جادوگری چگونه به تولد علم کمک کرد؟/ اولین دانشمند و آخرین جادوگر

ممکن است نسل امروزی‌ها، نیوتن را خیلی نشناسند یا فقط وقتی صحبت از جاذبه می‌شود، او و سیب معروفش را به یاد بیاورند؛ اما سن و سال‌دارها خوب به خاطر دارند که تا همین ۱۰ یا ۱۵ سال پیش خیلی‌ها علاوه بر اینکه نیوتن را دانشمندی بزرگ می‌شناختند، این را هم خبر داشتند که کاشف نیروی جاذبه و نماد تعقل و علم در اروپای عصر جدید، نیمه دوم عمرش را مشغول تحقیقاتی بوده که امروزی‌ها آن را خرافه، جادو یا شبه‌علم می‌دانند!
پژوهشگری به نام «فریتز لایبر» در این باره می‌گوید: «همه می‌دانند که نیوتن دانشمند بزرگی است. اما عده کمی به یاد دارند که او نیمی از عمر خود را صرف کیمیاگری و یافتن سنگ جادو کرد». با این همه «جان مینارد کینز» اقتصاددان بریتانیایی، وقتی در سال ۱۹۳۶ مجموعه‌ای از یادداشت‌های منتشرنشده نیوتن را خرید و متوجه وجود هزاران صفحه یادداشت و مطلب درباره آزمایش‌های پنهانی نیوتن درخصوص کیمیاگری شد، به‌شدت جا خورد. سایت «ترجمان» به نقل از نشریه «ناتیلوس» می‌نویسد: «کینز» آن‌ مطالب را جادویی و فاقد ارزش علمی دانست و در ادامه بررسی‌هایش زمانی که متوجه شد نیوتن علاوه بر کیمیاگری در جست‌وجوی پیام‌های رمزی در کتاب دانیال عهد عتیق هم بوده است، اعلام کرد: نیوتن «نخستین دانشمند عصر خرد» نبود، بلکه آخرین جادوگر بود!
البته نباید فراموش کنیم که در زمان نیوتن، دنیا هنوز در عقاید خرافی، جادوگری، کیمیاگری و باورهای قرون وسطایی دست و پا می‌زد و اروپای مدعی هم تازه داشت وارد عصر جدیدش می‌شد. بنابراین، ساده‌ترین مسائل علمی که امروز از نظر ما بدیهی تلقی می‌شوند، در آن دوران هنوز ناشناخته بودند.علاوه بر این، در میان دانشمندان قدیم فقط نیوتن نیست که دنبال کیمیاگری و... رفته است. در فهرست مشغولیت‌ها و پژوهش‌های آن دوره دانشمندان، مسائلی از وجود تک‌شاخ‌ها و پریان دریایی تا پیش‌گویی با ستارگان، کیمیاگری و... دیده می‌شود. درواقع می‌توان گفت همین باورها و جست‌وجوها که امروز خرافه به حساب می‌آیند انگیزه‌ کشف پدیده‌های ناشناخته شد و پژوهشگران را به آزمایشگاه‌های کیمیاگری و رصدخانه‌ها کشاند. از طرف دیگر پادشاهان و حکمرانان آن دوره از کیمیاگری به‌شدت حمایت و کیمیاگران زیادی را استخدام کرده و امکانات در اختیارشان می‌گذاشتند. ازاین‌رو اعتقاد به خرافه‌ها، به پیشرفت علم کمک کرد؛ یعنی کیمیاگری موجب شد فنون معدن‌کاوی، تقطیر و شیشه‌سازی پیشرفت کند و اخترشناسی به ساخت ابزارهای دقیق و ساعت‌سازی کمک کرد.