طی یکی دوهفته گذشته، همه مقامها، مسئولان و دستگاههای دستاندرکار بهداشت، اول، خاطر مردم را جمع کردهاند که «هانتاویروس» مثل کرونا نیست، نمیتواند همهگیر شود و خطر چندانی ندارد؛ دوم، آخرِ خاطرجمعیشان، هشدار دادهاند که باید از همین حالا به فکر مقابله با این ویروس و سایر مسائلش بود! از آن طرف، کشورهای مختلف هم هر روز خبر از شناسایی مبتلایان جدید میدهند و آدم متحیر و مشکوک، میماند که بالاخره سرانجامش با این ویروس موشی به کجا میرسد؟
دشمن سابق کلیهها
۵۰ میلیون سال پیش وقتی سروکله «هانتاویروس» پیدا شد، یک موش بخت برگشته را مبتلا کرد و همین ابتلا سبب شد این ویروس در میان جوندگان تکثیر شود و پایدار بماند. بنابراین انسان با پدیده جدیدی روبهرو نیست و صابون این ویروس باستانی چند سال است که به رختش خورده است.
برای ما آدم امروزیها هم این ویروس، باستانی محسوب میشود بهخصوص در آسیا و بهخصوصتر در جنوب شرقی قارهمان، هانتاویروس سابقهای حداقل هزار ساله دارد. منتها حضور جدی آن و شناخته شدنش به عنوان عامل بیماری، اولین بار در سال۱۹۵۰ میان سربازان آمریکایی حاضر در جنگ کره اتفاق افتاد. البته آن زمان هانتاویروس کاری به دستگاه تنفسی نداشت و فقط علائم کلیوی و خونریزیدهنده را از خودش بروز میداد.
دکتر «روحالله درستکار» متخصص ویروسشناسی پزشکی هم به تابناک گفته است: «امروزه سالانه حدود ۲۰ هزار مورد ابتلا به هانتاویروس فقط در چین گزارش میشود».
اگر کارشناسان میگویند این ویروس از انسان به انسان منتقل نمیشود به خاطر این است که یافتهها نشان دادهاند انتقال ویروس از جوندگان به انسان از طریق تنفس گردوغبار آلوده به فضولات جانور صورت میگیرد. اما برخلاف کرونا یا آنفلوانزا که وقتی وارد هوا و محیط اطراف ما میشوند عمر چندانی ندارند، هانتاویروس میتواند ۱۵ تا ۲۰ روز در محیط پایدار بماند.
تقریباً تا ۳۵ سال پیش هانتاویروس کماکان دشمن کلیههای انسان بود اما از آنجا که ویروسها اهل ورجهوورجه و جهش و تغییر خاصیت هستند، در سال ۱۹۹۰، نوع جدیدی از آن در آمریکا پیدا شد که بهجای کلیه، علاقه خاصی به دستگاه تنفسی انسان داشت و میتوانست سندرم تنفسی شدید ایجاد کند. ممکن است بگویید چه فرقی میکند؟ وقتی هانتاویروس براساس گفته کارشناسان از طریق انسانی منتقل نمیشود، چه به کلیه بزند یا به ریه، فرق چندانی ندارد! قسمت بد ماجرا این است که بالاخره ویروسها اهل جهش هستند و در این جهشها خدا میداند فردا یا پسفردا به سرشان بزند از طریق انسان به انسان هم منتقل شوند!
حواسمان به موشهاست
قسمت بدتر ماجرا اینکه کارشناسان آمریکایی گفتهاند در آمریکای جنوبی موارد نادری از انتقال انسانبهانسان دیده شده است! یعنی اگر ویروس توانایی تکثیر در قسمت فوقانی دستگاه تنفس و انتقال از طریق دهان را پیدا کند، میتواند پاندمی بزرگی ایجاد کند، زیرا میزان مرگومیر آن نسبتاً بالاست. پس هشدارهایی که برخی کارشناسان بعد از خاطرجمعی دادن به ما، میدهند، به خاطر همین ماجراست و برخی کشورها هم در حال آمادگی برای مقابله با چنین احتمالی هستند. البته ترس مردم و کارشناسان به دلیل تجربه تلخ کرونا هم هست و مردم به ویروسها و جهشهایشان و شکلگیری بیماری نوپدید بدبین هستند. از طرف دیگر دکتر «درستکار» معتقد است اگرچه سیستمهای بهداشتی در مقایسه با گذشته (دوران طاعون، آبله و وبا) بسیار پیشرفت کردهاند و توانستهاند بیماریهای شدید را کنترل کنند، اما تابآوری جوامع در برابر بیماریهای جدید کاهش یافته است.
این نکته هم مهم است که در حال حاضر همه شرکتها و آزمایشگاههای پیشرفته جهان دارند روی این ویروس و تولید واکسن آن کار میکنند تا در صورت بروز همهگیری، آن را کنترل کنند. اما همین تحقیقات گسترده و تکثیر ویروس در آزمایشگاهها، خدای ناکرده ممکن است به جهش و همهگیری سریعتر آن کمک کند! منتها بازهم نگران نباشید چون اولاً لازمه مقابله با همهگیری یک ویروس همین تحقیقات علمی است و ثانیاً به جز موارد نادر انتقال انسان به انسان در آمریکای جنوبی در سالهای قبل، هنوز در هیچ کجای دنیا چنین موردی گزارش نشده است. از طرف دیگر مسئولان کشورمان هم گفتهاند که پیگیری و کنترلها در حال انجام است و همه دستگاهها حواسشان به موشها هست و خدا را شکر هنوز هانتاویروسی که بتواند در دهان انسان و قسمت فوقانی دستگاه تنفس تکثیر شود پیدا نشده است.
نظر شما