دونالد ترامپ دو سه روز پیش در پاسخ به سؤال یک نفر که گفته آیا کشورهای عربی شما را متقاعد کردند که از حمله احتمالی به ایران منصرف شوید؟ گفت: «کسی مرا متقاعد نکرد. من خودم را متقاعد کردم»!
پیشمتقاعدی
الان لابد برای شما این سؤال پیش آمده که «خودمتقاعدگریِ» ترامپ چطور پدیدهای است و اصلاً چیست؟ براساس اصول روانشناختی، جامعهشناختی و غیرهشناختی، خودمتقاعدگری چیزی نیست که آدم همینطور یکباره و بدون مقدمات به آن دست پیدا کند. اینجوری نیست که یک نفر شب، نامتقاعد بخوابد و صبح، متقاعد از خواب بلند شود. یعنی فرایندش مراحل و منازلی دارد که آدم باید آنها را طی کند. مرحله اول این است که شما خودت را متقاعد کنی باید برای اهدافی که توی سرت هست و پنبهدانههایی که هرشب خوابش را میبینی، نقشه بکشی، طرح و برنامهبریزی، این را ببینی، با آن حرف بزنی، توییت کنی، وعده بدهی، تهدید کنی و این جور کارها. بعد هم مدتی دندان روی جگر بگذاری، منتظر باشی بهانه دستت بیاید. وقتی بهانهاش جور شد به آدمهای توی نقشه و خوابهایت چراغ سبز بدهی که: حالا شروع کنید! این مرحله، مرحله پیشمتقاعدی است و شما در این مرحله فقط در حد همان چراغ سبز دادن متقاعد شدهاید اما هنوز متقاعد نشدهاید که باید قدم بعدی را بردارید.
گشاد شدن مردمکها
این مرحله دو حالت دارد: یا آدمهای توی خوابهایتان موفق میشوند شما را متقاعد کنند که مثلاً به جایی حمله کنید یا خبر نفله شدن و دستگیریشان شما را از خواب میپراند و میبینید متقاعد شدن به آن سادگیها که فکر میکردید نیست و باید چاره دیگری بیندیشید. روانشناسان میگویند در این مرحله چون آدم یکباره از خواب خوش پریده و هنوز ویندوزش درست و حسابی بالا نیامده ممکن است هذیان بگوید، توییت بزند، تهدید کند، وعده بدهد و از این جور کارها. گذار از این مرحله معمولاً دو سه روزی طول میکشد و پس از رفتن به دستشویی، باز شدن و گشادی بیشتر مردمکها و خوردن هوا به سروکله، آدم متوجه میشود که باید جور دیگر و از راههای دیگری خودش را متقاعد کند. متوسل شدن به انواع و اقسام مشاوران، همسایهها، همپیالهها و همغیرهایها دراین مرحله بسیار مهم است و میتواند کمک کند شما زودتر به خودمتقاعدی برسید. پژوهشها نشان داده، داشتن روی زیاد به علاوه وقاحت بیاندازه و کنار گذاشتن موقت کلهخربودن کمک میکند زودتر به مرحله بعدی بروید. البته ایستادن جلو آینه و نگاه کردن به دماغی که در روزهای گذشته سوخته و بوش دارد دنیا را برمیدارد هم واقعاً تأثیربسزایی دارد.
روباه تخم نمیگذارد
یعنی هر آدمی با هر میزان از طمع وقتی چشمش به دماغی میافتد که در چند ماه اخیر، دو بار، بهشدت سوخته و احساس میکند سوزش دارد به نقاط دیگر بدنش هم سرایت میکند، کمکم به این نتیجه میرسد که بقیه درست میگویند و بهتر است فعلاً دست از پا خطا نکند. در این مرحله برای فرد مسجل میشود هیچ غلطی... ببخشید... هیچ کاری از دستش برنمیآید جز اینکه اعلام کند خودش، خودش را متقاعد کرده... پژوهشگران میگویند رسیدن به این مرحله برای اعصاب آدم و التیام سوختگیهای دماغ و سایر اعضا و چه بسا امعا و احشا خیلی خوب است.
اینکه ترامپ چرا به خبرنگار یا فرد سؤالکننده گفته است: «آنها کسی را اعدام نکردند. آنها تمامی اعدامها را لغو کردند. این تأثیر بزرگی در متقاعد شدنم داشت» البته ربط زیادی به حوزه روانشناسی ندارد و ما هم نمیدانیم منظور گوینده از آن چیست. بنابراین توقع نداشته باشید تحلیل یا پیشبینی کنیم که فردا و در صورت اعدام تروریستها و آشوبگرانی که جان و مال مردم را گرفتهاند، خودمتقاعدگری ترامپ چه میشود؟ عود میکند یا فروکش میکند؟
آن پرسش معروف و تاریخی «روباه تخم میگذارد یا بچه میزاید؟» و پاسخش هم اصولاً در این مبحث روانشناسانه کاربرد و کارایی ندارد و ما به دلیل ملاحظات اخلاقی از پرداختن به آن معذوریم!
نظر شما