بهگزارش قدس آنلاین، نوشتن و خواندن از اتفاقاتی که طی چند روز گذشته در یمن رخ داده انسان را در شوک عجیبی فرومیبرد. نیروهای مسلح یمن در روزهای گذشته بزرگترین و سریعترین عملیات زمینی سالهای اخیر منطقه و تاریخ خودشان را در ساحل غربی دریای سرخ انجام دادند. یک مقام امنیتی یمنی به رسانههای بینالمللی تأیید کرد: «همه جا را گرفتند. تمام غرب سقوط کرده، جزیره میون هم گرفته شده است. الان همه چیز تحت کنترل آنهاست». حداقل ۴هزار کیلومترمربع و حداکثر ۸هزار، اعدادی است که برای مساحت فتحشده در این عملیات ذکر میشود.
سریع، قاطع و گسترده
این عملیات از هفته گذشته آغاز شد و نیروهای مسلح یمن در طول ساحل غربی بهسرعت به سمت جنوب پیشروی کردند و هدف اصلیشان تنگه بابالمندب بود. ائتلاف به رهبری عربستان در پاسخ، حملاتی هوایی علیه مناطق تحت کنترل نیروهای یمنی انجام داد و نیروهای یمنی نیز در مقابل، موشک و پهپاد به سمت شهرها و تأسیسات نفتی جنوب عربستان شلیک کردند. المخا، مهمترین دستاورد ارتش در غرب ساحل دریای سرخ است. این بندر در حدود ۶۰ تا ۷۵ کیلومتری شمال تنگه بابالمندب قرار دارد و از سال ۲۰۱۷ مهمترین پایگاه نظامی و لجستیکی مزدوران سعودی-اماراتی در ساحل غربی یمن بود. نیروهای مسلح یمن پس از درگیری شدید شبانه وارد شهر شدند و کنترل بندر، فرودگاه و تأسیسات کلیدی دولتی را که تا پیش از این در اشغال نیروهای خارجی بود، به دست گرفتند.
ذوباب در کنار تنگه بابالمندب و مشرف به آن، یکی دیگر از مواضع کلیدی بود که توسط ارتش صنعا و نیروهای انصارالله فتح شد. نیروهای مسلح یمن پس از کنترل المخا به سمت جنوب ادامه دادند و این شهر را نیز تصرف کردند.
حیس و الخوخه در جنوب استان الحدیده هم جزو فتوحات یک هفته گذشته یمنیها بود. نیروهای مسلح یمن شبانه این دو منطقه را کنترل کردند. این آخرین پایگاههای نیروهای سعودی-اماراتی در استان الحدیده بود و به این ترتیب کل استان الحدیده به کنترل نیروهای یمنی درآمد.
نیروهای سعودی-اماراتی در الوازعیه و موزع در غرب استان تعز هم خیلی دوام نیاوردند. نیروهای مسلح یمن مرکز الوازعیه و پایگاه نظامی خالد در منطقه موزع (یکی از بزرگترین پایگاههای نظامی ساحل غربی) را تصرف کردند و رزمندگان یمنی در مقابل مراکز پلیس و مدیریت شهری این دو شهر عکس یادگاری گرفتند.
نیروهای مسلح یمن همچنین پادگان جبل النار (محل فرماندهی نیروهای مزدور در ساحل غربی) و پادگان العمری مشرف به تنگه بابالمندب را تصرف کردند و مقادیر زیادی سلاح به غنیمت گرفتند و دهها مزدور سعودی را اسیر کردند. برخی میگویند سه تیپ از مزدوران سعودی بدون هیچ مقاومتی به همراه همه تجهیزات سبک و سنگینشان تنها در یک عملیات تسلیم شدهاند.
جزایر کوچک و راهبردی
جزیره زُقَر با مساحت حدود ۱۳۰ کیلومترمربع، در حدود ۸۰ کیلومتری ساحل غربی یمن یکی دیگر از فتوحات ارتش بود. نیروهای مسلح یمن پس از شلیک راکت، با قایق به این جزیره وارد شدند و آن را به کنترل درآوردند. جزیره میون (بریم) اما مهمترین دستاورد راهبردی این عملیات است. این جزیره در میانه آبراه تنگه بابالمندب قرار دارد و تنگه را به دو کانال تقسیم میکند. نیروهای مسلح یمن با قایق به جزیره رسیدند، در حالی که نیروهای مزدور اماراتی روز پیش از آن عقبنشینی کرده بودند. جزایر حُنَیش (شامل حنیش بزرگ و کوچک) هم از فهرست فتوحات جا نماندند. نیروهای مسلح یمن به این جزایر نیز رسیدهاند. حالا آنها با چشم غیرمسلح پرچم کشتیهای عبوری در آبراه دریای سرخ را میبینند.
شورای عالی سیاسی یمن در مناطق فتحشده عفو عمومی برای «همه فریبخوردگان در جبهههای ساحل غربی» اعلام کرد که در حقیقت به مزدوران سعودی و اماراتی اشاره دارد. ویدئوهای منتشرشده نشان میدهد ورود نیروهای ارتش یمن و رزمندگان وابسته به انصارالله با استقبال و پایکوبی شهروندان عادی همراه است.
پیامدهای عمیق یک عملیات ضربتی
تا اینجای کار میتوان عملیات یمنیها را یک درگیری داخلی دانست، اما واقعیت چیزی فراتر از این است و برای درک اهمیت راهبردی این پیشروی، باید آن را در بستر گستردهتر تنشهای منطقهای دید.
تنگه هرمز، مهمترین مسیر انتقال نفت جهان، از ماهها پیش به دلیل جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران عملاً بسته شده است. عربستان سعودی به عنوان بزرگترین صادرکننده نفت جهان، از زمان بسته شدن هرمز بهطور فزایندهای به مسیر دریای سرخ وابسته شده است.
تنگه بابالمندب، خروجی جنوبی دریای سرخ و اتصال خلیج عدن به کانال سوئز، کریدور حیاتی تجارت و انرژی جهانی است. روزانه حدود ۶ میلیون بشکه نفت (بیشتر نفت عربستان) از این تنگه عبور میکند و حدود ۲۰ درصد حمل و نقل کانتینری جهان از این مسیر به سمت کانال سوئز میرود.
اکنون با کنترل نیروهای مسلح یمن بر ساحل غربی و جزایر اطراف بابالمندب، هر دو گلوگاه حیاتی انرژی جهان همزمان تحت فشار قرار گرفتهاند. عربستان در سالهای اخیر بخشی از صادرات نفت خود را از طریق خط لوله شرق-غرب به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل کرده تا وابستگی به هرمز را کاهش دهد. اما این مسیر جایگزین نیز اکنون در خطر است؛ بندر ینبع در دریای سرخ قرار دارد و صادرات آن باید از بابالمندب عبور کند.
شاید به همین دلیل است که یک مقام صهیونیست به کانال ۱۲ گفت کنترل بابالمندب توسط نیروهای یمنی «نگرانی زیادی در اسرائیل ایجاد کرده» زیرا به آنها «قدرت عظیمی» داده است. او هشدار داد کنترل بابالمندب توسط نیروهای یمنی «بدتر از کنترل هرمز توسط ایران» است، زیرا آنها «دقیقاً در باریکترین نقطه قرار دارند و میتوانند با موشک ضدتانک هر کشتی را که بخواهند، هدف قرار دهند».
بازارها هم به این عملیات بهسرعت واکنش نشان دادند. قیمت نفت برنت پس از انتشار اخبار، یک بار ۴ درصد جهش کرد و به حدود ۱۰۵ دلار در هر بشکه رسید، در جهش بعدی این عدد به ۱۱۰ دلار رسید، هرچند پس از تماس تلفنی عاصم منیر با وزیر خارجه ایران به عدد ۱۰۸ دلار در هر بشکه برگشت. تحلیلگران هشدار میدهند اگر هرمز محدود بماند و بابالمندب نیز کنترل شود، شبکه جهانی نفت و کشتیرانی با شوک بزرگتری مواجه خواهد شد.
آخرین هشدارهای صنعا
سخنگوی نیروهای مسلح یمن، محمد عبدالسلام اعلام کرد عملیات نظامی این نیروها «اهداف مشخص و ماهیت دفاعی دارد» و به محض اینکه حملات به یمن متوقف و محاصره برداشته شود، عملیات نیز متوقف خواهد شد. وی تأکید کرد ناوبری بینالمللی در دریای سرخ و بابالمندب «امن و عادی است» و تهدیدی برای کشتیرانی بینالمللی نیست.
با این حال، مرکز هماهنگی اقدامات انسانی نیروهای یمنی کشتیهای سعودی را از تضمین امنیت مستثنا کرده و محاصره دریایی عربستان را که از جولای اعلام شده، حفظ کرده است. نیروهای یمنی میگویند به چندین نفتکش سعودی حمله کردهاند.
غافلگیری غرب
در آن طرف ماجرا اما فرستاده ویژه سازمان ملل در امور یمن، هانس گروندبرگ، به شورای امنیت گفت جامعه بینالمللی باید با «مرحله جدید و خطرناکتر» جنگ یمن مقابله کند. کنترل المخا توسط نیروهای یمنی آنها را «مستقیماً در ورودی یکی از حیاتیترین تنگههای جهان» قرار داده که نگرانی جدی برای آزادی ناوبری ایجاد کرده است.
برخی رسانهها گزارش دادهاند ترامپ درخواست سعودی برای حملات هوایی به یمن را رد کرده، باوجود این، نماینده آمریکا در شورای امنیت نیروهای یمنی را به «نمایندگی و ابزار ایران» متهم کرد. به گزارش رویترز، منابع دولت یمن، ایران و منابع منطقهای گفتهاند این عملیات «با هدایت مستقیم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» انجام شده است. مقامات آمریکایی در یک ادعای عجیب گفتهاند صدها عضو سپاه در یمن در هماهنگی عملیات کمک میکنند!
نیروهای یمنی اما کنترل ایران بر عملیات خود را رد کرده و تأکید دارند: «ما هیچ جاهطلبی نسبت به هیچ کشور همسایه، عربی، اسلامی یا جهانی نداریم».
در نهایت اینکه کنترل دو طرف شمالی تنگه بابالمندب (از ساحل المخا تا ذوباب، به علاوه جزایر میون و زُقَر) به این معناست که نیروهای مسلح یمن برای نخستین بار میتوانند امنیت انرژی جهان را به نفع استقلال خود و در حمایت از ملت فلسطین به خطر بیندازند. مسیر جایگزین عربستان (خط لوله شرق-غرب، بندر ینبع و دریای سرخ) اکنون در بخش صادراتی خود با فشار مستقیم روبهرو است. زیرساختهای نظارتی امارات در جنوب دریای سرخ عملاً از کار افتاده است و البته اینها همه بهشرطی مؤثر خواهد بود که یمنیها بتوانند مواضع خود را حفظ کنند. اتفاقی که با نگاهی به سوابق رزمندگان یمنی چندان هم بعید به نظر نمیرسد.
خبرنگار: نیک پندار
نظر شما