تریبون مذهبی و منبر روضه، در تاریخ تشیع همواره کانون بیداری، اخلاق و پیوندمیان امت وامامت بوده است؛ جایگاهی که هر کلام بر فراز آن،نه تنها بر باورهای دینی که بر قوام اخلاقی جامعه اثر میگذارد. با این حال، انتشار ویدئویی از تهدید صریح رئیسجمهور روی منبر، نشان از انحرافی نگرانکننده دارد؛ جایی که جایگاه تبیین فضائل اخلاقی و معارف الهی به تریبونی برای تسویهحسابهای سیاسی و فراتر از آن، تهدید به قتل منتخب ملت تبدیل شده است. این اتفاق در حالی رخ میدهد که کشور در آستانه تحولات مهم بینالمللی و تفاهمنامههای راهبردی قرار دارد و بیش ازهر زمان دیگری به وحدت کلمه نیاز است. برای واکاوی این بداخلاقیها و بررسی نسبت میان سیاست و دیانت بر فراز منبر، به سراغ یکی از مداحان این عرصه رفتیم. کسی که سالها در محافل مذهبی چراغ روضه را روشن نگه داشته و معتقد است مداح پیش از آنکه صدایی خوش داشته باشد، باید صاحب خلقی حسینی باشد. در ادامه گفتوگوی ما را با حاج حمید جبلّی، عضو هیئت امنای خانه مداحان شمیرانات میخوانید.
منبر جایگاه معارف است نه جولانگاه بددهنی
حاج حمیدجبلّی در ابتدای این گفتوگو با انتقاد از رویه برخی مداحان نوظهور میگوید: متأسفانه برخی افراد از همان ابتدا با بددهنی و ادبیات تند، پلههای شهرت را طی کردند، چون در زمان مناسب کسی جلوی آنها را نگرفت. وقتی کسی به خود اجازه میدهد هر راهبردی را از روی منبر صادر کند و هر سخن ناروایی را بر زبان بیاورد، درواقع به جایگاه مقدس روضه جفا کرده است. ما در کشوری زندگی میکنیم که ساختار قانونی مشخصی دارد. وجود رهبری واحد، ریاست جمهوری، مجلس و شورای نگهبان نشاندهنده یک نظم حکومتی است. اگر قرار باشد هر کسی روی منبر برود و برای خوشایند گروهی خاص، حرفهای ساختارشکنانه بزند، دیگر سنگ روی سنگ بند نمیشود.
وی در ادامه به تبیین وظیفه اصلی مداح اهل بیت(ع) پرداخته و خاطرنشان میکند: ما باید چارچوب و مقررات را بشناسیم. من به عنوان یک روضهخوان و مداح، شاید لازم باشد به امور سیاسی ورود کنم، اما سیاستبازی و توهین جایش روی منبر نیست. منبر جایگاه بیان معارف اهلبیت(ع) و تبیین خصوصیات اخلاقی ائمه اطهار(ع) است. خارج از این مسیر، هر چه گفته شود بر مبنای هوای نفس است نه رضای خدا. چقدر خوب است که انسان مصداق این شعر حکیمانه نظامی گنجوی باشد که میفرماید: کمگوی و گزیده گوی چون در/ تا ز اندک تو جهان شود پر. یا در جای دیگری آمده،/دو گوش و یک زبانت ز آغاز دادند/یعنی که دو بشنو و یکی بیش مگو/یعنی دو برابر آنچه میگویی، بشنو و نسنجیده سخن نگو.
ضرورت صیانت از جایگاه حقوقی ارکان نظام
این مداح اهلبیت(ع) با اشاره به لزوم احترام به قانون اساسی بیان میکند: قانون اساسی ما برای رئیسجمهور و وزرا مصونیت قائل شده است. اینها خدمتگزاران نظام هستند و حتی اگر نقدی به عملکردشان وارد باشد، قانون اجازه نمیدهد هر حرفی یا توهینی علیه آنها مطرح شود. اگر کسی به دومین مقام رسمی کشور توهین کند، باید بداند این رفتار قابلیت پیگرد قضایی دارد. ما نمیتوانیم به بهانه نقد سیاسی، اخلاق را ذبح کنیم. حتی در مورد مسئولان سابق هم قانون اجازه حمله و توهین بیمحابا را نمیدهد، چه برسد به رئیسجمهوری که اکنون سکان اجرایی کشور را در دست دارد.
جبلی درباره حواشی اخیر درمورد تفاهمنامه بینالمللی و پیامهای صادر شده اظهار میکند: در زمینه مسائل مربوط به توافقنامه، باید با دقت و تأمل سخن گفت. وقتی رهبری معظم یا مراجع عالیقدر نکتهای را میفرمایند، باید عین همان را منتقل کرد نه اینکه آن را تحریف کنیم. اگر رئیسجمهور درخواستی داشته و با موافقت سطوح عالی نظام همراه شده، وظیفه ما مطالبهگری در چارچوب ادب است. همانطور که در پیامها هم تأکید شده، ما باید ملت مطالبهگری باشیم و بایستیم تا نتیجه نهایی کار مشخص شود. نباید با قضاوتهای عجولانه و توهینآمیز، فضای جامعه را ملتهب کنیم.
تیغ دولبه تریبون و مسئولیت سنگین مداح
عضو هیئت امنای خانه مداحان شمیرانات با تأکید بر اینکه تریبون نباید ابزار تخلیه هیجانات شخصی شود، خاطرنشان میکند: به هیچ عنوان این جایگاه را قبول ندارم که مداح چون میکروفن در دست دارد، مجاز به گفتن هر حرفی باشد. بنده خودم فرزند شهید هستم و با تمام وجود مشکلات جامعه را لمس میکنم. من هم مثل بقیه مردم همان مرغ و برنجی را میخرم که گران شده است. فرزند دانشجو و دانشآموخته بیکار دارم و دردهای معیشتی مردم را میبینم. ما هم شاید به بسیاری از گفتارهای مسئولان نقد داشته باشیم، اما آیا راهش این است که بالای منبر برویم و توهین کنیم؟خیر،این کارنه شرعی است و نه اخلاقی.
وی در ادامه به ضرورت آموزش اخلاق حرفهای اشاره کرده و میگوید: کسی که میخواهد کارت مداحی دریافت کند یا در جامعه مداحان جایگاهی داشته باشد، حتماً باید دورههای اخلاق حرفهای را بگذراند. در این دورهها باید یاد بگیریم در چارچوب مقررات دین و سیره اهلبیت(ع) حرکت کنیم. سیره پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع) بهترین الگو برای ماست. روایت است که شخصی بر سر پیامبر(ص) خاکستر میریخت و به ایشان جسارت میکرد، اما وقتی آن فرد بیمار شد، پیامبر(ص) به عیادتش رفت. این یک فلسفه بزرگ و درس اخلاق برای همه ماست. اگر کسی به ما احترام نگذاشت، ما نباید با بیاحترامی پاسخ دهیم.
تمایز میان حق و باطل در غبار شایعات
جبلی با یادآوری کلام امیرالمؤمنین(ع) درباره فاصله حق و باطل بیان میکند: حضرت علی(ع) میفرمایند میان حق و باطل چهار انگشت فاصله است؛ یعنی آنچه میبینی حق است و آنچه میشنوی میتواند باطل باشد. ما نباید هر شنیدهای را باور کنیم و از آن بدتر، نباید هر دیدهای را جار بزنیم. این رفتارها در هیچ کجای دین ما جایگاهی ندارد. تجسسها و قضاوتهای بیجا، ریشه اخلاق را در جامعه مداحی میخشکاند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به فلسفه قیام عاشورا پرداخته و عنوان میکند: اصل قیام امام حسین(ع) برای امر به معروف و نهی از منکر بود. سیدالشهدا(ع) حتی در بحبوحه جنگ و زیر باران تیر و نیزه، نماز جماعت را به پا کرد تا به ما درس بندگی و پایبندی به شریعت بدهد. وظیفه ما در این ایام، حفظ وحدت و جلوگیری از تفرقه است. اینکه کسی را به خاطر گرایش سیاسیاش تکفیر کنیم یا به او تهمت بزنیم، با روح نهضت حسینی سازگار نیست. امروز آقای پزشکیان رئیسجمهور قانونی این مملکت است و تا زمانی که در این جایگاه قرار دارد، احترام به ایشان احترام به رأی ملت و ساختار نظام است.
وحدت ملی و پرهیز از تفرقه در سایه خیمه حسینی
این مداح اهلبیت علیه السلام با توصیهای به مداحان جوان میگوید: امروز روزی است که باید در کنار هم باشیم. تفرقهافکنی و دستهبندی مردم به چپ و راست، فقط به سود دشمنان است. اگر نقدی هست، باید از مجاری قانونی و با ادبیات محترمانه بیان شود. مجلس شورای اسلامی و سایر نهادهای نظارتی طبق قانون وظیفه بررسی کفایت مسئولان را دارند و این در صلاحیت یک مداح نیست که از روی منبر حکم صادر کند. ما وظیفه داریم در شبهای محرم، شور حسینی را با شعور سیاسی گره بزنیم و اجازه ندهیم بیمحبتیها و رفتارهای خودسرانه، چهره نورانی عزاداریهای ما را مخدوش کند.
جبلّی در پایان با تأکید بر لزوم صبوری و بصیرت تصریح میکند: باید اجازه دهیم مسئولان کارشان را پیش ببرند و در عین حال مطالبهگر باشیم. نباید با توهین و جسارت، راه اصلاح را ببندیم. امیدوارم این محرم، مجالی برای بازگشت به اخلاق نبوی و منش علوی باشد و همه ما یاد بگیریم تریبون مقدس مداحی اهلبیت(ع)، امانتی است که باید صرف هدایت مردم و نشر معارف شود، نه ابزاری برای تخریب و تهدید.
نظر شما