‏امروز، عقربه‌های زمان روی ساعتی ایستاده‌اند که عطر بهشت می‌دهد. بیست‌وسوم ذی‌القعده، روزی است که دل‌های بی‌قرار، از دور و نزدیک، راهی صحن و سرای «انیس‌النفوس» می‌شوند. فرقی نمی‌کند پشت پنجره‌فولاد باشیم یا فرسنگ‌ها دورتر؛ امروز، روزِ تجدید بیعت با امامی است که مهربانی‌اش مرزی نمی‌شناسد.

‏ذی‌القعده؛ ماه حضرت رضا(ع)
این ماه، اولین ماه‌ از ماه‌های حرام است؛ زمانی که حق‌تعالی آن را برای اجابت دعا و توبه برگزیده است. ذی‌القعده را باید ماهِ امام رضا(ع) دانست؛ چرا که میلاد ایشان، میلاد حضرت معصومه(س) و شهادت فرزندشان امام جواد(ع) در این ماه قرار دارد و محور تمام این پیوندها، خورشید هشتم است. زیارت حضرت در این ماه، «افضل» زیارات دانسته شده و فرصتی است تا جان را در زلال معرفت رضوی شست‌وشو دهیم.

‏ثوابی به وسعت آسمان
مرحوم شیخ عباس قمی در فضیلت این ایام می‌نویسد که ذی‌القعده محل اجابت دعا در وقت شدت است. برای روزهای این ماه، به‌ویژه یکشنبه‌ها، نمازی با فضیلت بسیار روایت شده که توبه را مقبول و گناهان را آمرزیده می‌کند(مفاتیح‌الجنان). همچنین روایت شده هرکس سه روز متوالی (پنجشنبه، جمعه و شنبه) را در ماه‌های حرام روزه بگیرد، ثواب ۹۰۰ سال عبادت برای او نوشته می‌شود (وقایع‌الایام). این‌ها همه بهانه‌ای است تا در سایه‌سار لطف امام رضا(ع)، به خدا نزدیک‌تر شویم.

‏چرا امروز، روز مخصوص زیارتی است؟
درباره علت نام‌گذاری امروز به نام روز زیارتی، دلایل زیبایی نهفته است. برخی معتقدند امروز سالروز شهادت امام است و برخی دیگر آن را یادآور خروج ایشان از مدینه به سوی خراسان می‌دانند. اما نکته عمیق‌تر، خط بطلان کشیدن بر اندیشه‌های انحرافی است؛ در روزگاری که عده‌ای امامت ایشان را انکار می‌کردند، تعیین چنین روزی، تاکید بر جایگاه رفیع و ولایت حقه‌ی حضرت بود (بحارالانوار). امروز، ما با سلامی از راه دور، نشان می‌دهیم که هنوز بر آن عهد و بیعت استواریم.

‏میعادگاه دل‌شکستگان
علامه مجلسی تاکید دارد که زیارت حضرت در روزهای خاصی مثل ولادت، شهادت، و به‌ویژه ۲۳ و ۲۵ ذی‌القعده (روز دحوالارض) فضیلتی بی‌همتا دارد (بحارالانوار). چه زیباست که در این لحظات، با قرائت زیارت‌نامه‌ای کوتاه، نام خود را در فهرست زائران خورشید ثبت کنیم.

‏آداب بندگی در محضر سلطان؛ توشه‌ای برای مسیر عاشقی
‏
ارادت به حضرت رضا(ع) تنها در کلام خلاصه نمی‌شود؛ گاهی باید با قدم‌های بندگی و اعمالی که بزرگان دین سفارش کرده‌اند، به ضریحِ نورانی‌اش نزدیک شد. برای امروز که درهای رحمت الهی به واسطه نام امام هشتم گشوده است، توشه‌ای معنوی پیش‌رو داریم:
روزه؛ سپری در برابر آتش و میان‌بری به سوی بهشت
امروز یکی از آن چهار روزِ طلایی سال است که روزه‌داری در آن، طعمی متفاوت دارد. در روایات آمده است که روزه امروز، پاداشی معادل هفتاد سال بندگی دارد و همچون کفاره‌ای برای گناهان هفتاد ساله است (مفاتیح‌الجنان). تصور کنید در روزی که رحمت خدا در زمین منتشر شده، حتی موجودات میان زمین و آسمان برای روزه‌دار استغفار می‌کنند. اگر کسی شب را به عبادت بگذراند و روز را با زبان روزه به یادِ یار باشد، گویی صد سال در پیشگاه حق عبادت کرده است. این فرصتی است تا با تشنگی و گرسنگی، هم‌نوایِ غریبی شویم که خود مظهر صبوری بود.

‏نمازی برای تطهیر جان و استغفاری برای آرامش
در میان شلوغی‌های روزمره، دقایقی را به خلوت با معبود اختصاص دهیم. اقامه دو نماز دو رکعتی در این روز، راهی است برای سبک‌بال شدن. در هر رکعت پس از حمد، سه مرتبه سوره توحید و یک مرتبه سوره‌های ناس و فلق را بخوانید. پس از پایان نماز، وقتی پیشانی بر خاک می‌گذارید یا دست به دعا برمی‌دارید، هفتاد مرتبه «استغفار» کنید. این ذکر، زنگار را از آینه دل می‌زداید تا نور امام رضا(ع) بهتر در آن بتابد و امید است که در پایان، آغوش مغفرت پروردگار سهممان شود.

(مفاتیح الجنان)

‏دعا؛ نجوای عاشقانه در روز رحمت
شیخ طوسی در کتاب «مصباح المتهجد» بر خواندن دعای مخصوص این روز تاکید کرده است. دعا، پل ارتباطی ما با ملکوت است؛ به‌ویژه در روزی که به نام امام مهربانی‌هاست. این نیایش‌ها، نه فقط کلماتی بر زبان، که فریادِ نیاز ما به درگاه بی‌نیاز است. در این روز که اجتماع به ذکر خدا و زیارت امام، اجر بی‌شماری دارد، بیایید نه فقط برای خود، که برای تمام دل‌شکستگان و آرزومندانِ زیارت، دعا کنیم.

بیایید با این کلمات قدسی، دل‌هایمان را از فرسنگ‌ها دور به پنجره‌فولاد گره بزنیم و هم‌نوا با ملائک، این نجوای آسمانی را زمزمه کنیم:

«اللَّهُمَّ دَاحِیَ الْکَعْبَةِ وَ فَالِقَ الْحَبَّةِ وَ صَارِفَ اللَّزْبَةِ وَ کَاشِفَ کُلِّ کُرْبَةٍ أَسْأَلُکَ فِی هَذَا الْیَوْمِ مِنْ أَیَّامِکَ الَّتِی أَعْظَمْتَ حَقَّهَا وَ أَقْدَمْتَ سَبْقَهَا وَ جَعَلْتَهَا عِنْدَ الْمُؤْمِنِینَ وَدِیعَةً وَ إِلَیْکَ ذَرِیعَةً وَ بِرَحْمَتِکَ الْوَسِیعَةِ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ عَبْدِکَ الْمُنْتَجَبِ فِی الْمِیثَاقِ الْقَرِیبِ یَوْمَ التَّلاقِ فَاتِقِ کُلِّ رَتْقٍ وَ دَاعٍ إِلَی کُلِّ حَقٍّ وَ عَلَی أَهْلِ بَیْتِهِ الْأَطْهَارِ الْهُدَاةِ الْمَنَارِ دَعَائِمِ الْجَبَّارِ وَ وُلاةِ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ وَ أَعْطِنَا فِی یَوْمِنَا هَذَا مِنْ عَطَائِکَ الْمَخْزُونِ غَیْرَ مَقْطُوعٍ وَ لا مَمْنُوعٍ [مَمْنُونٍ‏] تَجْمَعُ لَنَا بِهِ التَّوْبَةَ وَ حُسْنَ الْأَوْبَةِ یَا خَیْرَ مَدْعُوٍّ وَ أَکْرَمَ مَرْجُوٍّ یَا کَفِیُّ یَا وَفِیُّ یَا مَنْ لُطْفُهُ خَفِیٌّ الْطُفْ لِی بِلُطْفِکَ وَ أَسْعِدْنِی بِعَفْوِکَ وَ أَیِّدْنِی بِنَصْرِکَ وَ لا تُنْسِنِی کَرِیمَ ذِکْرِکَ بِوُلاةِ أَمْرِکَ وَ حَفَظَةِ سِرِّکَ وَ احْفَظْنِی مِنْ شَوَائِبِ الدَّهْرِ إِلَی یَوْمِ الْحَشْرِ وَ النَّشْرِ وَ أَشْهِدْنِی أَوْلِیَاءَکَ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِی وَ حُلُولِ رَمْسِی وَ انْقِطَاعِ عَمَلِی وَ انْقِضَاءِ أَجَلِی اللَّهُمَّ وَ اذْکُرْنِی عَلَی طُولِ الْبِلَی إِذَا حَلَلْتُ بَیْنَ أَطْبَاقِ الثَّرَی وَ نَسِیَنِیَ النَّاسُونَ مِنَ الْوَرَی وَ أَحْلِلْنِی دَارَ الْمُقَامَةِ وَ بَوِّئْنِی مَنْزِلَ الْکَرَامَةِ وَ اجْعَلْنِی مِنْ مُرَافِقِی أَوْلِیَائِکَ وَ أَهْلِ اجْتِبَائِکَ وَ اصْطِفَائِکَ وَ بَارِکْ لِی فِی لِقَائِکَ وَ ارْزُقْنِی حُسْنَ الْعَمَلِ قَبْلَ حُلُولِ الْأَجَلِ بَرِیئا مِنَ الزَّلَلِ وَ سُوءِ الْخَطَلِ اللَّهُمَّ وَ أَوْرِدْنِی حَوْضَ نَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ اسْقِنِی مِنْهُ مَشْرَبا رَوِیّا سَائِغا هَنِیئا لا أَظْمَأُ بَعْدَهُ وَ لا أُحَلَّأُ وِرْدَهُ وَ لا عَنْهُ أُذَادُ وَ اجْعَلْهُ لِی خَیْرَ زَادٍ وَ أَوْفَی مِیعَادٍ یَوْمَ یَقُومُ الْأَشْهَادُ اللَّهُمَّ وَ الْعَنْ جَبَابِرَةَ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ وَ بِحُقُوقِ [لِحُقُوقِ‏] أَوْلِیَائِکَ الْمُسْتَأْثِرِینَ اللَّهُمَّ وَ اقْصِمْ دَعَائِمَهُمْ وَ أَهْلِکْ أَشْیَاعَهُمْ وَ عَامِلَهُمْ وَ عَجِّلْ مَهَالِکَهُمْ وَ اسْلُبْهُمْ مَمَالِکَهُمْ وَ ضَیِّقْ عَلَیْهِمْ مَسَالِکَهُمْ وَ الْعَنْ مُسَاهِمَهُمْ وَ مُشَارِکَهُمْ اللَّهُمَّ وَ عَجِّلْ فَرَجَ أَوْلِیَائِکَ وَ ارْدُدْ عَلَیْهِمْ مَظَالِمَهُمْ وَ أَظْهِرْ بِالْحَقِّ قَائِمَهُمْ وَ اجْعَلْهُ لِدِینِکَ مُنْتَصِرا وَ بِأَمْرِکَ فِی أَعْدَائِکَ مُؤْتَمِرا اللَّهُمَّ احْفُفْهُ بِمَلائِکَةِ النَّصْرِ وَ بِمَا أَلْقَیْتَ إِلَیْهِ مِنَ الْأَمْرِ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ مُنْتَقِما لَکَ حَتَّی تَرْضَی وَ یَعُودَ دِینُکَ بِهِ وَ عَلَی یَدَیْهِ جَدِیدا غَضّا وَ یَمْحَضَ الْحَقَّ مَحْضا وَ یَرْفِضَ الْبَاطِلَ رَفْضا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَیْهِ وَ عَلَی جَمِیعِ آبَائِهِ وَ اجْعَلْنَا مِنْ صَحْبِهِ وَ أُسْرَتِهِ وَ ابْعَثْنَا فِی کَرَّتِهِ حَتَّی نَکُونَ فِی زَمَانِهِ مِنْ أَعْوَانِهِ اللَّهُمَّ أَدْرِکْ بِنَا قِیَامَهُ وَ أَشْهِدْنَا أَیَّامَهُ وَ صَلِّ عَلَیْهِ [عَلَی مُحَمَّدٍ] وَ ارْدُدْ إِلَیْنَا سَلامَهُ وَ السَّلامُ عَلَیْهِ [عَلَیْهِمْ‏] وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ». (مفاتیح الجنان)