با نزدیک شدن به جام جهانی فوتبال، بار دیگر ایده نمایش مسابقات در سالنهای سینما به یکی از موضوعات جذاب و بحثبرانگیز تبدیل شده است؛ ایدهای که در دورههای گذشته نیز کم و بیش تجربه شده و همواره موافقان و مخالفان خود را هم داشته است. با این حال پرسش اصلی همچنان پابرجاست؛ آیا اساساً سالن سینما محل مناسبی برای تماشای فوتبال است؟ برای پاسخ به این پرسش شاید لازم باشد کمی به عقب برگردیم و از زاویهای دیگر به ماجرا نگاه کنیم. فوتبال به واسطه ماهیت هیجانی و رقابتی خود، بیش از سایر ورزشها با تماشای جمعی معنا پیدا میکند. شور و شوق حمایت از تیم محبوب، اضطراب شیرین لحظات حساس، واکنشهای آنی تماشاگران و برد و باخت و در نهایت انتقال زنجیرهای احساسات در میان جمع، بخشی از جذابیتی است که تجربه فوتبال را فراتر از خود مسابقه میبرد. طبیعتاً میشود فوتبال را به تنهایی هم تماشا کرد و از آن لذت برد، اما بعید است کسی با این نظر موافق نباشد که تماشای دسته جمعی فوتبال، چیز دیگری است و لذت و هیجان آن را دوچندان میکند.
وقتی سینما جای خالی فضاهای عمومی را پر میکند
با این حال، واقعیت این است که خارج از جمعهای خانوادگی و دوستانه، هیچ گاه برنامهریزی منسجمی برای فراهم کردن امکان تماشای جمعی فوتبال در جامعه وجود نداشته است. در ظاهر، کافهها و نمایش مسابقات روی تلویزیونهای شهری میتوانند چنین نقشی را ایفا کنند، اما در عمل این گزینهها هم یا محدود بودهاند یا با موانع مختلف مواجه شدهاند. چنانکه پخش مسابقات در کافهها طی سالهای گذشته بارها با حاشیه روبهرو شده و تجربه نمایش بازیها روی تلویزیونهای شهری نیز عملی نشده است. حتی در برخی دورهها که قرار بود سازمان زیباسازی شهرداری، مسابقات فوتبال جام جهانی را از طریق تلویزیونهای شهری در بوستانهای تهران نمایش دهد، با مخالفت مراجع ذیربط، منتفی شد. در چنین شرایطی، سینما به عنوان تنها زیرساخت عمومیِ در دسترس برای تماشای جمعی فوتبال مطرح میشود؛ فضایی که هم ظرفیت میزبانی از جمعیت قابل توجهی از هواداران را دارد و هم میتواند تجربهای متفاوت و جذاب از تماشای مسابقات را رقم بزند.
در نگاه نخست، شاید سینما و فوتبال دو جهان متفاوت به نظر برسند؛ یکی روایتگر داستانها و دیگری صحنه رقابت و هیجان. اما هر دو آنها اشتراکاتی با هم دارند که مهمترین آن، خلق یک تجربه جمعی است و شاید به همین دلیل است که نمایش مسابقات مهم فوتبال در سالنهای سینما میتواند برای مخاطبان جذاب باشد و با وجود پرده بزرگ، سیستم صوتی حرفهای و حضور همزمان صدها تماشاگر، تجربهای متفاوت از تماشای مسابقه در خانه یا حتی کافهها ایجاد کند.
سینماداران در انتظار چراغ سبز
و حالا در شرایطی که کمتر از ۱۰روز تا آغاز رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶ باقی مانده، سینماداران از هفتههای گذشته درخواست خود را در شورای صنفی نمایش مطرح کرده و پیگیر دریافت مجوزهای لازم برای پخش مسابقات شدهاند و منتظر پاسخ هستند.
هومن ربیعنژاد، مدیر پردیس ملت با اشاره به درخواستی که به تازگی برای پخش فینال جام باشگاههای اروپا در این پردیس داشته، میگوید: ما ابتدا به صورت مستقل از اداره اماکن موضوع را پیگیری کردیم اما آنها، پخش مسابقات را منوط به تأیید سازمان سینمایی دانستند و وقتی هم با سازمان سینمایی ارتباط گرفتیم متوجه شدیم اماکن برای پخش بازیها مجوز نمیدهد. البته ما همچنان پیگیر پخش بازیهای جام جهانی به ویژه بازیهای ایران هستیم و امیدوارم این امکان فراهم شود که مردم این بازیها را در سینما تماشا کنند.
چالش اکران فیلمها همزمان با جام جهانی
وی درباره زمانبندی سانسها و تداخل مسابقات با اکران فیلمها و چالشهای مرتبط با آن در دورههای گذشته تصریح میکند: البته اختلافات میان صاحبان آثار و سینماداران آن قدری نبود که مسئله ایجاد کند اما میتوان با تدبیر این موضوع را حل کرد؛ راهکاری که سابقاً هم اتخاذ شده و با جابهجایی سانسها یا تمدید مدت قرارداد فیلمها پس از پایان مسابقات فوتبال توانسته تا حد زیادی از بروز نارضایتی جلوگیری کند. البته این نکته را هم در نظر بگیرید که در زمان پخش مسابقات حساس، استقبال از سینماها هم کاهش پیدا میکند. با این حال پردیسهای سینمایی بزرگ مانند پردیس ملت، با داشتن سالنهای مجزا، میتوانند مسابقات فوتبال را بدون تداخل با اکران عمومی نمایش دهند.
اما با توجه به اینکه تیم ملی ایران از مجموع سه مسابقه خود در دور گروهی جام جهانی ۲۰۲۶، در دو بازی طی روزهای ۲۶ خرداد ساعت۴:۳۰ و ۶ تیرماه ساعت ۶:۳۰ صبح به ترتیب به مصاف نیوزیلند و مصر میرود، احتمالاً باید برای پخش این مسابقات هم تمهیداتی اندیشید. گرچه ربیعنژاد معتقد است علاقهمندان به فوتبال در زمان پخش این مسابقات بیدار هستند و میتوانند برای تماشای بازیها به سینما بیایند؛ ضمن اینکه در آن ساعات هم فیلمی اکران نمیشود که پخش بازیها در نمایش آثار اختلال ایجاد کند.
پخش فوتبال در سینماها؛ یک فرصت فرهنگی
سینماداران همچنین بر جنبههای اجتماعی این طرح هم تأکید دارند. ربیعنژاد معتقد است اگرچه تأثیر مستقیم اقتصادی و روانی پخش مسابقات فوتبال محدود است، اما میتواند فرصتی هیجانانگیز برای فاصله گرفتن مردم از دغدغههای روزمره باشد و باید آن را به عنوان یک ظرفیت فرهنگی ـ اجتماعی مغتنم شمرد.
علی سرتیپی، تهیهکننده سینما و نایب رئیس هیئت مدیره پردیس سینمایی کوروش نیز از حامیان این ایده است. او میگوید: جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به نشاط اجتماعی نیاز دارد و سینما میتواند بهعنوان فضایی امن و فرهنگی، میزبان این تجربه جمعی باشد. به باور او، پخش مسابقات فوتبال علاوه بر ایجاد شور و هیجان عمومی، میتواند بخشی از مشکلات اقتصادی سینماها را نیز کاهش دهد.
او با بیان اینکه بسیاری از سینماهای کشور آمادگی میزبانی از مخاطبان فوتبال را دارند، اظهار میکند: امیدوارم سازمان سینمایی و شورای صنفی نمایش راهکار مناسبی برای اجرای این ایده در نظر بگیرند تا هم سینماداران از بحران مخاطب خارج شوند و هم حال و هوای بهتری به جامعه بازگردد.
نمایش فوتبال در سینما؛ آری یا خیر؟
با وجود موافقان پخش فوتبال در سالنها، اما این طرح همیشه مخالفانی هم داشته است. یکی از مهمترین نگرانیها، تکلیف فیلمهایی است که در همان بازه زمانی روی پرده هستند. در روزهای برگزاری مسابقات حساس، بهویژه دیدارهای تیم ملی، بسیاری از مخاطبان ترجیح میدهند فوتبال ببینند و برخی سالنها برای اختصاص فضا به پخش مسابقات، تعداد سانسهای فیلم را کاهش میدهند. این مسئله میتواند به ضرر تهیهکنندگان و صاحبان آثار تمام شود. چنانکه تجربه اختلاف میان سینماداران، پخشکنندگان و تهیهکنندگان بر سر تقسیم منابع مالی حاصل از بلیتفروشی فوتبال، پیشتر هم وجود داشته اما اینها مشکلاتی نیستند که نتوان برای آن چارهای اندیشید. در کنار همه این موارد، آسیب به اموال سینما از دیگر نگرانیهاست و مدیریت فضای سالن نیز اهمیت ویژهای دارد. هیجان فوتبال با قواعد تماشای فیلم متفاوت است و باید زیرساختها و مقررات لازم برای چنین رویدادهایی پیشبینی شود تا تجربه تماشاگران به حاشیه کشیده نشود.
گره اصلی کجاست؟
فارغ از اختلاف نظرهایی که در میان اهالی سینما وجود دارد، اما حساسیتهای اصلی درباره نمایش فوتبال به خارج از سالنهای سینما و به فرایند صدور مجوزها بازمیگردد. ملاحظات نهادهای انتظامی، امنیتی و اداره اماکن همواره در تصمیمگیری درباره نمایش عمومی مسابقات فوتبال نقشی تعیینکننده داشته است. با وجود این، اگرچه پخش فوتبال در سالنهای سینما گاهی با حواشی همراه بوده یا حتی لغو شده، اما تجربه جام جهانی پیشین نشان داد در صورت فراهم شدن شرایط، نمایش مسابقات در سینماها با استقبال گسترده مردم همراه میشود.
در آستانه اجرایی شدن یک تصمیم مهم
با تمام کش و قوسهای فراوان اما شنیدهها از سازمان سینمایی حاکی از آن است که سینماها میتوانند در این دوره از جام جهانی میزبان بازیهای مهم و از جمله مسابقات تیم ملی باشند. بر همین اساس سینماداران پس از طی کردن فرایندهای مربوط به اماکن و دریافت مجوز، با نظر سازمان سینمایی مجاز به پخش فوتبال خواهند بود، با این حال باید تا لحظهای که این خبر به صورت رسمی اعلام میشود منتظر ماند.
ضرورت شادیهای جمعی پس از روزهای سخت
ایران در ماههای گذشته روزهای سختی را پشت سر گذاشته و مردم هنوز هم با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم میکنند. همه ما هم میدانیم که پخش مسابقات فوتبال در سینماها قرار نیست چیزی را تغییر دهد یا یک شبه انبوه مشکلات اقتصادی و اجتماعی را حل کند اما میتواند فرصتی برای تجربه لحظاتی از شادی و همدلی باشد.
در روزگاری که مردم با فشارهای مختلفی روبهرو هستند، نمیتوان از ضرورت نیازهای جمعی همچون حفظ روحیه، آرامش و شادی چشمپوشی کرد و باید از هر بهانهای برای بالا بردن روحیه جامعه بهره برد. جام جهانی فوتبال همه مردم جهان را به شور و شوق میآورد، مردم ایران هم از علاقهمندان و طرفداران دوآتشه فوتبال و این تورنمنت جذاب هستند؛ پخش مسابقات در سینماها و ایجاد یک تجربه جمعی هیجانانگیز میتواند فشارهای این روزها و ماههای اخیر را حتی برای چند ساعتی کاهش دهد و بهانهای برای دور هم بودن و لذت بردن از مسابقات را فراهم کند و در نهایت یکی از جذابترین تجربههای جمعی این روزهای ما را رقم بزند؛ فرصتی که شاید ارزش آن فراتر از یک مسابقه فوتبال باشد و نباید آن را از مردم دریغ کرد.
نظر شما