نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» با کیوریتوری محمدرضا وحیدزاده و به همت مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری در گالری عالی حوزه هنری برپا شده است؛ رویدادی که در کنار نمایش منتخبی از آثار سلیمان منصور، ابعاد هنری، فرهنگی و اجتماعی آثار این نقاش فلسطینی را نیز بررسی می‌کند.

محمدرضا وحیدزاده، کیوریتور نمایشگاه، درباره شکل‌گیری این رویداد گفت که پژوهش‌های متعددی درباره هنر فلسطین و آثار سلیمان منصور انجام شده و همزمان با انتشار کتاب «نقاشی و اعتراض» و آماده‌سازی کتاب «نقشی بر سنگ»، ایده برگزاری نشستی تخصصی درباره این هنرمند شکل گرفت. در ادامه، این برنامه با مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری به صورت مشترک پیش رفت و در نهایت نشست تخصصی و نمایشگاه همزمان برگزار شدند.

یکی از دشواری‌های این نمایشگاه، دسترسی به آثار اصلی منصور بوده است. به گفته وحیدزاده، نسخه اصلی چهار اثر از مجموعه حاضر در موزه هنرهای معاصر نگهداری می‌شود، اما به دلیل دشواری دسترسی، امکان نمایش اصل آثار فراهم نشد و نسخه‌های باکیفیتی از آنها تهیه شد.

بخشی از آثار این هنرمند نیز سرگذشتی پیچیده دارند. برخی آثار او که در نمایشگاه‌های مختلف جهان به نمایش درآمده بودند، به دلیل شرایط بحرانی فلسطین هرگز به صاحب خود بازنگشتند؛ تعدادی گم شدند، برخی به سرقت رفتند و شماری نیز در جریان حملات و تخریب‌ها از بین رفتند.

وحیدزاده با اشاره به اهمیت حفظ تصویری از این آثار برای خود هنرمند روایت کرد که سلیمان منصور در مقطعی پس از اطلاع از نگهداری اصل برخی آثارش در موزه هنرهای فلسطین، از او خواسته بود تصاویر باکیفیتی از آنها تهیه کند تا نسخه‌ای از آثارش را در فلسطین در اختیار داشته باشد.

زندگی پرآشوب منصور نیز به شکل مستقیم بر مسیر هنری او تأثیر گذاشته بود. این هنرمند بارها در شرایطی آثارش را به نمایش گذاشت که احتمال حمله و نابودی نمایشگاه وجود داشت. به گفته وحیدزاده، حتی دوستان مبارز او از منصور می‌خواستند آثارش را در ابعاد کوچک نقاشی کند تا در صورت حمله، امکان جابه‌جایی سریع آنها وجود داشته باشد.

یکی از نقاط عطف فعالیت هنری منصور، تصمیم او و شماری از هنرمندان همفکرش برای تحریم کالاهای تولیدشده در اسرائیل بود. آنها پس از این تصمیم، استفاده از رنگ، بوم و ابزارهای واردشده از اسرائیل را کنار گذاشتند و به سراغ موادی بومی مانند حنا، گیاهان و چوب سوخته رفتند.

گِل نیز در آثار منصور جایگاه ویژه‌ای پیدا کرد؛ ماده‌ای که ریشه در خاطرات کودکی او داشت. منصور در روستا بزرگ شده بود و از همان دوران با خاک و گِل آشنایی داشت. بعدها استفاده از گِل در نقاشی‌هایش به یکی از ویژگی‌های مهم آثار او تبدیل شد.

در ابتدا ترک خوردن و فرسوده شدن گل روی تابلوها برای این هنرمند ناخوشایند بود، اما بعدها دریافت که همین ترک‌ها و فرسودگی می‌توانند بازتابی از وضعیت انسان فلسطینی باشند؛ انسانی که زندگی‌اش درگیر جنگ، ویرانی، جابه‌جایی و ناامنی است.

وحیدزاده معتقد است همین تجربه زیسته باعث شده آثار سلیمان منصور فراتر از یک مجموعه نقاشی قرار بگیرند و به بخشی از هویت بصری فلسطین معاصر تبدیل شوند. او تأکید کرد که برای شناخت زندگی انسان معاصر فلسطینی، نمی‌توان از کنار آثار این هنرمند به سادگی عبور کرد.

به گفته این پژوهشگر هنر، سلیمان منصور نه تنها یکی از چهره‌های مهم هنری و فرهنگی فلسطین، بلکه از چهره‌های تأثیرگذار هنر معاصر جهان است؛ هنرمندی که توانست رنج، هویت و سرزمین را به زبان تصویر ماندگار کند.

نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» تا ۲۲ مهرماه در گالری عالی حوزه هنری برپاست و علاقه‌مندان می‌توانند شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۹ تا ۱۸ به این نمایشگاه در خیابان سمیه، نرسیده به خیابان حافظ، حوزه هنری، طبقه همکف مراجعه کنند.