این روزها برای لمس عمق فاجعه، نیازی نیست منتظر اخبار رسمی بمانیم یا رادیو را روی فرکانس خاصی تنظیم کنیم. حتی دیگر لازم نیست در سیل بی‌پایان خبرها، چشممان به تصویر کودکی فلسطینی بیفتد که میان آوار و اشک، به‌دنبال تکه‌ای از امنیت می‌گردد. زیرا دشمن دیرین انسانیت که چکمه ستمگری‌اش را بر گلوی مردمان فلسطین گذاشته؛ از نقاب دروغین صلح و مصلحت بیرون آمده و رودررو با ایران اسلامی در جنگ است. جنگی که حکایت از زخمی تاریخی دارد. این زخم، زخم امروز و دیروز نیست؛ عفونتی ۷۰ ساله است که حالا به فجیع‌ترین شکل خود سر باز کرده است. اما در سالروز اشغال سرزمین فلسطین توسط صهیونیسم جهانی و اعلام موجودیت ننگین رژیم اشغالگر قدس، فراتر از سیاست و جغرافیا، پرسشی سترگ پیش روی هر انسانی است: «وظیفه ما در برابر این اشغالگری‌ها و توحش چیست؟». بذر سیاه قابیل و تبر عدالت
داستان تقابل ظالم و مظلوم، به قدمت حیات بشر است. از همان لحظه‌ای که زمین، خون بی‌گناه هابیل را به خود دید، بذر سیاه ظلم کاشته شد؛ بذری که آفت همیشگی تاریخ بوده است، اما در مقابل این تاریکی، خداوند پیامبران را نه فقط برای عبادت، که برای برپایی «قسط» فرستاد. آیه۲۵ سوره حدید، به صراحت هدف از نزول کتاب و میزان را قیام مردم به عدالت (لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسط) می‌داند. در این نگاه، دین صامت و گوشه‌نشین وجود ندارد و ایمانی که در برابر ظلم سینه سپر نکند، ناقص است.

خط قرمز خدا: ظلمی که بخشیده نمی‌شود

در فرهنگ اسلامی، ظلم تنها یک کلمه نیست؛ یک خط قرمز پررنگ است. پیامبر اکرم(ص) ظلم را به سه دسته تقسیم کرده‌ است: ظلمی که خدا می‌آمرزد (خطاهای فردی میان بنده و خدا)، ظلمی که نمی‌آمرزد (شرک) و «ظلمی که خدا هرگز از آن نمی‌گذرد» و آن، پایمال کردن حق انسان‌ها توسط یکدیگر است. این یعنی خداوند در جایگاه حق‌الناس، هیچ مماشاتی با ظالم ندارد و وکیل مدافع مظلوم است.

دسته سوم؛ مسئولیت سنگین تماشاگران

در صحنه نبرد میان حق و باطل، همیشه دو طرف حضور ندارند. قرآن کریم از دسته سومی نام می‌برد که سرنوشت‌ساز هستند: «تماشاگران».
سوره انفال با صراحت می‌گوید اگر مؤمنان برای حفظ دین و جانشان از شما یاری خواستند، بر شما «فرض و واجب» است که به یاریشان بشتابید. سوره نساء (آیه ۷۵) حتی فراتر رفته و با لحنی عتاب‌آلود می‌پرسد: «چرا در راه خدا و در راه مردان و زنان و کودکان ضعیفی که زیر چنگال ستمگران‌اند، پیکار نمی‌کنید؟».
این آیه تکان‌دهنده نشان می‌دهد دین‌داری در نماز و روزه خلاصه نمی‌شود؛ سکوت در برابر ناله مظلوم، نوعی خروج از دایره مسلمانی است، همان ‌طور که پیامبر(ص) فرمود: «کسی که فریاد مظلومی را بشنود و پاسخی ندهد، مسلمان نیست». باید گفت در اندیشه رسول گرامی اسلام(ص) یاری مظلوم نه تنها مرز دین‌داری و بی‌دینی است که مرز انسانیت نیز هست. ایشان یاری رساندن به مظلوم را یک وظیفه انسانی دانسته و می‌فرماید: انسان باید برادر (دینی) خویش را یاری کند چه ظالم باشد چه مظلوم، اگر ظالم باشد او را بازدارد که این به منزله یاری کردن او است و اگر مظلوم باشد یاری‌اش کند. [نهج‌الفصاحه، ح ۲۴۲۲]

هر که باشد، هر کجا که باشد

یکی از درخشان‌ترین نام‌ها در دفاع از مظلوم، امام علی(ع) است. امام علی(ع) در دفاع از مظلوم و مبارزه با ظالم کوچک‌ترین سهل‌انگاری را جایز نمی‌دانست و می‌فرمود: «به خدا سوگند! داد مظلوم را از ظالم می‌گیرم و افسار ظالم را می‌کشم تا وی را به آبشخور حق وارد سازم، هر چند کراهت داشته باشد». یکی از درخشان‌ترین ابعاد سیره امام علی(ع)، بی‌مرز بودن عدالت او است. امام در نامه ۴۷‌نهج‌البلاغه، وصیتی جاودانه به فرزندانش و تمام تاریخ بر جای گذاشته‌ است: «دشمن ظالم و یاور مظلوم باشید».در نگاه علوی، فرقی نمی‌کند مظلوم مسلمان باشد یا نباشد. برای حاکمی که از کشیدن خلخال از پای زن یهودی برآشفت و مرگ را برای مرد مسلمان از غصه این اتفاق سزاوار دانست، «دفاع از انسان» یک اصل است. همان ‌گونه که رهبر شهید انقلاب تأکید کرده‌اند: «برای امیرالمؤمنین(ع) اینکه ظالم کیست و مظلوم کیست، تفاوتی نداشت؛ اجرای عدالت مهم بود». (۱۶/۰۹/۱۳۸۰)

وعده خدا: همنشینی با پیامبر(ص) یا انتقام الهی؟

یاری رساندن به مظلوم، تجارتی دو سر سود است. از سویی، پیامبر(ص) وعده داده هر کس حق مظلومی را از ظالم بستاند، در بهشت همنشین ایشان خواهد بود. از سوی دیگر، امام صادق(ع) ارزش این یاری را برتر از یک ماه روزه و اعتکاف در مسجدالحرام می‌داند.
اما روی دیگر سکه، هشداردهنده است. پیامبر(ص) هشدار می‌دهد اگر مردم، ظالمی را ببینند و دستش را نگیرند، باید منتظر عذاب الهی باشند. این یعنی «بی‌تفاوتی» هزینه‌ای سنگین دارد؛ هم در دنیا و هم در آخرت.
پیامبر(ص) در این خصوص می‌فرماید: «مردم آن گاه که ظالم را ببینند و او را بازندارند، انتظار می‌رود خداوند همه را به عذاب خود گرفتار کند». [نهج الفصاحه، ح۸۳۳] عذابی که پیامبر(ص) از آن با عنوان انتقام خدا یاد و فرموده است: «خدای عزوجل می‌فرماید: به عزت و جلالم سوگند که از ظالم در دنیا و آخرت انتقام می‌گیرم و از کسی هم که مظلومی را ببیند و بتواند یاری‌اش کند و نکند بی‌گمان انتقام می‌گیرم». [کنزالعمال، ج۳، ص۵۰۵، ح۷۶۴۱]

سخن پایانی

یادمان باشد خدا در جبهه مظلومان است (سوره حج، آیه ۳۹ و ۴۰). جبهه‌ای که پس از دفاع جانانه رزمندگان و مردم و ایستادگی مثال زدنیشان در برابر مستبدان جهان، با نام کشور ایران پیوند خورده است. دفاعی که به ما یادآوری کرد اگر به یاری ستمدیدگان غزه و هر جای دیگر جهان برنخیزیم، نه تنها در انسانیت خود تردید کرده‌ایم، بلکه طبق فرموده امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه، خود را در معرض لغزش گام‌هایی قرار داده‌ایم که روزی در پیشگاه عدل الهی به لرزه خواهند افتاد. یاری‌ای که موجب خواهد شد دست دشمن از مردم و سرزمینمان کوتاه شده و یاری و نصرت الهی را در دنیا و آخرت برایمان به ارمغان خواهد آورد ان‌شاءالله. آنچنان که از پیامبر اکرم(ص) در این باره می‌خوانیم: «خدای متعال به داوود(ع) وحی فرمود: ای داوود! هیچ بنده‌ای نیست که ستمدیده‌ای را یاری رساند یا در ستمی که به او رفته، همدردی کند، مگر اینکه گام‌های او را در آن روزی که همه گام‌ها می‌لغزد، استوار نگه دارم».