فعالیت حرفه ای در این بخش مستلزم هماهنگی و همراهی سیستمی است که می کوشد خود را در چرخه تولید آگاهی موثر نشان دهد.در این فرآیند تعدد تولیدکنندگان را چنانچه به استانداردهای مورد نظر خدشه ای وارد نسازد نباید به عنوان آسیب برشمرد.توجه به الزامات نشر و ناشر حرفه ای می تواند در برنامه ریزی و تصمیم سازی مسؤولان موثر افتد و زمینه را برای هدفمند ساختن فعالیتهای این حوزه فراهم سازد.

نشر حرفه ای چیست ؟ ناشر حرفه ای کیست؟

نشر حرفه ای توالی فعالیتهای استاندارد شده ای است که هدف نخست آن ارتقای فرهنگ در تمامی شوون اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و نیز بهبود توانمندی های اقتصادی برای تحقق فرصتهای برتر در توسعه فرهنگی است.
سید مصطفی حسینی نژاد، نویسنده حوزه آموزشی با تاکید بر لزوم بازنگری در بازار نشر می گوید: ایجاد فرصت مناسب برای گسترش و ارتقای فرهنگ و افزایش دانش و آگاهی های علمی در جامعه ضرورتی است که ناشر حرفه ای نیز همچون نویسنده متعهد باید آن را سرلوحه کار خود قرار دهد. ناشر حرفه ای با انگیزه علاقه به ارتقای فرهنگ در جامعه خویش به این حرفه روی آورده است و بنابر این از این که با چاپ و انتشار آثار بردانش عمومی جامعه خویش می افزاید لذت می برد.وی اضافه می کند : متاسفانه فرهنگ بخش قابل توجهی از ما همچنان به صورت فرهنگ شفاهی باقی مانده و فرهنگ مکتوب چنانکه باید در ایران رواج نیافته است، بنابر این تمامی ناشران و نویسندگان باید تلاش کنند تا با تبلیغات عالمانه و هدفمند در رسانه ها زمینه افزایش شمارگان کتاب در کشور را بیش از گذشته فراهم آورند.
حسینی نژاد می گوید : در واقع ترویج فرهنگ شفاهی ترویج شایعات درست و نادرست و در هم شدن حق و باطل و سلب مسوولیت از کسانی است که به رواج این شایعات در جامعه دامن می زنند.وی اضافه می کند : انتشار کتابهایی با محتوای ضعیف در شأن یک ناشر حرفه ای نیست و چنین ناشری پیش از چاپ هر گونه کتابی می کوشد آن را در اختیار چند مولف و یا مترجم با سابقه و مجرب قرار دهد و در صورت تصویب و موافقت آنها اقدام به چاپ و انتشار آن اثر کند.
وی برخورداری از کادر ویراستاری توانمند را از دیگر ویژگی های ناشر حرفه ای می داند و با اشاره به نقد کتاب به عنوان سرآغاز پیشرفت هر نویسنده و ناشر می گوید : ناشر حرفه ای هیچگاه واهمه ای از نقد کتابهایی که خود چاپ کرده است ندارد.علاوه براین ناشر حرفه ای صرفنظر از محتوای آثاری که منتشر می کند، به ادبیات کتاب ها نیز توجه دارد.

نقد پذیری ؛ لازمه نشر

سعیده صفایی، نویسنده کودک و نوجوان نیز نخستین اولویت برای ناشر حرفه ای را جسارت در ارزیابی و نقد آثار منتشر شده خود می داند و معتقد است:ناشر حرفه ای ضمن پذیرفتن نقد دیگران زمینه ای را برای همراهی با سایر نویسندگان و ناشران مجرب فراهم می سازد.
وی همچنین اضافه می کند:یکی دیگر از ویژگی های ناشران حرفه ای آن است که این طیف تمامی هم و غم و دغدغه اصلی اش چاپ و فروش کتاب است؛ ناشری که تنها از راه تولید و فروش کتاب زندگی و امرار معاش می کند. وی اضافه می کند : اهمیتی ندارد که ناشر حرفه ای ایران چند کتاب در طی سال منتشر می کند، بلکه آنچه اهمیت دارد، مجموعه کتابهایی است که به فروش می رسد؛ چه بسا ناشری طی سال 20عنوان کتاب منتشر کند و از همین راه موسسه انتشاراتی خود را اداره کند و از سویی دیگر موسسه انتشاراتی هم پیدا شود که سالیانه 700- 600 عنوان کتاب منتشر کند .
اگر از این منظر به نشرحرفه ای در کشور نگاه کنیم، می توانیم ادعا کنیم باوجود تمام مسایلی که در این حوزه رخ می دهد، مثل رکود و کسادی و یا رونق بازار، ناشران حرفه ای وجود دارند که به کارشان ادامه می دهند و از بحران های کاری هم نمی ترسند.
« یک ناشر حرفه ای باید تشکیلات و سازمان منسجمی داشته باشد.»حسن کیاییان مدیر نشر چشمه با اعتقاد بر این نکته می گوید: در ایران تعریف از پیش مشخصی در مورد ناشر حرفه ای نداریم و هرکسی از زاویه نگاه خود ناشر حرفه ای را تعریف می کند و اغلب این تعریف ها می تواند غیر دقیق باشد . ناشر حرفه ای با داشتن چندین فاکتور تعریف می شود و این گونه نیست که کسی تنها یک مؤلفه را داشته باشد و او را حرفه ای بدانیم .
وی اضافه می کند : ناشر حرفه ای کسی است که حداقل تا سقف مشخصی اقدام به تولید وانتشار کتاب کند، حالا بر اساس معیارهایی که در کشور داریم، هرکسی در مورد این حداقل نظری دارد و اعداد مختلفی در این باره اعلام شده و می شود . وزارت ارشاد لازمه تمدید مجوز ناشران را انتشار 4 عنوان کتاب در سال قرار داده و برخی از ناشران به همین سقف اکتفا می کند تا مجوزشان باطل نشود، طبعا این تعداد ناشر در تعریف ما از ناشر حرفه ای نمی گنجد .
حسن کیاییان در ادامه خاطرنشان می کند: این شرط که ناشر حرفه ای حتما باید از این راه ارتزاق کند، تعریف دقیقی از ناشر حرفه ای نیست، زیرا ممکن است کسی تنها دو عنوان کتاب ( پرفروش ) در سال منتشر کند و از همین راه هم ارتزاق کند و از این گونه ناشران کم نیستند اما واقعا نمی توان این دسته از ناشران را حرفه ای دانست. وی می گوید : ناشر حرفه ای کسی نیست که به صورت تفننی کتاب چاپ کند، طبعا وقتی می گوییم ناشرباید سازمان و تشکیلات داشته باشد، در مورد یکی از فاکتور های مهم این حرفه صحبت می کنیم، به این معنا که دیگر کار نشر حرفه ای با تفنن فاصله می گیرد و برای اداره این تشکیلات و سازمان باید برنامه ریزی کرد و حتما هم باید درآمد زایی کرد .
وی معتقد است: ناشری که همه تشکیلاتش در یک کیف خلاصه می شود، ناشر حرفه ای نیست . البته بدین معنا نیست که هر کسی که یک کیف دستش گرفته ناشر حرفه ای نیست ولی به نظر من ناشر حرفه ای حتما باید سازمان و تشکیلاتی داشته باشد که از مرحله آماده سازی تا تولید و انتشار کتاب، همه را خود انجام دهد.
وی می افزاید : ناشری که تشکیلات داشته باشد، دیگر نمی تواند به صورت تفننی کار نشر انجام دهد، اما این تنها شرط لازم برای یک ناشر حرفه ای است، اما کافی نیست.