در حالی که انتشار خبرهای مربوط به احتمال شکلگیری تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا باعث عقبنشینی دلار و طلا شده است، یک کارشناس اقتصادی معتقد است بازارها بیش از آنکه وارد یک روند نزولی پایدار شده باشند، در حال واکنش به کاهش ریسکهای سیاسی هستند و مسیر واقعی قیمتها به مفاد اقتصادی این تفاهم و متغیرهای بنیادی اقتصاد بستگی دارد.
اصلاح ادامهدار است؟
مهدی بنیاسدی، کارشناس اقتصادی درباره واکنش بازارها به اخبار مربوط به احتمال تفاهم میان ایران و آمریکا به قدس گفت: بازار ارز و طلا در روزهای اخیر بهوضوح تحتتأثیر خبرهای مربوط به احتمال شکلگیری تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا قرار گرفته است. کاهش دلار به محدوده ۱۶۸ تا ۱۷۱ هزار تومان و عقبنشینی طلای ۱۸ عیار به حوالی ۱۷ میلیون و ۱۰۰ تا ۱۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان نشان میدهد که بازار سناریوی کاهش تنش را تا حدی پیشخور کرده است.
وی افزود: با این حال باید توجه داشت که افت اخیر لزوماً به معنای تغییر بنیادین در اقتصاد نیست. بخش قابلتوجهی از این کاهش ناشی از تخلیه ریسک سیاسی و کاهش هیجان جنگی در بازار بوده و هنوز نمیتوان آن را نشانه تغییر روند بلندمدت دانست.
بازارها در دو راهی تفاهم
بنیاسدی با اشاره به تفاوت تفاهم اولیه و توافق جامع اقتصادی اظهار کرد: آنچه فعلاً درباره آن صحبت میشود بیشتر به یک تفاهم اولیه شباهت دارد تا یک توافق جامع اقتصادی. توافق جامع زمانی برای بازار ارز معنا پیدا میکند که تکلیف موضوعاتی مانند تحریمها، فروش نفت، دسترسی ایران به منابع ارزی، روابط بانکی و مسیر ورود ارز به کشور بهطور مشخص روشن شود.
به گفته وی، اگر تفاهم صرفاً محدود به کاهش تنشها، باز شدن برخی مسیرهای تجاری، بازگشایی تنگه هرمز یا کنترل موقت بحران باشد، اثر آن بر بازار ارز و طلا بیشتر کوتاهمدت خواهد بود و نمیتواند بهتنهایی روند بازار را تغییر دهد.
افزایش عرضه ارز مساله مهم برای بازار
این کارشناس اقتصادی گفت: یکی از ابهامهای اصلی این تفاهم، نامشخص بودن آورده اقتصادی آن برای ایران است. اگر تعهدات اجرایی ایران شفاف باشد اما موضوعاتی مانند رفع تحریمها، آزادسازی پولهای بلوکهشده یا جبران خسارتهای جنگ در هالهای از ابهام باقی بماند، بازار پس از یک واکنش هیجانی دوباره به واقعیتهای اقتصادی برمیگردد.
وی افزود: برای بازار ارز مهمترین مسئله این نیست که تفاهم امضا شود یا نه؛ بلکه مسئله اصلی این است که آیا این تفاهم میتواند عرضه واقعی ارز در اقتصاد ایران را افزایش دهد یا خیر.
بنیاسدی ادامه داد: اگر منابع ارزی آزاد نشود، انتقال پول تسهیل نشود و فروش نفت به شکل پایدار افزایش پیدا نکند، دلار در میانمدت همچنان از متغیرهای تورمی مانند رشد نقدینگی و کسری بودجه تأثیر خواهد گرفت.
دلار همچنان متغیر اصلی اقتصاد
این کارشناس اقتصادی با اشاره به جایگاه دلار در اقتصاد ایران گفت: دلار در اقتصاد ایران صرفاً یک دارایی برای سرمایهگذاری نیست، بلکه لنگر انتظارات تورمی محسوب میشود. به همین دلیل هر تغییر در نرخ دلار بلافاصله بر سایر بازارها نیز اثر میگذارد.
وی افزود: زمانی که دلار کاهش پیدا میکند، بازارهای دیگری مانند طلا، سکه، خودرو، مسکن و حتی بخشی از بازار سرمایه نیز واکنش نشان میدهند. به همین دلیل افت دلار به محدوده ۱۶۸ تا ۱۷۱ هزار تومان توانسته بازار طلا را هم تحت فشار قرار دهد.
بنیاسدی تأکید کرد: با این حال تا زمانی که مشکلات ساختاری مانند کسری بودجه، رشد نقدینگی، ناترازی نظام بانکی و محدودیتهای ارزی وجود دارد، کاهش نرخ دلار اگر پشتوانه بنیادی نداشته باشد میتواند موقتی باشد.
طلای داخلی بین دو نیروی اثرگذار
وی در ادامه درباره وضعیت بازار طلا توضیح داد: طلای داخلی همزمان از دو مسیر اصلی اثر میگیرد؛ نخست نرخ دلار در داخل و دوم قیمت جهانی اونس طلا. در روزهای اخیر هر دو عامل تا حدی به زیان بازار طلا عمل کردهاند.
بنیاسدی گفت: از یک طرف کاهش نرخ دلار در بازار داخلی باعث فشار بر قیمت طلا شده و از طرف دیگر اونس جهانی نیز تحتتأثیر کاهش ریسکهای ژئوپلیتیک و انتظار بازار برای تصمیم فدرال رزرو درباره نرخ بهره با فشار فروش مواجه شده است.
وی افزود: به همین دلیل افت طلای داخلی در روزهای اخیر تا حد زیادی طبیعی بوده است. با این حال نباید فراموش کرد که طلا در بلندمدت همچنان یکی از مهمترین داراییهای پوششدهنده تورم محسوب میشود.
آیا اکنون زمان خرید طلاست؟
این کارشناس اقتصادی درباره تصمیم سرمایهگذاران در شرایط فعلی گفت: اگر نگاه کوتاهمدت و نوسانی داشته باشیم، خرید سنگین طلا در شرایط فعلی میتواند ریسک بالایی داشته باشد. بازار هنوز به متن رسمی تفاهم، واکنش دلار و همچنین مسیر اونس جهانی نیاز دارد.
وی افزود: اما برای سرمایهگذاران بلندمدت شرایط متفاوت است. کسانی که طلا را با هدف پوشش تورم در سبد دارایی خود نگه میدارند نباید صرفاً با یک موج خبری اقدام به فروش کامل دارایی خود کنند.
بنیاسدی ادامه داد: در چنین فضایی خرید پلهای منطقیتر از ورود یکباره به بازار است. به بیان ساده، اکنون نه زمان خرید با تمام سرمایه است و نه زمان فروش از روی ترس.
دو عامل تعیینکننده برای مسیر بازار
وی در ادامه دو عامل مهم برای تعیین جهت بازار در کوتاهمدت را تشریح کرد و گفت: نخست انتشار متن رسمی تفاهم ایران و آمریکا است. اگر این متن شامل گشایش ارزی واقعی، رفع بخشی از محدودیتهای بانکی یا آزادسازی منابع قابلتوجه باشد، احتمال اصلاح بیشتر دلار و طلا وجود خواهد داشت.
بنیاسدی افزود: عامل دوم تصمیم فدرال رزرو آمریکا درباره نرخ بهره است. اگر بانک مرکزی آمریکا سیگنال انقباضی بدهد، اونس جهانی طلا ممکن است دوباره تحت فشار قرار بگیرد و این موضوع میتواند بر طلای داخلی نیز اثر منفی بگذارد.
چشمانداز بازارها در سال جاری
این کارشناس اقتصادی درباره چشمانداز بازارها در سال جاری گفت: در سال گذشته صندوقهای طلا یکی از پربازدهترین بازارها بودند و رشد قابلتوجهی را تجربه کردند، اما در سال جاری بعید است همان شدت رشد تکرار شود.
وی افزود: طلا همچنان میتواند در سبد سرمایهگذاری نقش مهمی داشته باشد، اما احتمالاً تنها بازار پیشتاز نخواهد بود. عامل اصلی حمایت از طلا در سال جاری همچنان نرخ ارز است و اگر دلار در بلندمدت متناسب با تورم حرکت کند، طلا نیز ظرفیت رشد خواهد داشت؛ هرچند مسیر آن احتمالاً پرنوسانتر از سال گذشته خواهد بود.
بنیاسدی گفت: در کنار طلا، صندوقهای کالایی، برخی صنایع بورسی و داراییهایی که از تورم و رشد نرخ ارز منتفع میشوند میتوانند مورد توجه قرار بگیرند. بهویژه صندوقهای مبتنی بر کالاهایی مانند نفت، زعفران و سایر داراییهای کالایی در فضای تورمی ظرفیت رشد دارند.
مسکن و خودرو در فاز متفاوت
وی با اشاره به وضعیت بازارهای دیگر نیز گفت: بازار مسکن و خودرو احتمالاً بخش مهمی از رشدهای جهشی خود را پشت سر گذاشتهاند. این بازارها به دلیل کاهش قدرت خرید خانوار، رکود معاملاتی و فاصله گرفتن قیمتها از توان مصرفکننده ممکن است در سال جاری بیشتر نقش حفظ ارزش دارایی را داشته باشند تا خلق بازدهی بالا.
بنیاسدی افزود: در مقابل، دلار و طلا همچنان سریعتر از بسیاری از بازارها به اخبار سیاسی و انتظارات تورمی واکنش نشان میدهند و به همین دلیل در کوتاهمدت همچنان مهمترین دماسنج انتظارات اقتصادی محسوب میشوند.
احتمال اصلاح عمیق تر دلار و طلا
این کارشناس اقتصادی گفت: ریزش اخیر دلار و طلا بیش از آنکه نشانه پایان تورم باشد، حاصل کاهش ریسک سیاسی و امید به شکلگیری یک تفاهم اولیه است. اگر این تفاهم به رفع واقعی تحریمها، افزایش عرضه ارز، آزادسازی منابع بلوکهشده و کاهش پایدار تنشها منجر شود، دلار و طلا میتوانند اصلاح عمیقتری را تجربه کنند.
وی افزود: اما اگر تفاهم محدود، موقت و فاقد دستاورد اقتصادی شفاف باشد، اثر آن بر بازارها کوتاهمدت خواهد بود و پس از تخلیه هیجان، دلار و طلا دوباره تحت تأثیر متغیرهای بنیادین اقتصاد ایران قرار میگیرند.
بنیاسدی تأکید کرد: در چنین شرایطی تصمیم حرفهای برای سرمایهگذاران این است که نه اسیر هیجان کاهش قیمت شوند و نه نسبت به ریسکهای سیاسی بیتفاوت بمانند؛ زیرا بازار فعلی بیش از هر زمان دیگری نیازمند مدیریت سرمایه و پرهیز از تصمیمهای عجولانه است.
نظر شما