در ابتدای این جلسه، حجت الاسلام و المسلمین دکتر یزدانی مقدم، با اشاره به بحث دنیوی شدن و سکولاریزاسیون از منظر علامه طباطبایی گفت: بحثهای هانری کربن نشان میدهد که وی پروژه سکولاریزاسیون را دنبال میکرده و دنبال پاسخ به مشکلات اندیشههای فکری، سیاسی، اجتماعی از درون معنویت شیعی- اسلامی، به این مبحث روی آورده و خدمت علامه طباطبایی رسیده بوده است. مدیر گروه فلسفه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در ادامه با اشاره به سطوح مختلف سکولاریزاسیون از منظر هانری کربن، گفت: از نظر کربن، سکولاریزاسیون به عنوان فرایندی است که همه شؤون زندگی مدرن را در برگرفته است.
وی افزود: هانری کربن، سکولاریزاسیون نهادی را مانعی برای وخیمتر شدن فرایند سکولاریزاسیون فلسفی و الهیاتی میداند و چاره را در یاری معنوی اسلام و تشیع میجوید. علامه طباطبایی نیز، راه حل معنوی کربن را تأیید میکند و از سکولاریزاسیون خاصی در تاریخ اسلام یاد میکند که با نادیده گرفتن یکی از مهمترین دستورات اجتماعی قرآن به انحطاط جوامع اسلامی انجامید و علامه در پاسخ به پرسش سکولاریزاسیون طرح جامعی از برنامه اصلاحی اسلام، ثابت و متغیر در اسلام و تفکر اجتماعی در اسلام، ارائه میکند. عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ خاطرنشان کرد: از آنجا که هانری کربن خاستگاه سکولاریزاسیون را، الهیاتی فلسفی میداند، پاسخ کربن به پرسش سکولاریزاسیون، پاسخی الهیاتی و فلسفی است و از همین رو برای یاری فکری و معنوی به جهان اسلام و اندیشمندان سنتی آن، بویژه علامه طباطبایی مراجعه میکند و سکولاریزاسیون نهادی را مطرح مینماید. دکتر یزدانی مقدم همچنین با اشاره به دیدگاه علامه طباطبایی در این زمینه ، گفت: برخلاف کربن، علامه طباطبایی نخست بر جنبه تاریخی و سیاسی ولایت تأکید میکند و با اینکه تفسیر عرفانی و باطنی از ولایت ارائه میکند، ولایت را منحصر به آن نمیگرداند. برنامه علامه طباطبایی برای جوامع اسلامی، «تفکر اجتماعی» است که علامه آن را از مهمترین دستورات اجتماعی اسلام و مایه وحدت و درمان اختلاف در جامعه اسلامی معرفی میکند و نادیده گرفتن همین «تفکر اجتماعی» به خودباختگی در برابر بیگانگان منجر شد.
دکتر یزدانی مقدم با اشاره به اینکه علامه طباطبایی با طرح موضوع «تفکر اجتماعی»، به بخشی از نظریات و مبانی خود اشاره دارد که براساس آنها، ظهور دین را امری اجتماعی معرفی میکند و فهم دین را برعهده اجتماع میگذارد، افزود: بنا بر تحلیل وی، آن چیزی که مستقیم از دین ناشی میگردد، اجتماع است و این اجتماع، براساس اصول و مبانی دینی، حکومتی را پدید میآورد.در ادامه دکتر شجاعی زند، گفت: علامه طباطبایی هیچگاه از واژه عرفی شدن، استفاده نکرده است که این امر نشان میدهد احتمالاً این گفت و گوی واقعی میان علامه طباطبایی و هانری کربن نبوده است. دکتر علیرضا شجاعی زند افزود: نکتهای که باید به آن هنگام بررسی اندیشههای هانری کربن، توجه شود این است که کربن با تمامی همدلی و ارادتی که نسبت به شیعه داشته و تلاش زیادی برای شناخت نزدیک از اسلام و شیعه کرده، اما وی یک مسیحی شرقشناس است و به همین دلیل باید آرای وی مورد نقد و بررسی قرار بگیرد.عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس تهران با طرح این سوال که چرا علامه طباطبایی و شهید مطهری با وجود پرداختن به فرهنگ غرب، به مباحثی همچون « مدرنیته» و «سکولاریزاسیون» نپرداختند، خاطرنشان کرد: هانری کربن دین را در معنویت فردی خلاصه میکند و در جست و جوی معنویت مستقل از ساختارها و کلیساهاست و برداشتش از عرفی شدن نیز، از همین مطلب نشات گرفته شده است.
دکتر شجاعی زند در پایان با اشاره به مفهوم سکولاریزاسیون و عرفی شدن، گفت: برای عرفی شدن نمیتوان تعریف مشترک میان تمام ادیان ارائه کرد، زیرا این واژه تحت تأثیر قلمرو، اهداف و غایات ادیان تعریف میشود. در حالی که رویکرد مسیحیت بر جدایی و تقابل دین و عرصههای دیگر است و عرفی شدن به معنای انتقال از سر یک قطب به قطب دیگر، میباشد، در اسلام در فرض تقابل و جدایی، عنوان عرفی شدن صدق پیدا میکند.
در این جلسه، همچنین حجت الاسلام و المسلمین دکتر رهدار به عنوان دبیر علمی جلسه، ضمن اشاره به مباحث مطرح شده از سوی استادان مدعو، خواستار تبیین بیشتر این موضوع از سوی دکتر یزدانی مقدم شد.
۳۰ مهر ۱۳۹۱ - ۰۰:۴۹
کد مطلب: ۷۹۲۲۹
سید علی میرخلیلی: نشست علمی «بررسی و نقد دنیوی شدن از منظر علامه طباطبایی(ره)» پنجشنبه، 27 مهرماه در سالن همایش پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با حضور حجت الاسلام و المسلمین دکتر یزدانی مقدم، حجت الاسلام و المسلمین دکتر رهدار و دکتر شجاعیزند، برگزار شد.<BR>
زمان مطالعه: ۱ دقیقه




نظر شما