سه ماه پس از آغاز تقابل پرهزینه واشنگتن با تهران، اکنون و با انتشار جزییاتی از توافق آتش بس احتمالی بیش از هر زمان دیگری نشانه‌های فرسایش قدرت سیاسی و راهبردی دونالد ترامپ آشکار شده است؛ رئیس‌جمهوری که با وعده «نمایش قدرت» وارد میدان شد، اما امروز در برابر واقعیتی ایستاده که نه‌تنها اهدافش را محقق نکرده، بلکه موقعیت ایران را در معادلات منطقه‌ای تثبیت کرده است.

ترامپ تصور می‌کرد فشار نظامی و محاصره اقتصادی می‌تواند تهران را وادار به عقب‌نشینی کند، اما ایران برخلاف محاسبات کاخ سفید، نه فروپاشید و نه از خطوط قرمز هسته‌ای و منطقه‌ای خود عقب نشست. ادامه کنترل ایران بر تنگه هرمز و توانایی این کشور در اثرگذاری بر بازار جهانی انرژی، به نمادی از شکست سیاست «فشار حداکثری» تبدیل شده است.

مقاومت تهران، سردرگمی واشنگتن

در حالی که کاخ سفید تلاش می‌کند عملیات نظامی خود را یک موفقیت تاکتیکی معرفی کند، واقعیت میدان چیز دیگری می‌گوید. ایران اگرچه خساراتی را متحمل شده، اما توانسته توازن بازدارندگی را حفظ کند و حتی هزینه‌های سیاسی و اقتصادی جنگ را به داخل آمریکا منتقل کند؛ جایی که افزایش قیمت سوخت و کاهش محبوبیت ترامپ، جمهوری‌خواهان را نگران انتخابات میان‌دوره‌ای کرده است.

ترامپ اکنون در وضعیتی گرفتار شده که نه توان اعلام پیروزی قطعی را دارد و نه امکان عقب‌نشینی آبرومندانه. هرگونه مصالحه با تهران، برای او به معنای پذیرش شکست خواهد بود و تشدید درگیری نیز می‌تواند آمریکا را وارد جنگی فرسایشی‌تر کند؛ سناریویی که خاطرات عراق و افغانستان را دوباره زنده می‌کند.

در مقابل، تهران این نبرد را صرفاً یک رویارویی نظامی نمی‌بیند، بلکه آن را جنگ اراده‌ها تعریف کرده است. بقای ساختار سیاسی ایران و ادامه فعالیت‌های راهبردی این کشور، برای رهبران جمهوری اسلامی به‌معنای شکست پروژه تغییر رفتار یا تغییر حکومت از سوی واشنگتن است.

شکاف در غرب و افول اعتبار آمریکا

یکی از مهم‌ترین پیامدهای این بحران، افزایش فاصله میان آمریکا و متحدان اروپایی‌اش بوده است. بسیاری از کشورهای اروپایی حاضر نشدند وارد جنگی شوند که آن را حاصل تصمیمات یک‌جانبه ترامپ می‌دانند. این شکاف، بیش از گذشته تصویری از انزوای آمریکا در نظام بین‌الملل ارائه کرده است.

همزمان، چین و روسیه با دقت تحولات را دنبال می‌کنند و از دشواری‌های آمریکا در مهار ایران درس می‌گیرند. برای بسیاری از ناظران، جنگی که قرار بود نمایش اقتدار واشنگتن باشد، اکنون به نمونه‌ای از محدودیت قدرت آمریکا تبدیل شده است.

در نهایت، شاید بزرگ‌ترین دستاورد ایران در این بحران، اثبات این واقعیت باشد که سیاست تهدید و تحریم، لزوماً به تسلیم یک کشور منجر نمی‌شود؛ به‌ویژه کشوری که نشان داده آمادگی پرداخت هزینه برای حفظ استقلال راهبردی خود را دارد.