار و مؤثر به کار گرفته شود. در سایر حوزهها، فعالیتها عمدتاً بر پایه مشارکت مستقیم و داوطلبانه نیروهای مردمی پیش رفته است؛ بهگونهای که بسیاری از فعالان، هزینههای جاری اقدامات خود را شخصاً و از منابع فردی تأمین کردهاند. این در حالی است که کمکهای جمعآوریشده مردمی، همچنان بهعنوان پشتوانهای برای اقدامات کلان و اساسی حفظ شده و برنامهریزی بر آن است این منابع، در زمان مناسب و در مسیرهای اصلی و اثرگذار، بهصورت هدفمند مصرف شود.
او خاطرنشان میکند: در ادامه فعالیتهای جبهه مردمی «ایران ما»، حوزه تولید محتوا و جذب نسل جوان نیز بهعنوان یکی از محورهای مهم مورد توجه قرار گرفته است؛ رویکردی که با هدف تقویت مشارکت اجتماعی و ایجاد پیوندی فعال میان نسلهای مختلف دنبال میشود.
در این راستا، در چادرهای مستقر در سطح شهرها، برنامههایی ویژه برای کودکان و نوجوانان طراحی و اجرا شده است. بانوان فعال در این پایگاهها، با بهرهگیری از بازیها و برنامههای تربیتی تلاش میکنند نوجوانان بهویژه در بازه سنی ۱۴ تا ۱۵ سال را به محیطی پویا و سازنده جذب کرده و زمینه حضور و مشارکت آنان را فراهم کنند.
همزمان، در حوزه رسانه و تولید محتوا نیز اقداماتی هدفمند در حال انجام است. تیمهای تولید محتوا با تمرکز بر نیازها و علایق جوانان، به تولید محتوای متناسب با این گروه سنی میپردازند؛ محتوایی که با هدف افزایش مخاطب، ارتقای آگاهی و جلب مشارکت بیشتر نسل جوان طراحی و منتشر میشود.
نظر شما