همکاران و دوستان ناصر ممدوح از لبخند او بهعنوان ویژگی بارز شخصیتیاش یاد میکنند. عنوان «مرد لبخند» نام مستندی ساخته ابوالفضل توکلی برای این هنرمند عزیز و حقیقتاً برازنده ممدوح است.
صدای گرم و تأثیرگذارش او را به دنیای دوبله کشاند و در این حرفه ماندگارش کرد. در نخستین روز حضورش در استودیو، با توصیه یکی از استادانش پشت میکروفن رفت و نخستین تجربه گویندگی خود را در فضایی حرفهای رقم زد.
او با صدایی که از دهه ۴۰ تا امروز در گوش دوستداران سینما و تلویزیون طنینافکن است، همچنان از عشق به هنر و مردم سخن میگوید؛ صدایی که نسلها را به یاد دوران طلایی دوبله میاندازد. وی که هماکنون در آستانه ۸۴ سالگی قرار دارد، همچنان با علاقه فعالیتهای هنری را دنبال میکند.
ممدوح با اشاره به نخستین آثارش در دوبله، جایی که صدای او در نقشهای کوتاه اما تأثیرگذار، نخستین تحسینها را از سوی همکارانش برانگیخت، میگوید: فیلمهای مشهور «دکتر جکیل و مستر هاید» و «زندهباد زاپاتا» از نخستین کارهایم در دوبله هستند.او امروز، پس از سالها تجربه در حوزه دوبله، اجرا و حتی بازیگری، آن دوران را سراسر خاطره میداند و باور دارد ورودش به این عرصه هدیهای از سر اتفاق، اما با تکیه بر استعداد و عشق درونیاش بوده است.این هنرمند با اشاره به دهه ۴۰ شمسی بهعنوان دوران طلایی دوبله ایران یادآور میشود: در آن سالها دوبله فیلمها در سه شیفت صبح، بعدازظهر و شب انجام میشد و مدیردوبلاژهای گوناگونی بر کارها نظارت داشتند.
تجربه بازیگری در «راه شب»
ممدوح از حضور خود پیش از انقلاب در فیلمی به کارگردانی سیامک شایقی یاد کرده و همچنین به نقشآفرینیاش در سریال «راه شب» (۱۳۸۴) به کارگردانی داریوش فرهنگ اشاره میکند که از آثار شاخص دوران پس از انقلابش محسوب میشود.این پیشکسوت دوبله با یادی از حضورش در سریال تلویزیونی «راه شب» (۱۳۸۴) به کارگردانی داریوش فرهنگ میافزاید: در ابتدا تردید داشتم که نقش را قبول کنم اما آقای فرهنگ اصرار کرد قسمت خیلی خوبی است. این سریال تلویزیونی گاه با برنامه رادیویی «راه شب» با اجرای داوود حیدری اشتباه گرفته میشود. من هیچ وقت در آن برنامه رادیویی اجرا نداشتم؛ نقش من مربوط به سریال تلویزیونی بود.وی با مرور کارنامه حرفهای خود از روزهای طلایی دوبله و یادی از خاطرات همکاری با چهرههای مطرح سینما، میگوید: تجربههای آن دوران زمینهای شد تا پس از انقلاب نیز پیشنهادهای بازیگری را بپذیرم.
مروری بر دوران طلایی دوبله
به گفته ممدوح، فضای حرفهای و تلاش گروهی دوبلورها در آن سالها سبب شد آثار ماندگاری در خاطر مخاطبان بماند. وی خاطراتی از دوران طلایی دوبله در دهه ۴۰ و آثار ماندگاری چون فیلم «دکتر ژیواگو» (با صدای خودش به جای عمر شریف) و سریال «فراری» در استودیو کاسپین را زنده کرده و با احترام از هنرمندان درگذشتهای چون منوچهر نوذری یاد میکند.
این صداپیشه پیشکسوت بهصراحت دلایل دوری از فعالیتش را اعلام کرد و دلیل این دوری را تغییرات اساسی در ساختار دوبله و فقدان مدیران دوبلاژ و گویندگان نسلهای پیشین دانسته و از درگذشت هنرمندانی چون چنگیز جلیلوند و ناصر طهماسب ابراز تأسف میکند. این هنرمند باتجربه، با نگاهی مثبت به گذشته خود، تأکید میکند از فعالیت در عرصههای مختلف از جمله مجریگری، تهیه مسابقه و بازیگری احساس رضایت دارد و میگوید: در تولید برنامههایی مانند «مسابقه ۱۰۳» و «۱۰۱» برای شبکههای ۳ و ۴ نقش داشتم. در آن دوران آقای محمدی، مدیر وقت شبکه، از کیفیت این برنامهها رضایت داشت. در برخی روزها، تا چهار نوبت ضبط در صبح و شب انجام میشد.
نقد دوبله نسل امروز
ممدوح با انتقاد از کیفیت دوبلههای امروزی، آن را بیشتر شبیه فریاد زدن توصیف کرده و میگوید: ظرافتهای هنری گذشته در بسیاری آثار فعلی وجود ندارد.پیشکسوت عرصه گویندگی و دوبله در پاسخ به این پرسش که چرا برخلاف همکاران خود به تدریس و آموزش دوبله برای علاقهمندان نپرداخته است، عنوان میکند: هرچند دوستان زیادی در این زمینه فعالاند، اما خودم مسیر متفاوتی را برگزیدم و ترجیح دادم تمرکزم را بر فعالیت حرفهای بگذارم تا آموزش.ممدوح با انتقاد از نگاه برخی از هنرجویان جوان یادآور میشود: مشکل اینجاست که برخی میخواهند وارد دوبله شوند، نه از سر عشق به صدا و هنر، بلکه تنها برای پیدا کردن شغلی پردرآمد. وقتی علاقه واقعی وجود نداشته باشد، استعداد شکوفا نمیشود و آموزش نتیجه چندانی نخواهد داشت.
چالشهای کسب درآمد در دوبله
این پیشکسوت با انتقاد از عملکرد برخی مؤسسههای آموزشی میافزاید: جوانان پول زیادی برای شرکت در دورهها میپردازند اما کسی مسئولیت آینده آنها را بر عهده نمیگیرد. صرف شرکت در کلاس یا پرداخت شهریه، تضمینی برای ورود به این بازار نیست و بسیاری از هنرجویان پس از پایان دورهها، در یافتن موقعیت کاری جدید با مشکل روبهرو میشوند.ممدوح بیان میکند: اصلیترین دغدغهام بستر مناسب برای فعالیت حرفهای علاقهمندان است. نباید جوانان را با امید واهی وارد عرصهای کرد که زیرساختهای لازم برای کار و درآمدزایی در آن برای همه فراهم نیست.
نظر شما