زندگی امروزی با تمام شتاب، شلوغی و پیچیدگیهایش، گاهی انسان را دچار خستگی درونی، سردرگمی و اضطرابهای عمیق میکند. بسیاری از ما بارها این حس را تجربه کردهایم که پس از کسب یک آرامش درونی یا دستاورد معنوی، دوباره رفتارهای روزمره و غفلتهای ناخواسته بر ما غلبه میکنند و سرمایههای روحیمان به سادگی آسیب میبینند. این پرسش و دغدغه جدی که چگونه میتوان در میان تلاطمهای دنیای امروز، سلامت دل را صیانت کرد، آسیبها و خطاهای گذشته را بدون ناامیدی جبران کرده و به یک زندگی باکیفیت و باآرامش دست یافت، ما را بر آن داشت برای دستیابی به پاسخهای ملموس و راهگشا بهسراغ یکی از چهرههای برجسته دینی برویم. براساس کلام الهی در آیه ۲۴ سوره مبارکه انفال که میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَجِیبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُمْ لِمَا یُحْیِیکُمْ»؛ راه نجات و حیات حقیقی انسان معاصر، در گرو لبیک گفتن به دعوت حیاتبخش دین و بهکارگیری نسخههای اصیل تربیت روحی است.
در ادامه شما را به خواندن گفتوگو با آیتالله سید حسن عاملی، نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه اردبیل و نماینده مردم شریف استان اردبیل در مجلس خبرگان رهبری دعوت میکنیم.
ضرورت صیانت از حریم قلب و نقش استغفار در اصلاح گذشته
آیتالله عاملی در ابتدا با بیان اهمیت مراقبه و استغفار به عنوان دو رکن اصلی در نتیجهبخش بودن تلاشهای معنوی انسان میگوید: وقتی آلودگی و غفلتی در زندگی رخ میدهد، مانند آن است که بیماری ناپرهیزی کرده باشد و در چنین شرایطی طبیعی است دارو اثر مطلوب را نخواهد داشت. از این رو باید آثاری از منیت، تکبر و خودنمایی از فضای دل خارج شود تا حقیقت عبادات در وجود انسان جلوهگر شود. استغفار درواقع یک صیانت قلبی و سلاحی دفاعی است که انسان را حفظ میکند و تا زمانی که در جامعه و وجود فرد جاری باشد، عذاب الهی چه در دنیا و چه در آخرت دامنگیر نخواهد شد.
وی خاطرنشان میکند: تمام پیامبران الهی دعوت خود را با کلام «اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَیْهِ» آغاز کردهاند، چرا که برای ورود به محضر ربوبی، نخست باید خرابیهای گذشته اصلاح شود. حقالناس ضایعشده و حقوق الهی برزمینمانده باید جبران شوند، زیرا آینده انسان روی گذشته او بنا میشود و اثر اعمال گذشته به خودی خود از بین نمیرود. حضرت حق در قرآن کریم وعده فرموده اگر استغفار کنید و به سوی او بازگردید، «یُمَتِّعْکُمْ مَتَاعًا حَسَنًا» و فضل و استعداد هر صاحب فضلی را به فعلیت میرساند.
استغفار؛ عامل تقویت اراده و نزول برکات آسمانی
امام جمعه اردبیل با اشاره به آیه شریفه «وَیَزِدْکُمْ قُوَّةً إِلَی قُوَّتِکُمْ» و نقش توبه در افزایش نیروی روحی انسان بیان میکند: استغفار واقعی موجب تقویت اراده، افزایش عطش معنوی و ارتقای ذائقه روحی فرد میشود. انسان باید گاهی به پشت سر خود نگاه کرده و ریختوپاشهای گذشته را جمعآوری کند، نه اینکه بدون ارزیابی اعمال فقط به مسیر خود ادامه دهد. خود انسان باید به خویشتن تذکر دهد و پیش از آنکه فرصت از دست برود، به اصلاح رفتارهای خویش بپردازد.
وی تصریح میکند: بر اساس آیات قرآن، استغفار موجب بارش باران رحمت الهی میشود. این باران هم شامل نزولات ظاهری آسمان است و هم معنایی بس بلندتر دارد که انسان را از خاک به اوج معنا میرساند. دین واقعی، انسان را از زمینگیری نجات میدهد تا جان پاک او بیدار شود. وقتی انسان ذائقه روحی خود را اصلاح کند، دیگر لذتهای پست و زودگذر دنیوی او را مجذوب نمیکند و خود خداوند متعال سرپرستی و تربیت معنوی او را بر عهده میگیرد.
جامعیت اسلام و نفی نگاه سوپرمارکتی به دین
نماینده مردم اردبیل در مجلس خبرگان رهبری با توضیح درخصوص پیوستگی اجزای دین و ضرورت پذیرش تمام برنامههای الهی یادآور میشود: اسلام یک حقیقت یکپارچه است و نمیتوان با آن مانند یک فروشگاه برخورد کرد که انسان هر بخشی را خواست، انتخاب و بخش دیگر را رها کند. تمام احکام و ضوابط اسلامی یک روح واحد را دنبال میکنند تا فضایی سالم برای زندگی بشر و خروجی پاک از این جهان فراهم آورند.
این کارشناس دینی ادامه میدهد: عباداتی مانند نماز و روزه دارای کارکرد اجتماعی و پادزهر در برابر ظلم و فساد هستند. نماز واقعی انسان را از فحشا و منکر بازمیدارد و نفوذناپذیری در برابر طاغوت ایجاد میکند. اگر دین از حقیقت خود تهی شود، عبادتها نیز خاصیت اصلی خود را از دست میدهند. اسلام آمده است تا غرور و استکبار را بشکند و مانع ظلم به مظلومان و کودکان در سراسر جهان شود. سلامت مطلق از آنِ پروردگار است و خلقت بر پایه ضوابط دقیق استوار شده، بنابراین زندگی بیحساب و کتاب در چنین عالمی پذیرفته نخواهد بود.
سفر طولانی انسان و ضرورت تمسک به هدایت اهل بیت(ع)
آیت الله عاملی با تشریح مخاطرات مسیر حیات و اهمیت هدایتیافتگی در پرتو ولایت میافزاید: خداوند، انسان را برای یک سفر طولانی به این عالم فرستاده و برنامه جامع هدایت را در اختیار او قرار داده تا با اطمینان و بدون ترس گام بردارد. با این حال، خروج سالم از این دنیا با وجود فتنهها، اموال حرام، رانتها و دروغها کاری بسیار دشوار است و به مراقبت دائمی نیاز دارد.
وی تصریح میکند: طبق آیات قرآن، کسی که توبه کند، ایمان آورد و عمل صالح انجام دهد، در نهایت به مرحله «اهْتَدَی» یعنی هدایت به ولایت و مرجعیت علمی اهلبیت(ع) میرسد. نماز و روزهای که پیامبر اکرم(ص) پایهگذاری فرمودند، دارای حدود و مضامینی است که انسان را از اطاعت حاکمان ظالم و جاهل برحذر میدارد. اگر مرجعیت معصومین(ع) نباشد، حقیقت عبادات به انحراف کشیده میشود و از دین، تنها قالبی بیروح باقی میماند.
آداب قلبی استغفار در محضر حق
امام جمعه اردبیل با تبیین آداب معنوی توبه و تأثیر جانبی ذکر بر حقیقت قلب اظهار میکند: استغفار واقعی آن است که علاوه بر چرخش زبان، دل انسان نیز تکان بخورد و متحول شود. انسان باید پیش از آنکه در هنگام مرگ و در قبر او را تکان دهند، خودش خلوتی ایجاد کند و خانهتکانی قلبی انجام دهد تا آلودگیها و رذائل اخلاقی از وجودش بریزد.
این مفسر معارف اسلامی بیان میکند: یکی از آداب مهم استغفار این است انسان گناهان خود و عقوبتهای سهمگین آنها را تصور کند؛ گناهانی که اگر خدای متعال درباره آنها حسابرسی دقیق کند، انسان هیچ پاسخی ندارد و آرزوی مرگ و نیستی میکند. توجه به عظمت پروردگار و شرمساری از هتاکی در برابر دستورات الهی، موجب جاری شدن اشک پشیمانی و ایجاد استغراق معنوی در فرد میشود. اختصاص دادن دقایقی در روز به تفکر درباره هدف خلقت و سرانجام کار، انسان را به یاد دائمی خدا میرساند.
مدیریت دقیق پروردگار بر عالم و حسابرسی نیتها
وی با اشاره به آیات پایانی سوره مبارکه بقره و حقیقت عدالت الهی خاطرنشان میکند: آیه شریفه «لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِی أَنْفُسِکُمْ أَوْ تُخْفُوهُ یُحَاسِبْکُمْ بِهِ اللَّهُ» نشاندهنده مدیریت فوقالعاده و بینظیر پروردگار بر عالم هستی است. بالاترین زیبایی در مفهوم عدالت الهی جلوهگر است، جایی که حوادث، غمها، شادیها و حتی خطورات قلبی و نیتهای پنهانی انسان دارای مأموریت و حسابرسی دقیق هستند.
آیت الله عاملی در پایان میگوید: کوچکترین کار خیر یا شر انسان در دنیا و آخرت انعکاس خواهد داشت و هیچ عملی گم نمیشود. همانطور که رفتار نیکو و عفتپیشگی آثاری ارزشمند در زندگی فرد برجای میگذارد، تجاوز به حقوق مردم و ریختن آبروی دیگران نیز تاوان سنگینی به همراه دارد. جهان بر پایه سنتهای استوار الهی اداره میشود و هر عملی که از انسان سر بزند، بازتاب آن به سوی خود او بازخواهد گشت. بنابراین، یاد خدا و تضرع به درگاه او در هر شبانهروز، بهترین راه برای دستیابی به آرامش و سلامت روحی است.





نظر شما