هر چند مردم خاورمیانه صبح روز شنبه ، با اخبار داغ کودتا در ترکیه ، چشم باز کردند، ساکنان آنکارا و استانبول، اما از نیمه شب با صدای تیراندازی و انفجارلحظه ای چشم بر هم نگذاشته بودند. «اردوغان» که در ساعت های آغاز ماجرا در ترکیه نبود از همان ابتدا و در نخستین واکنش رسمی به کودتاگران ، پس از فراخواندن مردم به خیابانها ، انگشت اتهام را به سمت رقیب قدرتمند سیاسی خویش « فتح الله گولن» گرفت.

رهبر مخالفین حزب حاکم ترکیه اما چند ساعت بعد از ایالت پنسلیوانیای آمریکا بیانیه صادر کرد و هر گونه ارتباط با این کودتا را رد کرد. فتح الله افندی علاوه بر این گفت:« من با شدید ترین لحن ممکن، کودتای ناکام نظامی در ترکیه را محکوم می کنم... من برای ترکیه، شهروندان ترک و همه آنهایی که در حال حاضر در این کشور به سر می برند به درگاه خداوند دعا می کنم ...».

* روستای«کوروجوک»

 ۷۵ سال پیش در روستای «کوروجوک» جایی نزدیک «ارزروم» به دنیا آمد . پدرش امام جماعت مسجد روستا بود و «فتح الله» که امروز 75 ساله است تحصیلات ابتدایی خود را در همین روستا به پایان برد. اما مدرسه کوچک روستایی در واقع نخستین و آخرین مدرسه او شد چون پس از مهاجرت خانواده اش از روستا ، فتح الله تا امروز هرگز پای درس به معنی و مفهوم رایج آن ننشست و به ادعای خودش سراغ آموزش های دینی غیر رسمی رفت. چه آن زمان و چه امروز خیلی ها در ترکیه او را به عنوان واعظ ، سخنران ، نویسنده و روزنامه نگاری می شناسند که نخستین خطابه خود را در 16 سالگی خواند و به مرور تحت تأثیر افکار و اندیشه های «شیخ سعید نورسی» معروف به بدیع الزمان به فردی مشهور تبدیل شد. تا حدود 40 سالگی امام جماعت مسجد محل سکونت خود بود اما یکباره از کار خطبه خوانی و امامت مساجد استعفا داد و شروع به سخنرانی در مساجد بزرگ ترکیه کرد.

سال 1994 به ریاست افتخاری بنیاد« روزنامه نگاران و نویسندگان » ترکیه رسید و به عنوان فردی متمایل به اسلامگرایان در محافل سیاسی شناخته شد. البته او در اوج دوران سرکوب احزاب اسلامی در ترکیه هیچگاه به دفاع از این احزاب برنخاست و به جای آن سعی در برقراری رابطه با سیاستمداران بلند پایه ای چجون «بولند اجویت، تورگوت اوزال و تانسو چیلر» کرد. سال 1999 پس از یک سلسله سخرانی در باره لزوم تشکیل حکومت اسلامی چون برای ماندن در ترکیه احساس خطر می کرد به بهانه درمان بیماری به آمریکا رفت. سال بعد غیابی محاکمه و محکوم به تلاش برای سرنگونی حکومت شد. 8 سال بعد دادستانی کل ترکیه او را از همه اتهامها تبرئه کرد اما «گولن» در تبعیدی خود خواسته ترجیح داد در آمریکا بماند و به کشورش بازنگردد.

* جماعت «گولن»

شاید فکر می کنید با مطالبی که تا اینجا گفتیم «گولن» شخصیت خاص یا متمایزی به نظر نمی رسد ، صبر کنید! ماجرا برایتان جالب تر می شود وقتی که بدانید از دهه 70 میلادی «گولن» با ثروت هنگفت (لابد خدادادی) ، جنبش یا جماعت «گولن» را با هدف خدمت و آموزش عمومی به همه مردم به راه می اندازد. آن هم نه در ترکیه و یا خاورمیانه بلکه در سراسر جهان. امروزه شمار مدارس و مجتمع های آموزشی او در جهان را بیشتر از 1000 مورد و در ترکیه بیشتر از 300 مدرسه می دانند. در این مدارس آموزش ها فقط به زبان انگلیسی ارایه می شود و فارغ التحصیلان آن نیز تسلط بالایی به زبان انگلیسی دارند. در یک سند به زبان انگلیسی که سایت های خبری دیروز منتشر کردند به تعداد مدارس این جماعت در سرتاسر آمریکا اشاره شده بود. اوهایو 19 مدرسه، کالیفرنیا 12 مدرسه ، آریزونا 9 مدرسه و...!

کار تنها به مدرسه خلاصه نمی شود ، روزنامه ، مجله ، شبکه های تلویزیونی و شرکت های تجاری متعدد نیز جزو مجموعه فعالیت های جنبش گولن به حساب می آیند. تعداد افراد همکار با این بیناد بین المللی را تا 4 میلیون نفر نیز تخمین زده اند

* اسلام غیر سیاسی

خود طرفداران «گولن» جنبش او را یک نهضت از سوی «اسلام میانه و معتدل» معرفی می کنند. حتی «اردوغان» نیز تا همین چندی پیش که از «گولن» برای سفر به ترکیه دعوت می کرد او را پدر معنوی حزب «عدالت و توسعه» می دانست  اما جالب است که غربی ها بیشتر از خود «گولن» و جماعتش برای معرفی او به عنوان منادی اسلام اهل تساهل و تسامح و یا اسلام غیر سیاسی ، تلاش کرده و می کنند. بهترین تعریف برای این «اسلام میانه» را مؤسسه آمریکایی «رَند» در گزارش سال 2007 خود ارایه می دهد و می گوید: این مسلمانان حامی دموکراسی و شایسته حمایت آمریکا هستند!

در این تعریف منظور از حامی دموکراسی یعنی «مخالف تشکیل حکومت اسلامی»  و البته این گزارش بهترین ویژگی های «گولن» را انتقاد از قانون اساسی ، مخالفت با ایران اسلامی و شریک خوب برای دولت آمریکا می داند.

* سیا، ویکی لیکس و جامعه یهودیان آمریکا

بیایید به « گولن» و تفکراتش فراتر از یک جریان فکری –سیاسی سکولار که اسلام و آموزه هایش را تا حد اعتقادات شخصی تنزل می دهد، نگاه کنیم.

«اندرو فینکل» -روزنامه نکار آمریکایی- معتقد است «جماعت گولن»  بیشتر از آنکه یه جنبش دینی و اعتقادی باشد ، یک بنگاه بزرگ و موفق اقصادی است. این اظهار نظر اگرچه کامل نیست اما سرنخ خوبی است برای اینکه ریشه اصلی و دلیل موفقیت ها و  فعالیت ها دینی ، آموزشی و اقتصادی این جنبش را پیدا کنیم. حدود 16 سال پیش دکتر« «هابلمیت اوغلو» استاد دانشگاههای ترکیه تحقیقات وسیعی را در باره ارتباط مبلغان دینی جنبش «گولن» با سازمان «سیا» آغاز کرد. جالب اینکه دو سال بعد یعنی در سال 2002 ، ترور شد و پرونده قتل او هیچگاه به نتیجه ای نرسید!

علاوه بر این مدارک زیادی در دست است که نشان می دهد مجموعه مدارس «گولن» در جمهوری های آسیای صغیر و در سالهای پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در اختیار سازمان «سیا» بوده است. حالا به این موراد اضافه کنید «جامعه یهودیان» آمریکا را که همواره به عنوان حامی مالی بزرگ جنبش «گولن» شناخته می شود. اگر به این مورد شک دارید رجوع کنید به جریان کشتی حامل کمکهای ترکیه به غزه که مورد حمله کماندوهای اسرائیلی قرار گرفت و در آن زمان «گولن» شاسد تنها کسی بود که اعزام این کشتی به غزه را محکوم کرد.

به مجموعه اسناد «ویکس لیکس» که رجوع کنیم ماجرا جالب تر می شود زیرا این اسناد نشان می دهند جنبش «گولن» در تمام ارکان و ساختار سیاسی ، قوه قضائیه و پلیس ترکیه نفوذ کرده است . جیمز جفری سفیر سابق آمریکا در آنکارا در سال ۲۰۰۹ طی یک گزارش رمزدار این چنیین می‌نویسد: جنبش فتح اله گولن کنترل کامل حکومت ترکیه را به دست گرفته است. جیمز جفری ادعا می‌کند که رهبران حزب عدالت و توسعه در واقع "عروسک خیمه شب بازی گولن" هستند. این ادعا البته خیلی هم از واقعیت دور نیست چون برخی از سایت های خبری دیروز ادعا کردند ، بسیاری از دولتمردان امروز در ترکیه ، دانش آموختگان مدارس و دانشگاههای «گولن» هستند و میان آنها و شخص «کولن» رابطه مرید و مراد است!

* «گولن» و ایران

«گولن» تنها مدعی و مدرس اخلاق و الهیات در ترکیه نیست. غربی ها و طرفدارانش او را  مدافع سرسخت «گفت و گوی ادیان» می دانند . فردی که بارها برای گفت و گو با واتیکان و یا تشکل های یهودی پیشقدم شده وقتی صحبت از ایران و مذهب تشیع می شود، انگار بدنش کهیر می زند!  فتح الله افندی که عقایدش در باره ایران بسیار به سلاطین دوره عثمانی شبیه است تلاش دارد نگذارد حکومت ترکیه مانند ایران شود!

مردی که اسناد «ویکی لیکس» ارزش دارایی های در گردش او را 26 میلیارد دلار تخمین زده است با اینکه خیلی تلاش می کند با الهام از رفتار امام خمینی«ره» و زندگی در تبعید روزی به ترکیه برگردد، اما منتقد سرسخت انقلاب اسلامی ایران است و آن را انقلابی بی نتیجه می داند که منفعتی برای مردم ایران نداشته است.

باید به انتظار روزهای آینده نشست و دید آیا بهانه «کودتا» می تواند به «اردوغان» کمک کند تا سرسخت ترین و ثروتمند ترین رقیب سیاسی اش ، مرد 25 میلیارد دلاری پنسیلوانیا را از سر راه بردارد؟