وزش نسیم دل‌انگیز و روح‌بخش میلاد سراج منیر، پیامبر رحمت و مهربانی حضرت محمد مصطفی(ص)، هفته وحدت بیش از هر زمان دیگری معنای عمیق و حیاتی خود را بازمی‌یابد؛ هفته‌ای که تجلی‌گاه پیوندی ناگسستنی بر محور محبت خاتم‌الانبیا(ص) بوده و هیچ توطئه‌ای قادر به گسستن این رشته الهی نیست. در این ایام مبارک، تبیین دقیق راهبردهای قرآنی و اندیشه‌های ناب اسلامی برای تحکیم همبستگی امت، نقشه‌راهی استوار فراروی جهان اسلام می‌گشاید تا مسلمانان با عبور هوشمندانه از موانع، مسیر تمدن‌سازی نوین اسلامی را هموار کنند. در ادامه، مشروح گفت‌وگوی ما با آیت‌الله محمود رجبی، عضو هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری را می‌خوانید.

هفته وحدت؛ راهبردی استراتژیک برای امت‌سازی

آیت‌الله رجبی با بیان اینکه هفته وحدت رویکردی راهبردی و عمیق و پیام‌آور همبستگی میان مذاهب اسلامی است، بیان می‌کند: این ایام فرصتی مغتنم و تاریخی است تا نخبگان، اندیشمندان، حوزویان و دانشگاهیان با بازنگری جدی در مسئولیت‌های خطیر تاریخی خود، زمینه شکل‌گیری امت واحده اسلامی را فراهم کنند. اسلام دین حنیف، رحمت، برادری و همدلی است و پیامبر اعظم(ص) با رسالت جهانی و جاودانه خود، بشریت را به سوی توحید، کرامت و وحدت فراخوانده است. امروز بزرگ‌ترین رسالت عالمان دین آن است که با بهره‌گیری هوشمندانه از ظرفیت عظیم هفته وحدت، دل‌های مسلمانان را به یکدیگر نزدیک‌تر و در برابر توطئه‌های تفرقه‌افکنانه و شوم دشمنان قسم‌خورده اسلام ایستادگی کنند.
وی با تأکید بر ضرورت مقابله هوشمندانه و همه‌جانبه با نقشه‌های دشمنان در ایجاد تفرقه میان مسلمانان می‌گوید: وحدت اسلامی هرگز یک تاکتیک سیاسی مقطعی یا شعاری زودگذر نیست، بلکه یک پروژه بنیادین قرآنی و فرایندی تمدنی است که قرآن کریم بر آن تأکید فراوان دارد. قرآن مجید، امت اسلامی را با اوصافی چون خیر امت، امت وسط، امت واحد و امت شاهد معرفی کرده تا نشان دهد مسلمانان رسالت خطیری در هدایت بشریت بر عهده دارند.

تمسک به ریسمان الهی؛ نجات‌بخش امت از تفرقه

این کارشناس دینی ادامه می‌دهد: دستیابی به جایگاه رفیع امت وسط مستلزم عبور از افراط و تفریط‌های مخرب است و در این مسیر، تمسک به حبل‌الله متصل به اراده الهی، تنها راه نجات امت از ورطه تفرقه به شمار می‌رود. همچنان که خداوند متعال در کلام نورانی خود ضرورت تمسک به این ریسمان الهی را به‌صراحت یادآور شده و می‌فرماید: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً وَلَا تَفَرَّقُوا...». این آیه شریفه پیوند عمیق میان ایمان، الفت قلبی و نجات از پرتگاه خطرناک تفرقه را به زیباترین شکل تبیین می‌کند.
رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) به امت‌سازی در سایه آموزه‌های تمدنی اسلام تصریح کرده و توضیح می‌دهد: برخی افراد کم‌اطلاع یا مغرض، وحدت میان مذاهب را به معنای دست کشیدن از اعتقادات مذهبی یا تضعیف اصول فکری می‌پندارند، در حالی که تقریب مذاهب به‌هیچ‌وجه به معنای چشم‌پوشی از حقایق و اصول مذهبی نیست، بلکه به معنای هم‌افزایی، هم‌زیستی مسالمت‌آمیز و تمرکز بر اشتراکات دینی برای اعتلای کلمه توحید و قدرت‌افزایی جهان اسلام در برابر نظام سلطه است.

نقش نهادهای علمی در تحکیم ابعاد فرهنگی وحدت

آیت الله رجبی در ادامه در پاسخ به این پرسش که وظیفه نهادهای علمی و پژوهشی حوزوی در تبیین نظریه‌های نوین تقریب چگونه است، توضیح می‌دهد: مؤسسات آموزشی و پژوهشی باید با تولید محتوای علمی، متقن و کاربردی؛ ابعاد فرهنگی، اجتماعی و معنوی وحدت را به جامعه علمی و بدنه امت اسلامی منتقل کنند. وحدت اسلامی ابعادی فراتر از سیاست روزمره دارد و ریشه‌های اصیل آن در آموزه‌های اخلاقی و معنوی اسلام تنیده شده است. اگر جامعه اسلامی به جایگاه واقعی و آرمانی خود برسد، افراط و تفریط از روابط میان مسلمانان رخت بربسته و تمدن نوین اسلامی بر پایه عقلانیت، عدالت و اخلاق شکل خواهد گرفت. این همان نقطه‌ای است که نظام سلطه و استکبار جهانی از آن به‌شدت هراس دارد و به همین دلیل درصدد دمیدن در بوق تفرقه، ایجاد جنگ‌ها و اختلاف‌افکنی میان فرق اسلامی است تا مانع شکل‌گیری قدرت اسلامی در جهان شود.
وی تصریح می‌کند: شخصیت‌های علمی، مراجع تقلید، علمای مذاهب اسلامی و نخبگان دانشگاهی نقشی بی‌بدیل، سرنوشت‌ساز و پیشتاز در کاهش تنش‌ها و تقویت روحیه برادری در جهان اسلام بر عهده دارند. رفتار، گفتار و قلم عالمان دین می‌تواند موج‌آفرین محبت، امتداد آرامش یا خدای ناکرده عامل تفرقه و خسارت‌های جبران‌ناپذیر باشد. رفتار کریمانه امیرالمؤمنین(ع) در برخورد با دیگران و سیره عملی پیشوایان معصوم(ع) بهترین و روشن‌ترین الگو برای تعامل سازنده میان مذاهب مختلف اسلامی است.

رویکرد نخبگان؛ گذر از اختلافات جزئی به مصالح کلان

آیت‌الله رجبی در پایان با تأکید بر ضرورت ترویج اخلاق، مدارا و سعه‌صدر میان نخبگان مذهبی تصریح می‌کند: عالمان دینی باید با چشم‌پوشی از اختلافات جزئی و تمرکز بر اصول مشترک، فضایی از اعتماد و برادری واقعی را شکل دهند تا وحدت از شعار به عمل برسد. این همدلی عمیق، ادبیات تعاملی میان مذاهب را نرم‌تر و سازنده‌تر می‌کند. هنگامی که بدنه جامعه ببیند رهبران دینی با صمیمیت و احترام متقابل پیرامون مصالح کلان امت گرد هم می‌آیند، سوءتفاهم‌ها زدوده شده و حرکت به سوی امت واحده شتاب می‌گیرد. با نهادینه‌شدن این روحیه، نقشه‌های تفرقه‌افکنانه استکبار ناکام مانده و هفته وحدت به نقطه‌عطفی پایدار در تحقق تمدن نوین اسلامی تبدیل خواهد شد.