روز گذشته با دو پیام متضاد آغاز شد؛ از سویی تلاش برای توافق و از سوی دیگر ادامه برخورد نظامی. اختلاف بر سر ترتیب رفع محاصره و تعهدات امنیتی پابرجاست؛ در حالی که رویدادهای میدانی می‌توانند فرصت مذاکرات را محدود کنند. مذاکرات ایران و آمریکا با میانجی‌گری قطر ادامه دارد، اما حمله گزارش‌شده آمریکا به قشم، شکنندگی دیپلماسی را آشکار کرد. همزمان، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، نوسان نفت و پیشروی انصارالله به‌سوی عدن، هزینه‌های سیاسی و امنیتی بحران را افزایش داده‌اند.
دوحه؛ اختلاف بر سر نخستین گام
رویترز گزارش داده ایران و واشنگتن هنوز به توافق نهایی نرسیده‌اند و میانجی‌های قطری برای نزدیک کردن مواضع دو طرف تلاش می‌کنند. طرح مورد بحث، بازگشایی تنگه هرمز را به رفع محاصره دریایی و رسیدگی به مطالبات ایران پیوند می‌زند. ایران از امکان اجرای سریع طرح در صورت تحقق شروطش سخن گفته، اما واشنگتن همچنان بر تعهدات هسته‌ای و امنیتی تأکید دارد.مسئله فقط ادامه گفت‌وگو نیست؛ دو طرف باید درباره ترتیب اقدام‌ها، تضمین اجرا و نحوه راستی‌آزمایی توافق کنند. تا آن زمان، خبر جریان داشتن مذاکرات را نباید با نزدیک بودن توافق یکی دانست.
قشم؛ برخورد نظامی در کنار مذاکره
رویترز و سی‌ان‌ان به نقل از مقام‌های آمریکایی از حمله محدود ارتش آمریکا به اهدافی در قشم خبر دادند. این مقام‌ها اقدام را «دفاعی» توصیف کرده‌اند، اما جزئیات کامل عملیات و پیامدهای آن به‌طور مستقل روشن نیست.موقعیت قشم در مجاورت هرمز، به این رخداد اهمیتی فراتر از مقیاس حمله می‌دهد. برخوردی محدود نیز می‌تواند پاسخ متقابل، افزایش هزینه کشتیرانی و تضعیف اعتماد لازم برای توافق را در پی داشته باشد.
گزینه‌های نظامی واشنگتن و خطر تشدید
مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا در تحلیل ۲نوامبر، ۶مسیر احتمالی واشنگتن را از فشار نظامی همراه با مذاکره تا حملات محدود، عملیات ویژه و کارزار گسترده بررسی کرده است.این گزارش هم تأکید می‌کند برتری نظامی لزوماً به نتیجه سیاسی پایدار تبدیل نمی‌شود. حتی اقدام محدود ممکن است چرخه پاسخ و تشدید را فعال کند؛ وضعیتی که مدیریت آن، به‌ویژه در مسیر هرمز دشوار خواهد بود.
نفت و انتخابات؛ دو فشار بر کاخ سفید
رویترز گزارش داده نفت در ۲نوامبر با امید به پیشرفت مذاکرات بیش از ۷درصد افت کرد، اما پس از انتشار خبر حمله به قشم بخشی از کاهش را جبران کرد. بازار میان انتظار بازگشایی هرمز و نگرانی از اختلال دوباره عرضه نوسان می‌کند. هزینه بیمه، حمل‌ونقل و تأمین انرژی نیز صرفاً با کاهش مقطعی قیمت نفت از میان نمی‌رود.در همین حال انتخابات آمریکا هم شروع شده است. در نظرسنجی آخر رویترز، رضایت از عملکرد ترامپ ۳۲ درصد اعلام شده و هزینه‌های زندگی برای بخش بزرگی از پاسخ‌دهندگان اهمیت داشته است. این ارقام نتیجه انتخابات را پیش‌بینی نمی‌کنند، اما نشان می‌دهند پیامدهای اقتصادی جنگ به بحث سیاسی داخلی آمریکا راه یافته است.
عدن؛ گسترش بحران به مسیر دریای سرخ
در سوی دیگر میدان، برخی اخبار حاکی از آن است که انصارالله تا حدود ۸۰ کیلومتری عدن پیشروی کرده است. درگیری‌های تازه در یمن، علاوه بر بحران انسانی، نگرانی درباره امنیت باب‌المندب و تجارت دریای سرخ را برای آمریکا افزایش داده است.
توافق، تنها در صورت مهار میدان
آنچه از ترکیب تصویر میدان و دیپلماسی به نظر می‌رسد این است که نه شکست دیپلماسی قطعی است و نه می‌توان رفع جنگ را تضمین کرد. برای ایران، آزمون هر توافق در توقف قابل راستی‌آزمایی حملات، رفع محاصره و بازگشت امنیت کشتیرانی خواهد بود. بدون مهار رخدادهای میدانی، حتی پیشرفت مذاکرات نیز ممکن است پایدار نماند.
نظر شما