بر اساس آمار رسمی، تورم گروه «مبلمان و لوازم خانگی» در اردیبهشت ۱۴۰۵ به حدود ۸۴ درصد رسیده و در برخی کالاها حتی قیمتها بیش از دو برابر شده است. نتیجه این روند، افت شدید قدرت خرید و کاهش حدود ۶۰ درصدی فروش در بازار است.
مشتری هست، خریدار نیست
فروشندگان میگویند الگوی مراجعه به بازار تغییر کرده است. به گفته یکی از فعالان باسابقه بازار، «مشتری زیاد است، اما خریدار کم». بسیاری از مراجعهکنندگان تنها برای اطلاع از قیمتها وارد مغازهها میشوند و پس از محاسبه، از خرید منصرف میشوند.
افزایش ناگهانی قیمتها—گاهی در فاصله چند روز—باعث شده تصمیمگیری برای خرید به یک ریسک تبدیل شود؛ ریسکی که بسیاری از خانوارها حاضر به پذیرش آن نیستند.
ریشههای گرانی؛ از فولاد تا ارز
کارشناسان معتقدند افزایش قیمت لوازم خانگی تنها یک عامل ندارد. نوسانات نرخ ارز، محدودیتهای واردات، رشد هزینههای تولید و اختلال در تامین مواد اولیه، همگی در این روند نقش دارند.
در این میان، «ورق فولادی» به عنوان یکی از اصلیترین نهادههای تولید، نقش کلیدی در افزایش هزینهها داشته است. علاوه بر آن، مشکلات تامین مواد پتروشیمی و قطعات وارداتی مانند بردهای الکترونیکی، فشار مضاعفی به تولیدکنندگان وارد کرده است.
تاخیرهای طولانی در تخصیص ارز و رشد شدید قیمت مواد اولیه نیز باعث شده قیمت نهایی محصولات در برخی موارد تا دو برابر افزایش یابد.
تغییر ذائقه بازار؛ ارزانترین، محبوبترین
افزایش قیمتها نهتنها بازار را کوچکتر کرده، بلکه رفتار مصرفکنندگان را نیز تغییر داده است. اگر در گذشته کیفیت، برند و خدمات پس از فروش معیار انتخاب بود، امروز «ارزانترین گزینه» به اولویت اول تبدیل شده است.
فروشندگان میگویند بسیاری از مشتریان دیگر به برند توجهی ندارند و تنها به دنبال پایینترین قیمت هستند؛ حتی اگر این انتخاب به معنای کاهش کیفیت باشد.
بازاری میان انحصار و قاچاق
ممنوعیت واردات و خروج برندهای مطرح خارجی، ساختار بازار را تغییر داده است. از یک سو، تولید داخلی رشد کرده، اما از سوی دیگر، کاهش رقابت باعث افزایش قیمتها شده است.
در این میان، ورود کالا از مسیرهای غیررسمی نیز به پیچیدگی بازار افزوده؛ کالاهایی بدون گارانتی که با قیمتهای بالا عرضه میشوند، اما همچنان مشتریان خاص خود را دارند.
نقش نظارت؛ حلقه مفقوده بازار
فعالان بازار بر یک نکته مشترک تاکید دارند: ضعف نظارت. به گفته آنها، در نبود کنترل مؤثر، قیمت برخی کالاها در مدت کوتاهی جهشهای چشمگیر داشته است.
در حالی که تولیدکنندگان بر حفظ تولید و اشتغال تأکید دارند، فروشندگان معتقدند نبود رقابت و نظارت کافی، دست برخی عرضهکنندگان را برای افزایش بیضابطه قیمت باز گذاشته است.
فروشنده محتاط، بازار را قفل کرده است
در شرایط فعلی، فروشندگان نیز با احتیاط عمل میکنند. نگرانی از افزایش قیمتها و دشواری جایگزینی کالا باعث شده برخی از آنها از عرضه موجودی خود خودداری کنند.
تجربه ضررهای قبلی—مانند افزایش ناگهانی قیمت یک کالا پس از فروش—باعث شده ریسک فروش برای بسیاری از کسبه بالا برود. در نتیجه، بازار وارد چرخهای معیوب شده:
خریدار صبر میکند، فروشنده تردید دارد و معاملات کاهش مییابد.
بیثباتی؛ دشمن اصلی بازار
آنچه بیش از هر عامل دیگری بازار لوازم خانگی را تحت تأثیر قرار داده، «بیثباتی» است. نبود چشمانداز روشن از آینده قیمتها، هم خریداران را مردد کرده و هم فروشندگان را محتاط.
در چنین شرایطی، بازار نه با کمبود کالا، بلکه با کمبود اعتماد مواجه است؛ وضعیتی که تا بازگشت ثبات اقتصادی، به نظر میرسد ادامهدار باشد.
نظر شما