همواره علما و فضلای جهان اسلام با بررسی دقیق روایات خصوصیات و ویژگی هایی برای این جامعه آرمانی تعریف نموده اند و از این رو حضرت خامنه ای ویژگی های این جامعه را که با آمدن حضرت مهدی (عج) برپا می گردد، این گونه بیان داشته اند. امام زمان (عج)، جامعه خود را بر این چند پایه بنا می نمایند:
اول بر نابود کردن و قلع و قمع کردن ریشه های ظلم و طغیان؛ یعنی، در جامعه ای که در زمان ولی عصر- صلوات الله علیه- ساخته می شود، باید ظلم و جور نباشد؛ نه این که فقط در ایران نباشد، یا در جوامع مسلمان نشین نباشد، در همه دنیا نباشد. نه ظلم اقتصاد و نه ظلم سیاسی و نه ظلم فرهنگی و نه هیچ گونه ستمی در آن جامعه دیگر وجود نخواهد داشت.

باید استثمار و اختلاف طبقاتی و تبعیض و نابرابری و زورگویی و گردن کلفتی و قلدری از عالم ریشه کن بشود (این خصوصیت اول) دوم: خصوصیت جامعه ایده آلی که امام زمان- صلوات الله علیه- آن را می سازد، بالا رفتن سطح اندیشه انسان است؛ هم اندیشه علمی انسان و هم اندیشه اسلامی انسان؛ یعنی، در دوران ولی عصر (عج) شما باید نشانی از جهل و بی سوادی و فقر فکری و فرهنگی در عالم پیدا نکنید. آن جا مردم می توانند دین را به درستی بشناسند و این همچنانی که همه می دانید، یکی از هدف های بزرگ پیامبران بود که امیرالمؤمنین- صلوات الله و سلامه علیه- این را در خطبه نهج البلاغه شریف بیان کرده است: «وَ یُثیروا لَهُم دَفائِنَ العُقوُل».

در روایات ما وارد شده است که وقتی ولی عصر (عج) ظهور می کند، زنی در خانه می نشیند و قرآن را باز می کند و از متن قرآن، حقایق دین را استخراج می کند و می فهمد؛ یعنی چه؟ یعنی آن قدر سطح فرهنگ اسلامی و دینی، بالا می رود که همه افراد انسان و همه افراد جامعه و زنانی که در میدان اجتماع هم بر فرض شرکت نمی کنند و در خانه می نشینند؛ آن ها هم می توانند فقیه باشند، دین شناس باشند، می توانند قرآن را باز کنند و خودشان حقایق دین را از قرآن بفهمند و شما ببینید که در جامعه ای که همه مردان و زنان در سطوح مختلف، قدرت فهم دین و استنباط از کتاب الهی را دارند، این جامعه چقدر نورانی است و هیچ نقطه ای از ظلمت در این جامعه دیگر نیست. این همه اختلاف رویه، دیگر در آن جامعه معنایی ندارد.

خصوصیت سومی که جامعه امام زمان (عج)، جامعه مهدوی دارا هست، این است که در آن روز، همه نیروهای طبیعت و همه نیروهای انسانی، استخراج می شود. چیزی در بطن زمین نمی ماند که بشر از آن استفاده نکند. این همه نیروهای معطل طبیعی، این همه زمین هایی که می تواند انسان را تغذیه کند؛ این همه قوای کشف نشده (مانند نیروهایی که قرن ها در تاریخ بود؛ مثلاً نیروی اتم، نیروی برق و الکتریسیته، قرن ها بر عمر جهان می گذشت و این نیروها در بطن طبیعت بود؛ اما بشر آن ها را نمی شناخت، بعد یک روزی به تدریج استخراج شد) همه نیروهای بی شماری که از این قبیل در بطن طبیعت هست، در زمان امام زمان (عج) استخراج می شود.
جمله دیگر و خصوصیت دیگر این است که محور در دوران امام زمان (عج)، محور «فضیلت و اخلاق» است. هر کس دارای فضیلت اخلاقی بیشتر است، او مقدم تر و جلوتر است. حالا اگر به آیات و روایات مراجعه بکنید- که البته محققین و متتبّعین مراجعه کرده اند- خصوصیات بیش تری را هم پیدا می کنید.

حالا همین چهار خصوصیت: «جامعه ای که در آن نشانی از ظلم و طغیان و عدوان و ستم نیست»؛ «جامعه ای که در آن اندیشه دینی و اندیشه علمی انسان ها در سطح بالا است»، «جامعه ای که در آن همه برکات و همه نعم و همه نیکی ها و زیبایی های عالم بروز می کند و در اختیار انسان قرار می گیرد» و بالاخره «جامعه ای که در آن تقوا و فضیلت و گذشت و ایثار و برادری و مهربانی و یک رنگی اصل و محور است»، یک چنین جامعه ای را شما در نظر بگیرید. این همان جامعه ای است که مهدی موعود ما و امام زمان ما و محبوب تاریخی دیرین ما- که هم اکنون در زیر همین آسمان و بر روی همین زمین زندگی می کند و در میان انسان ها هست- به وجود خواهد آورد و تأمین خواهد کرد.

منابع:
1- مرتضی نائینی. جان و جانان، نشریه انتظار موعود، 1380.
2- خطبه نماز جمعه 6/ 4/ 1359.