با تأکید بر مشترکات اسلام، مسیحیت و یهودیت ثابت کند که اسلام و تشیع، همان ادامۀ منطقی دو دین پیشین است. این کشیش سابق فرقۀ تعمیدی (باپتیست) در سال 1988 مسلمان و شیعه شده و نام «علی حیدر» را برای خود برگزیده است.
*****
در قسمت پیش با ورود به نخستین فصل از مقایسۀ احکام اسلام و کتاب‌مقدس با عنوان «طهارت»، دانستیم که حضرت عیسی(ع) با برخی احکام رایج در مورد طهارت مخالف بوده است. امروز از حکمت این مخالفت و نیز جزییات احکام طهارت در عهد عتیق سخن می‌گوییم.
گویا این نزاع آن‌قدر پیچیده بوده است که برخی حواریون عیسی(ع) هم اصول تفسیر او را از شریعت درک نمی‌کرده‌اند. این مسأله حتی در پایان مأموریت عیسی(ع) هم مبهم بوده است. به نوشتۀ یوحنا 9:13، پطرس پیش از شام آخر از عیسی(ع) تقاضای تطهیر می‌کند: «ای‌ آقا! نه‌ پای‌های‌ مرا و بس‌، بلکه‌ دستها و سر مرا نیز.» گویا پطرس عقیده داشته که نحوۀ طهارت عیسی(ع) متشرّعانه‌تر از عمل «فریسیان» است و افزون بر دستها، باید پاها و سر را نیز پیش از غذا خوردن تطهیر کرد.(1) حقیقت این بود که عیسی(ع) با هرگونه طهارتی پیش از غذا خوردن مخالف بود، چون تورات این عمل را موجه نمی‌دانست. شستن پاها از باب مهمان‌نوازی، نه به نیت طهارت، عملی پسندیده بود (مقایسه کنید با پیدایش 4:18؛ 2:19؛ 32:24؛ 24:43؛ داوران 21:19؛ اول سموئیل 41:25؛ اول تیموتائوس 10:5). پطرس گویا متوجه این موضوع نشده بود. با این حال، درخواست ناگهانی او مدرکی روشن از عهد جدید برای طهارت سر، دستها و پاها در اختیار ما قرار می‌دهد.
عیسی(ع) با طهارت مورد قبول تورات مخالفتی نداشت. بویژه از طهارت تمام بدن، که در عهد جدید غسل تعمید نامیده می‌شود، بارها سخن به میان آمده است. از دیگر شکل‌های طهارت حرفی به میان نمی‌آید، چون بر سر آنها اختلافی در میان نبوده است. متن عهد جدید تنها به اَشکالی از طهارت می‌پردازد که پا را از احکام شریعت فراتر گذاشته بودند. طهارت پیش از انجام عبادات هم در سیرۀ عیسی(ع) معتبر باقی می‌ماند.
از آنجا که نحوۀ طهارت، حتی طهارت کامل یا غسل تعمید، در عهد جدید ذکر نشده است، برای دانستن جزییات طهارت باید به متن به‌اصطلاح عهد عتیق تکیه کنیم، اما عهد عتیق هم بندرت از جزییات سخن گفته است. توضیح کامل اعمال عبادی در کتب آسمانی به‌طور ناقص آمده است. این اختصار حتی در قرآن بیشتر از کتاب‌مقدس به کار رفته است، چون عبادات بیشتر در سیرۀ انبیا نمود می‌یابند تا احکام وحی.
با این وجود، عهد عتیق توضیحات چندی دربارۀ نحوۀ طهارت آورده است. تورات احکام طهارتهایی را برای کاهنان و دیگران در موارد خاص نجاست، مانند مسّ مردار و آمیزش جنسی در میان دیگران، شرح می‌دهد.
خروج 4:29 «و هارون و پسرانش را نزد دروازه خیمه اجتماع آورده، ایشان را به آب غسل ده.» نیز بنگرید به خروج 12:40؛ لاویان 6:8.
خروج 30: 18-21 «حوضی نیز برای شستن از برنج بساز و پایه‌اش از برنج و آن را در میان خیمه اجتماع و مذبح بگذار، و آب در آن بریز. * و هارون و پسرانش دست و پای خود را از آن بشویند. * هنگامی‌که به خیمه اجتماع داخل شوند، به آب بشویند، مبادا بمیرند. و وقتی‌که برای خدمت کردن و سوزانیدن قربانی‌های آتشین به‌جهت خداوند به مذبح نزدیک آیند، * آن‌گاه‌ دست و پای خود را بشویند، مبادا بمیرند. و این برای ایشان، یعنی برای او و ذُرّیّتش، نسلاً بعد نسل فریضه ابدی باشد.» نیز بنگرید به خروج 30: 30-32.
لاویان 9:14 «و در روز هفتم تمامی موی خود را بتراشد از سر و ریش‌ و ابروی خود، یعنی تمامی موی خود را بتراشد و رخت خود را بشوید و بدن خود را به آب غسل دهد. پس طاهر خواهد بود.» نیز بنگرید به لاویان 15: 5-11، 13، 16، 17، 21، 22، 27.
در قسمت آینده جزییات بیشتری را دربارۀ احکام طهارت در عهد عتیق خواهیم دانست.
*پی‌نوشت:
1. فریسیان فرقه‌ای از یهودیان در زمان حضرت عیسی(ع) بودند که در عهد جدید چندین بار از آنها یاد شده است.