‏ قرآن کریم در آیه ۱۳۹ سوره آل عمران به صراحت می فرماید: «سست نشوید و غمگین نگردید و شما برترید اگر مؤمن باشید». این آیه نشان می‌دهد که برتری در میدان، میوه درختی است که ریشه در ایمان دارد. امام حسین(ع) در تمام مسیر حرکت خود، از مدینه تا کربلا، بر تبیین صحیح توحید و نفی تشبیه خداوند به مخلوقات تاکید داشتند. ایشان در دعای عرفه، با استناد به مضامین قرآنی، چنان معرفتی از خداوند ارائه می دهند که در آن، هیچ قدرتی جز قدرت الهی به چشم نمی آید. در واقع، مقاومت اسلامی بر پایه خدامحوری استوار است؛ جایی که مؤمن با تکیه بر قدرت لایزال الهی، تهدیدهای مادی را ناچیز می انگارد. این نگاه توحیدی، همان چیزی است که به مردم اجازه می دهد در سخت ترین شرایط، آرامش قلبی خود را حفظ کنند و قدمی به عقب برندارند.

پایداری بدون آراستگی به فضایل اخلاقی، تنها یک لجاجت بی ثمر است که به زودی در برابر سختی ها رنگ می بازد. در مکتب امام حسین(ع)، مقاومت با اخلاق گره خورده است و این یکی از مهم ترین درس های سیره ایشان برای جامعه امروز ماست. امام(ع) در سیره علمی و عملی خود نشان دادند که حتی در اوج بحران و نبرد، نباید از جاده انصاف و مروت خارج شد. ایشان حلم را زینت انسان معرفی کرده‌اند، چنان که در بحارالانوار آمده است: «همانا حلم زینت و وفاداری جوانمردی است». این حلم و بردباری است که به جامعه مقاوم، وقار و ثبات می‌بخشد و مانع از فروپاشی درونی آن در برابر فشارهای سنگین دشمن می‌شود.

‏اخلاق حسینی ضامن بقای در بحران

جامعه‌ای که می خواهد در برابر فشارهای بیرونی بایستد، ابتدا باید در درون خود به صلح و اخلاق برسد. قرآن کریم در آیه ۱۱۰ سوره آل عمران، ویژگی اهل تقوا را فرو بردن خشم و گذشت از مردم می داند. اصلاح رذایل اخلاقی مانند ترس، بخل، بدگمانی و غیبت، راه را برای تجلی نصرت الهی هموار می کند. امام حسین(ع) حتی در میانه میدان، مردم را از غیبت و بدگویی برحذر می‌داشتند، چرا که می‌دانستند این رذایل، پیوندهای اجتماعی را سست می‌کند. پایداری واقعی آنجاست که انسان در عین قدرت، بخشنده باشد و در عین سختی، صبور. این اصلاح اخلاقی، جامعه را از درون رویین تن می‌کند و اجازه نمی‌دهد دشمن با جنگ روانی و ایجاد تفرقه، اراده‌ها را سست نماید.

نصرت الهی و امدادهای غیبی، واژه هایی پر تکرار در ادبیات مقاومت هستند، اما باید دانست که این امدادها بی قید و شرط به سراغ کسی نمی‌آیند. بر اساس آموزه‌های قرآنی، تحقق وعده یاری خداوند منوط به فراهم شدن بسترهای اعتقادی و عملی است. در پژوهش‌های مرتبط با شرایط تحقق امدادهای الهی، تأکید شده است که وعده نصرت، پاداش کسانی است که در مسیر بندگی قدم برمی‌دارند. یکی از اصلی ترین این شروط، یاری رساندن به دین خداست؛ چنان که در آیه ۷ سوره محمد آمده است: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید اگر خدا را یاری کنید او شما را یاری می کند و گام هایتان را استوار می‌سازد». یاری خدا یعنی ایستادگی بر سر اصول و تن ندادن به ذلت در برابر مستکبران زمانه.

‏شروط آسمانی برای نزول نصرت های غیبی

وقتی ملتی در مسیر حق استقامت می ورزد و از کیان اسلام دفاع می کند، خداوند آرامش و سکینه را بر قلب های آنان نازل می کند. این نصرت، گاه به صورت پیروزی های نظامی و گاه به صورت ثبات قدم در برابر سختی ها ظاهر می شود. قرآن کریم در آیه ۱۲۵ سوره آل عمران وعده می دهد که اگر صبر و تقوا پیشه کنید، حتی اگر دشمن با تمام قوا بر شما بتازد، امدادهای ویژه آسمانی به یاری شما خواهند آمد. این امدادها، نتیجه مستقیم پیوند میان زمین و آسمان است. در واقع، مقاومت زمانی به ثمر می‌رسد که مؤمنان با عمل به فرایض و دوری از گناهان، خود را شایسته دریافت یاری پروردگار کنند. این همان رازی است که در روزهای سخت دفاع مقدس، ناممکن‌ها را ممکن می ساخت.

یکی دیگر از ارکان پایداری که در قرآن کریم بر آن تاکید فراوان شده، انسجام اجتماعی حول محور ولایت و نفی سلطه طاغوت است. تفرقه و نفاق، بزرگ ترین آفت مقاومت هستند که قدرت و هیبت جامعه را از بین می برند و راه را برای نفوذ دشمن باز می کنند. قرآن در آیه ۴۶ سوره انفال هشدار می‌دهد: و از خدا و پیامبرش اطاعت کنید و با هم نزاع نکنید که سست می‌شوید و قدرت شما از بین می‌رود. مقاومت در تراز قرآنی، حرکتی جمعی است که در آن همه افراد جامعه حول محور حبل‌الله جمع می‌شوند. بر اساس روایات معتبر، اعتصام به حبل‌الله که همان قرآن و اهل‌بیت(ع) هستند، تنها راه نجات از پراکندگی و سقوط در دام دشمن است.

‏وحدت کلمه و نفی سلطه مستکبران

ولایت پذیری و نفی طاغوت، دو روی یک سکه هستند که باعث می شوند جامعه در برابر نفوذ و فشار دشمن، یکپارچه باقی بماند. امام حسین(ع) در سیره خود، همواره بر لزوم اطاعت از امام برحق و دوری از حاکمان غاصب تاکید داشتند. ایشان در آیه ۵۹ سوره نساء، اطاعت از اولی الامر را در کنار اطاعت از خدا و رسول قرار می دهند. این وحدت فرماندهی و انسجام ملی، همان چیزی است که در روزهای سخت، اراده ها را متمرکز می کند و مانع از هدر رفتن توان جامعه می شود. پایداری دزفول و دیگر شهرهای مقاوم ما، ثمره همین وحدت کلمه بود که در آن، همه طبقات مردم با یک هدف واحد در برابر دشمن صف آرایی کردند و اجازه ندادند تفرقه، صفوف آنان را بشکند.

صبر در فرهنگ مقاومت، به معنای دست روی دست گذاشتن یا تحمل منفعلانه نیست، بلکه به معنای پایداری فعال و خستگی ناپذیر در مسیر هدف است. این صبر، ریشه در نگاه توحیدی دارد؛ نگاهی که در آن عظمت خالق، هر قدرت دیگری را در چشم مؤمن کوچک می کند. امام علی(ع) در خطبه ۱۹۳ نهج البلاغه در وصف مؤمنان می فرماید که خالق در جان آنان بزرگ جلوه کرد، پس غیر او در چشمشان کوچک گشت. این نگاه، زیربنای صبری است که کوه ها را جابجا می کند. پایداری در برابر مستکبران، یک تکلیف شرعی است که غایت آن رسیدن به حاکمیت صالحان و برقراری عدالت در پهنه گیتی است.

‏صبر فعال و افق روشن پیروزی

خداوند در آیه ۵۵ سوره نور به مؤمنانی که عمل صالح انجام می‌دهند، وعده خلافت بر زمین و تبدیل ترس به امنیت را داده است. این افق روشن، همان چیزی است که به مجاهدان راه حق، انگیزه ایستادگی در سخت ترین شرایط را می دهد. مقاومت، مسیری است که از میان ابتلائات و سختی ها می گذرد اما انتهای آن به پیروزی قطعی حق بر باطل ختم می شود. این وعده الهی است و خداوند هرگز خلف وعده نمی کند. پایداری مردم ما در طول دهه های گذشته، نشان داد که اگر ملتی بر عهد خود با پروردگار پایبند بماند، خداوند نیز درهای رحمت و نصرت خود را به روی آنان خواهد گشود و آنان را بر دشمنان چیره خواهد ساخت.

چهارم خرداد و مناسبت هایی از این دست، بهانه ای هستند تا به یاد آوریم پیروزی نهایی از آن کسانی است که ایمان، اخلاق، وحدت و صبر را سرلوحه کار خود قرار می دهند. سنت های الهی تغییرناپذیرند و طبق وعده صریح قرآن، حق همواره بر باطل پیروز خواهد شد، به شرط آن که مؤمنان در مسیر بندگی و استقامت، قدم های خود را استوار نگاه دارند و از ملامت ملامت‌گران نهراسند. این مسیر، همان راهی است که امام حسین(ع) با خون خود ترسیم کرد و تا ابد چراغ راه آزادگان جهان خواهد بود.