علی جعفریان، مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت، با اشاره به سابقه ۱۵ تا ۲۰ ساله برنامه پزشکی خانواده در ایران گفت اجرای این طرح تاکنون به نتیجه مطلوب نرسیده است. به گفته او، تجربه استان‌های فارس و مازندران نقاط ضعف و قوت این برنامه را مشخص کرده و اکنون نسخه جدید آن به‌صورت مرحله‌ای در ۶۴ شهر دنبال می‌شود.

جعفریان تأکید کرد پزشکی خانواده تنها به استقرار یک پزشک و ارجاع بیماران محدود نمی‌شود و اجرای موفق آن به زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، امکانات فیزیکی، نیروی انسانی، همکاری بیمه‌ها و مشارکت مردم نیاز دارد. در این الگو، پزشک خانواده مسئول پایش سلامت، ارائه خدمات اولیه و ارجاع بیماران به سطوح تخصصی و بیمارستانی است.

او مراجعه مستقیم مردم به پزشکان متخصص را یکی از چالش‌های اصلی نظام ارجاع دانست و گفت برای ترغیب مردم به استفاده از مسیر پزشکی خانواده باید مشوق‌هایی مانند کاهش یا حذف فرانشیز خدمات در مسیر ارجاع در نظر گرفته شود.

به گفته جانشین وزیر بهداشت، همه بیمه‌ها، به‌ویژه تأمین اجتماعی، بیمه سلامت و بیمه نیروهای مسلح، باید در اجرای این برنامه مشارکت و امکان تبادل اطلاعات را فراهم کنند. همچنین استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و پزشکان دارای مطب نیز یکی از گزینه‌های پیش‌رو برای تأمین نیروی انسانی است.

جعفریان با تأکید بر اجرای تدریجی برنامه گفت اعلام اجرای سراسری پزشکی خانواده آسان است، اما بدون آماده‌سازی زیرساخت‌ها ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد. به همین دلیل وزارت بهداشت اجرای مرحله‌ای برنامه و بررسی نتایج آن در ۶۴ شهر را دنبال می‌کند.

او مهم‌ترین مانع اجرای گسترده این طرح را کمبود منابع مالی دانست و گفت اجرای کشوری برنامه در سال گذشته به حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ همت نیاز داشت، در حالی که منابع قابل هزینه حدود ۴۰ تا ۵۰ همت بود. به گفته او، منابع فعلی برای اجرای کامل برنامه در سراسر کشور کافی نیست.

براساس الگوی وزارت بهداشت، برای هر سه هزار نفر جمعیت یک پزشک عمومی در نظر گرفته شده و اجرای کامل برنامه به حدود ۳۰ هزار پزشک عمومی نیاز دارد، در حالی که اکنون حدود ۱۰ هزار پزشک عمومی در سیستم وزارت بهداشت فعالیت می‌کنند.

جعفریان جذب مستقیم پزشکان را در صورت تأمین منابع گزینه مطلوب‌تری دانست، اما گفت قرارداد با بخش خصوصی و خرید خدمت نیز می‌تواند بخشی از کمبود نیروی انسانی را جبران کند. او همچنین پایین بودن درآمد پزشکان عمومی و مهاجرت نیروی انسانی را از دیگر چالش‌های نظام سلامت عنوان کرد.

جانشین وزیر بهداشت در پایان ابراز امیدواری کرد الگوی فعلی پزشکی خانواده در سال جاری تکمیل شود و در صورت تأمین منابع، اجرای آن در سال آینده به مناطق بیشتری گسترش یابد.