«سلیمان منصور» نقاش مشهور فلسطینی او را در حالی که با لباس مدرسه و غرق در خون روی زمین افتاده تصویر کرد. «حسن ضاهر» شاعر هم برایش قصیده‌ای سرود که با آهنگسازی و صدای «احمد قعبور» لبنانی ماندگار شد؛ ترانه‌ای با نام «نبض الضفة». حالا یعنی حدود 48 سال بعد، در روزهایی که «لینا»های بسیاری هر روز در غزه خونشان بر زمین می‌ریزد، «محمود برّو» خواننده جوان لبنانی این ترانه را بازخوانی کرده و «ثائر مدیا» کلیپ کوتاهی از آن ساخته است. محمود اهل جنوب لبنان است و تحصیل‌کرده ارتباطات. او در شبکه «المیادین» فعالیت می‌کند. از 18سالگی وارد عرصه سرود و موسیقی شده و بیشتر با موضوع مقاومت و مضامین دینی آثارش را تولید می‌کند. معتقد است باید هنرش را در مسیر رضای خدا به کار گیرد. در حالی که پیگیر گفت‌وگو با او به بهانه انتشار «قصه لینا» بودم، اثر دیگری هم از او منتشر شد با نام «Where is the light?»؛ به زبان انگلیسی و در حال و هوای همزمانی آغاز سال جدید میلادی و کشتار کودکان در غزه. خواندن پاسخ‌های او به پرسش‌های من خالی از لطف نیست.

* «قصه لینا» چه می‌گوید؟ مخاطب آن چه کسانی هستند؟

** قصه لینا در مرحله اول خطاب به کسانی است که از فلسطین حمایت می‌کنند و ظلم را نمی‌پذیرند اما در مرحله بعد افراد و گروه‌های بی‌طرف را هدف گرفته است؛ کسانی که اصطلاحاً در منطقه خاکستری ساکت ایستاده‌اند. این اثر می‌گوید: قضیه فلسطین، ماجرای ظالم و مظلوم است؛ آن‌جا کشتار و ویرانی رخ می‌دهد و لازم است تا حرکت کنیم و ساکت نباشیم. همان‌طور که در نماهنگ می‌بینیم، این کار با مشارکت دختران ساخته شده و می‌خواهیم بگوییم که کودکان، وارث عشق به سرزمین مادری هستند و قضیه فلسطین و ظلم‌ستیزی از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود؛ این مضامین نمی‌میرند و دفن نمی‌شوند.

*  آیا واکنش هنرمندان عرب و مسلمان به‌خصوص در عرصه موسیقی، با اهمیت تحولات اخیر فلسطین و حجم جنایات رژیم اشغالگر متناسب است؟

** درباره واکنش هنرمندان عرب و مسلمان در قبال رخدادهای فلسطین باید به صراحت بگویم که هیچ نسبتی بین حجم جنایات در فلسطین و غزه و واکنش‌های هنری - با توجه به گستردگی جهان عرب و جهان اسلام - وجود ندارد و این نشانگر کوتاهی و انجام ندادن وظیفه بسیاری است که با مسأله فلسطین همراه نیستند. اما با این حال، همین تعداد اثر هنری تولید شده و موسیقی منتشر شده هم تأثیر مبارکی داشته و به توفیق الهی احساسات مردم را برانگیخته است؛ چرا که از دل و جان هنرمند برآمده و بر دل و جان بسیاری افراد حتی قشر خاکستری هم نشسته است.

* واکنش هنرمندان ایرانی را چطور ارزیابی می‌کنید؟

** به عقیده من، ایرانی‌ها هیچ‌گاه در زمینه تولید آثار هنری ضد ظلم کوتاهی نکرده‌اند و همیشه از نخستین کسانی بوده‌اند که در حمایت از مردم فلسطین کارهای هنری انجام داده‌اند و بر ضد ظلم فریاد زده‌اند.

* آیا موسیقی ایرانی را دنبال می‌کنید؟

** حتماً؛ من موسیقی ایرانی را دنبال می‌کنم، چه در حوزه موسیقی مقاومت و آثار دینی و چه غیر آن. و واقعاً خلاقیت و هنر را در این کارها می‌بینم؛ خلاقیت در موسیقی، شعر و سرود. موسیقی ایرانی صرفاً موسیقی شرقی نیست بلکه هنری است که موسیقی شرق و غرب را خلاقانه جمع کرده است. معتقدم موسیقی ایرانی از دنیای دیگری است و هنگامی که من به برخی سرودها و ترانه‌های فارسی گوش می‌دهم، در احساس و خیال غرق می‌شوم و از سر شگفتی و علاقه این آثار را بازخوانی می‌کنم. درباره آثاری که به زبان فارسی خوانده‌ام، بازخوردهای خوبی از ایرانی‌ها داشته‌ام که من را تشویق می‌کند تا این مسیر را با جدیت بیشتری ادامه دهم. در ایران استعدادهای اصیلی وجود دارد و مشتاقم تا در آینده با آهنگسازها و خواننده‌های ایرانی همکاری کنم.

* آثار مختلفی از خوانندگان و مداحان ایرانی را بازخوانی کرده‌اید؛ آیا با زبان فارسی آشنایی دارید؟

** من فارسی بلد نیستم ولی تلاش می‌کنم که تکرار و حفظ کنم و تا حد امکان به صحبت کردن فارسی نزدیک شوم؛ اشکالاتی هم که دارم را در ارتباط با دوستان ایرانی‌ام برطرف می‌کنم. خلاصه اینکه در ابتدای راه فراگیری زبان فارسی هستم.

* جریان مقاومت در لبنان و دلاوری‌های رزمندگان آن، زمینه‌ساز ایجاد نوعی از موسیقی شده و حتی هنرمندانی را می‌بینیم که اگر چه افکار و عقاید متفاوتی دارند اما آثاری را با مضمون مقاومت و دفاع از وطن ساخته‌اند. با توجه به فضای باز موسیقی در لبنان، این نوع از موسیقی چقدر در میان مردم طرفدار دارد؟

** در لبنان هنرمندان بسیاری وجود دارند که در حوزه موسیقی فعالیت می‌کنند؛ هم شیعه، هم مسیحی و هم سنی‌مذهب. محتوای آثار هنری هم به گرایش هنرمند و بستر شکل‌گیری اثر بستگی دارد. مثلاً موسیقی‌ها و ترانه‌های انقلابی مسیحی هم داریم که ذوق متفاوتی دارند و شما را شگفت‌زده می‌کنند. به‌عنوان نمونه خانم ژولیا پطرس را می‌بینید که بیشتر کارهای او در حوزه مقاومت به لحاظ موسیقی، لحن و اجرا، ویژه و متفاوت است؛ یا احمد قعبور که از اهل‌سنت است و تأثیر متفاوتی بر موسیقی داشته. انگار موسیقی هر منطقه و گروهی در لبنان دارای کارکرد و رنگ خاصی است. در میان شیعیان هم، آثار موسیقی دارای ویژگی‌های خاص خودش است؛ مثل این روزها که کارها بیشتر زمینه انقلابی دارند. توصیه می‌کنم کارهای «محمد جعفر غندور» که صدایی دلنشین دارد را گوش کنید؛ هم کارهای دینی دارد و هم کارهای انقلابی. همچنین «محمد حسین خلیل» که خواننده با ذوق و استعدادی است و آثاری هم درباره فلسطین و مقاومت دارد. به عقیده من، تنوع و تکثر فرهنگی لبنان در موسیقی هم بازتاب یافته و این بسیار زیباست؛ و همین ویژگی، موفقیت و استقبال مخاطبان را به دنبال داشته است.

خبرنگار: مصطفی لشکری