چهار تنه درخت خرما و یک سقف حصیری، همه وسعت و داشته‌های حرم کوچکی بود که فقط خدا می‌دانست بعدها و در دل تاریخ وسعت و امتداد خواهد یافت و دل‌های جهانیان را فتح خواهد کرد.
۱۳ محرم سال۶۱ قمری که فقط سه روز از واقعه دردناک عاشورا می‌گذشت، امام سجاد(ع) با همراهی افرادی از قبیله بنی‌اسد، پیکر مطهر شهدای کربلا را به خاک سپردند. امام(ع) دستور داد بر فراز قبرها مشاهد و نشانه‌هایی قرار بدهند تا آثار قبر محو نشود.
بر همین اساس افراد قبیله بنی‌اسد، سقفی حصیری روی چهار ستون از تنه درخت خرما بنا کردند. همین مختصر، شد سقف و ستون بنا و حرم کوچکی که شاید مثل آن را روی مزار حضرت ابوالفضل(ع) هم برپا داشتند. سال ۶۵ یا ۶۶ قمری، مختار ثقفی به محمد بن ابراهیم اشتر فرمان داد تا مسجد و خیمه‌هایی اطراف قبر شریف برپا کند. آن بنا از آجر و گل ساخته شد و در اطراف دو مزار شریف روستایی به‌وجود آمد. این بنا تا سال ۱۳۲ قمریی دایر بود و می‌گویند بقایای آن را هارون‌الرشید در سال ۱۹۸ تخریب کرد.
فرزندش مأمون اما در میان سال‎های ۲۰۱ و ۲۰۲ سیاستی تازه در پیش گرفت، مزار را تعمیر کرد و گنبدی باشکوه برایش ساخت. در سال ۲۴۷ قمری «منتصر» حاکم عباسی، بنای تازه‌ای برای حرم مطهر ساخت و آن را توسعه داد. سال ۲۵۰ قمری «حسن بن زید علوی» دستور داد حرم‌های مطهر در نجف اشرف و کربلای معلی بازسازی شوند.
به دستور«معتضد بالله» خلیفه عباسی در سال ۲۷۹ قمری بازهم حرم مطهر با دوبنا برای دو بارگاه مقدس بازسازی شد.
در سال ۳۶۹ قمری «عضدالدوله بویهی» دستور تجدید بنای گنبد و بارگاه مطهر حرم امام حسین(ع) را داد، ضریحی نفیس بالای مزار بنا کرده، روشنایی حرم را برقرار و شهر کربلا را هم آباد کرد و توسعه داد. پنج سال بعد بنای نسبتاً بزرگی را هم بر فراز مزار حضرت ابوالفضل(ع) بنا کرد.
سال ۷۰۷ قمری تعمیراتی توسط «سلطان محمد خدابنده» صورت گرفت و از سال ۷۴۰ تا سال ۷۹۰ قمری سلطان‌های دولت ایلخانی که بر عراق حکمرانی می‌کردند در کربلا تعمیراتی انجام دادند. از سال ۹۱۴ تا ۱۰۵۵، پادشاهان مختلف صفوی اقدام به توسعه بنای حرم، ساخت ضریح‌های جدید، مناره و... در کربلا کردند. سال ۱۱۵۳ نوبت به «نادرشاه افشار» رسید تا با اهدای هدایای فراوان وضعیت بنای حرم و دیوارهایش بهبود پیدا کند.
در سال ۱۲۳۲ «فتحعلی شاه قاجار» به توصیه شیخ جعفر کاشف‌الغطا گنبد حرم مطهر را که با حمله وهابیان آسیب دیده بود بازسازی و هرآنچه به سرقت رفته بود را تجدید کرد.