حتی اگر دانشجوی کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکتری هم باشیم، نمره صفر و نمرات زیر 10 شاید به سراغمان بیاید.
ضوابط و قوانین مربوط به تمام این اعداد و ارقام را در آیین نامه‌های آموزشی مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و حتی دکتری می‌توان دید.

بازنگری آیین نامه بازنگری نشده !
در این میان، یکی از مهمترین آیین نامه‌های مربوط به حوزه آموزش دانشگاه‌ها، آیین نامه کارشناسی است که آخرین بار 14 اردیبهشت ماه سال 76 تصویب شد.
در این آیین نامه 66 ماده ای، اعلام شده اگر دانشجویی در درسی نمره صفر کسب کند، همان نمره برایش در کارنامه لحاظ می‌شود.

مصایب نمره صفر برای دانشجویان
این در حالی است که با یک بررسی ساده می‌توان مشاهده کرد، بیشترین آمار مشروطی، ترک تحصیل یا انصراف از تحصیل در دانشگاه‌ها به نمراتی باز می‌گردد که مانع تحصیل دانشجو در مقاطع بالاتر می‌شود.
به عبارت دیگر نمرات تک رقمی در کارنامه علاوه بر کاهش شدید معدل به افت تحصیلی و در نهایت مشروطی می‌انجامد که حتی برای یک دانشجوی معمولی هم این نمره و این شرایط قابل قبول نیست.
بر اساس اعلام برخی از مسؤولان آموزشی، حتی در دانشگاه‌های پیشرفته ترین کشورهای جهان هم برای نمره‌هایی که می‌تواند به ادامه تحصیل دانشجو لطمه وارد کند، تدابیری در نظر گرفته شده است.

جرقه‌ای که پس از 15 سال زده شد
از سال 90 و در زمان وزارت کامران دانشجو بر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دولت دهم، تیم معاونت آموزشی این وزارتخانه با سرپرستی حسین نادری منش – معاون سابق آموزشی و سعید قدیمی – مدیر کل دفتر برنامه ریزی آموزشی، استارت بازنگری آیین نامه مصوب سال 76 را زد. آیین نامه ای که تا سال 90 و 91 حدود 14 سال از بازنگری‌اش می‌گذشت و مسؤولان وقت وزارت علوم هیچ تغییری در آن ایجاد نکرده بودند.
با پیگیری رسانه ها، اخباری در خصوص تغییرات و تصمیمات تاثیر گذاری که وزارت علوم سعی داشت در آیین نامه کارشناسی اعمال کند، به گوش می‌رسید.

اخبار خوش چه بود؟
به عنوان مثال، برخی از مسؤولان درگیر با بازنگری، سخن از حذف صفر و نمرات افتاده از کارنامه و پرداخت جریمه برای درس نگذرانده به زبان می‌راندند. برای مثال سعید قدیمی، دبیر پیشین شورای برنامه ریزی آموزش عالی درباره مهمترین اهداف تغییر این آیین نامه، می‌گوید: «حذف نمره زیر 10 از کارنامه تحصیلی، کاهش ماندگاری و ارتقا کیفیت دو هدف مهم در بازنگری این آیین نامه است و اگر دانشجویی در یک نیمسال تحصیلی قادر به گذراندن درسی نبود و ترم بعد همان درس را با نمره 15 به بالا گذراند، نمره افتاده در کارنامه به طور کامل حذف خواهد شد.»
با این حال دانشجو در دانشگاه‌های دولتی موظف است، برای اخذ دوباره همان درس افتاده در ترم بعدی مبلغی را به دانشگاه پرداخت کند.
دبیر سابق شورای عالی برنامه ریزی آموزش عالی یکی از مهمترین مزیتهای حذف این دسته از نمره‌ها از کارنامه را کاهش مشروطی و افزایش توان علمی دانشجویان عنوان می‌کند. به گفته قدیمی امید به تحصیل در میان دانشجویان با این مزیت در نظر گرفته شده افزایش خواهد یافت.

آیین نامه جدید قدم به دانشگاه‌ها گذاشت
سرانجام، آیین نامه جدید کارشناسی، مهرماه سال 91 به امضای وزیر وقت علوم رسید و به دانشگاه‌های کشور ابلاغ شد.
دانشجویان بر اساس این آیین نامه فرصت داشتند، درس افتاده را از کارنامه خود حذف کنند و این اتفاق هم افتاد.

چرا صفر حذف شد؟
حسین نادری منش – معاون سابق آموزشی وزارت علوم که هم اکنون مشاور علمی وزیر امور خارجه شده است، تیم بازنگری آیین نامه را مدیریت می‌کرد.
وی در گفت و گو با خبرنگار ما درباره اهداف بازنگری این آیین نامه و حذف نمره صفر از کارنامه، اظهار می‌دارد: یک ترم مشروطی برای یک دانشجوی 18 ساله کافی است تا از تحصیلش انصراف دهد و دیگر انگیزه ای برای ادامه نداشته باشد و نمره صفر قابل جبران در کارنامه نیست.
نادری منش با بیان اینکه حتی اگر دانشجو درس چهار واحدی را هم برای جبران نمره صفر می‌گذراند، اما این شرایط به حالت عادی بر نمی گشت، تأکید می‌کند : دریافت نمره صفر از یک امتحان برای برخی از دانشجویان ایجاد می‌شود، اما همین موضوع می‌تواند سیستم آموزشی را کند کرده کیفیت فعلی آموزش عالی را هم زیر سؤال ببرد.
معاون سابق آموزشی وزارت علوم، بازنگری این آیین نامه را ایجاد فرصتی دوباره برای دانشجویان می‌داند تا بتوانند درس افتاده را جبران کنند، چون اعمال نمره صفر در کارنامه ، به گفته وی کاملاً بی انصافی است.

بازگشت صفر به کارنامه؟
با وجود اینکه تنها چهار ترم از اجرایی شدن این آیین نامه در وزارت علوم می‌گذرد، اما مدیران جدید این وزارتخانه انگشت مخالفت روی آیین نامه بخصوص نمره صفر گذاشته اند و باز هم قرار است این آیین نامه مورد بازنگری مجدد قرار گیرد ؛ چرا که به باور معاونان آموزشی دانشگاه‌های تهران و البته برخی از مسؤولان وزارت علوم این آیین نامه دارای اشکالهایی است و جالبتر اینکه اعلام کرده اند، نمره صفر باید به کارنامه بازگردد.
اما این تصمیم گیری بزرگ در هاله ای از ابهام قرار دارد و هنوز بر سر اینکه صفر حذف شود یا نه ، بررسی‌هایی توسط تصمیم گیرندگان فعلی آموزش عالی در حال انجام است. در صورتی‌که نمره حذف شده از کارنامه بار دیگر با تصمیم وزارت علوم به حالت گذشته بازگردد، شاید بتوان شرایط یکسانی در مقایسه با سالهای گذشته برای آموزش عالی و بخصوص دانشجویان کشور متصور شد. چون دیگر با نمره هیچ فرصت جبرانی در طول تحصیل وجود ندارد و حتی موجبات افسردگی روحی و تحصیلی دانشجویان را به بار می‌آورد.
شاید بهتر باشد، مسؤولان فعلی وزارت علوم، فارغ از حاشیه ها به مصلحت دانشجویان کارشناسی بیندیشند و جلساتی را با افرادی که این آیین نامه را بازنگری کردند، برگزار کنند تا با خرد جمعی بتوان به نتیجه ای رسید که علاوه بر همخوانی با متون اسلامی، انصاف هم در تحصیل دانشجویان رعایت شود.