به گزارش قدس آنلاین، یکی از مهمترین چالشهای پیش روی کشور در دهههای اخیر، مسئله امنیت انرژی و به ویژه امنیت برق است. وابستگی شدید به نیروگاههای حرارتی مبتنی بر سوختهای فسیلی، تمرکز تولید برق در نقاط محدود کشور، آسیبپذیری شبکه انتقال در برابر حملات نظامی و تحریمها و ناترازی فزاینده میان عرضه و تقاضای برق، همگی نشاندهنده ضرورت بازنگری اساسی در سیاستهای انرژی کشور هستند. تجربه جنگ تحمیلی و حتی بحرانهای مصرف اخیر نشان داد اختلال در چند نقطه میتواند برق یک کشور ۸۵ میلیونی را با اختلال جدی روبهرو کند. در همین زمینه با آقایان مهدی هاشمزاده و فرشاد جامع به گفتوگو پرداختیم که در ادامه میخوانید.
شبکه برقی که هدفگیری آن ممکن نیست
مهدی هاشمزاده با اشاره به اهمیت فوری و مزیتهای کلیدی طرح توسعه برق خورشیدی خانگی در کشور گفت: یکی از ابعاد کمتر مورد توجه امنیت انرژی، بُعد نظامی و دفاعی آن است. در شرایط جنگ، نیروگاههای برق و شبکه انتقال از جمله اهداف مهم نظامی محسوب میشوند و حمله به آنها میتواند منجر به فلج شدن زیرساختهای حیاتی کشور شود. تجربه جنگ تحمیلی نشان داد حملات موشکی دشمن به نیروگاههای برق چه آسیبهایی میتواند به کشور وارد کند و مردم تا چه حد در تأمین برق مورد نیاز خود با مشکل مواجه میشوند. توسعه برق خورشیدی در ساختمانها، نقش مهمی در ایجاد بازدارندگی در تولید برق در زمان جنگ ایفا میکند. در حالی که یک نیروگاه بزرگ متمرکز میتواند با چند موشک از کار بیفتد، هزاران نیروگاه خورشیدی کوچک پراکنده در سراسر کشور، هدفگیری آنها را تقریباً غیرممکن میکند.
وی افزود: علاوه بر بازدارندگی، تولید پراکنده برق خورشیدی خانگی در شرایط جنگ مزایای عملی نیز دارد. نخست، حتی اگر بخشی از پنلهای خورشیدی آسیب ببینند، سایر پنلها همچنان به تولید برق ادامه میدهند. دوم، تعمیر و تعویض پنلهای خورشیدی آسیبدیده نسبت به بازسازی یک نیروگاه بزرگ، بسیار سادهتر و سریعتر است. سوم، پنلهای خورشیدی نیاز به سوخت ندارند و در نتیجه، زنجیره تأمین سوخت که خود یک نقطه آسیبپذیر است، حذف میشود. برای تقویت بازدارندگی، ضروری است دولت سیاستهای تشویقی قویتری برای نصب پنلهای خورشیدی در ساختمانها تدوین کند. این سیاستها میتواند شامل یارانه، تسهیلات بانکی با شرایط آسان و تضمین خرید برق تولیدی باشد. هر چه تعداد پنلهای خورشیدی نصب شده در کشور بیشتر باشد، امنیت انرژی و توان بازدارندگی کشور بیشتر خواهد بود.
هاشمزاده در ادامه به چالشهای فعلی صنعت برق اشاره و بیان کرد: نخستین چالش در صنعت برق کشور چه در زمان صلح و چه در زمان جنگ، وابستگی بالا به سوختهای فسیلی برای تولید برق است. بیش از ۹۰درصد برق کشور در نیروگاههای حرارتی تولید میشود که بیشتر از گاز طبیعی و مازوت استفاده میکنند. این وابستگی، کشور را در برابر نوسانهای قیمت انرژی، تحریمهای اقتصادی و محدودیتهای صادراتی آسیبپذیر میکند. دومین چالش، تمرکز تولید برق در نقاط محدود کشور است. بیش از نیمی از ظرفیت تولید برق کشور در چند نیروگاه بزرگ متمرکز است که این امر، آسیبپذیری شبکه را در برابر حملات نظامی و خرابکاری افزایش میدهد. سومین چالش، فرسودگی شبکه انتقال و توزیع است که منجر به تلفات بالای برق در فرایند انتقال میشود.
کاهش وابستگی به شبکه سراسری و کاهش تلفات انتقال
وی خاطرنشان کرد: توسعه برق خورشیدی میتواند این چالشها را تا حد زیادی رفع کند. با نصب پنلهای خورشیدی روی سقفها و دیوارهای ساختمانهای مسکونی، تجاری و صنعتی در سراسر کشور، تولید برق از حالت متمرکز به حالت پراکنده تغییر میکند. این تغییر، مزایای متعددی برای امنیت انرژی دارد. نخستین مزیت، کاهش وابستگی به شبکه سراسری برق است. خانوادهها و کسبوکارهایی که پنل خورشیدی نصب میکنند، میتوانند بخشی از نیاز برقی خود را خودشان تأمین کنند و در نتیجه فشار کمتری بر شبکه وارد شود. دومین مزیت، کاهش تلفات انتقال است. با تولید برق در نزدیکی محل مصرف، نیاز به انتقال برق در مسافتهای طولانی کاهش مییابد و در نتیجه تلفات انتقال کمتر میشود. سومین مزیت، افزایش پایداری شبکه در برابر اختلالات است. در صورت خرابی یا حمله به بخشی از شبکه، سایر نقاط کشور همچنان میتوانند برق مورد نیاز خود را از طریق پنلهای خورشیدی تأمین کنند. علاوه بر این، توسعه برق خورشیدی ساختمانی به کاهش مصرف سوختهای فسیلی کمک میکند و در نتیجه، انتشار گازهای گلخانهای و آلایندههای زیستمحیطی کاهش مییابد. این امر، گامی مهم در جهت تحقق توسعه پایدار و حفظ محیط زیست است.
این کارشناس انرژی گفت: این اقدام مهمترین راهکار برای ایجاد امنیت انرژی، بازدارندگی در تولید برق در زمان جنگ، تنوع بخشیدن به سبد انرژی تولید برق کشور و درآمدزایی خانوادهها از محل فروش برق تولیدی در شرایط صلح است و باید با همه منابع در دست کشور از جمله تسهیلات اشتغال مددجویان به این سمت حرکت کنیم و در شرایط جنگ با دشمن آمریکایی صهیونیستی و تهدید به هدف قرار دادن نیروگاههای کشور، باید این رویکرد سریعاً در کشور اجرایی شود.
جنگ نامتقارن در حوزه انرژی برق
فرشاد جامع، کارشناس انرژی درباره ضرورت توجه به مدلهای تولید پراکنده برق در کشور به قدس گفت: رویکرد تنوع بخشیدن به سبد تولید برق کشور با اقدام راهبردی در تولید پراکنده برق خورشیدی خانگی در سقف و بدنه هر خانه، اصول جنگ نامتقارن را به حوزه انرژی برق تعمیم میدهد. در جنگ نامتقارن، ضعف دشمن در مقابله با تهدیدهای گسترده و پراکنده است. با توسعه هزاران نیروگاه خورشیدی کوچک در روستاها، شهرها و حتی حاشیه جادهها، کشور به شبکهای از تولید برق تبدیل میشود که حمله به آن نیازمند صرف منابع و تلاش بسیار زیاد است.
تدوین سیاستهای تشویقی برای تقویت تولید
وی ادامه داد: برای توسعه گسترده برق خورشیدی در سقف و دیوارهای بیرونی ساختمانها، راهکارهای زیر پیشنهاد میشود؛ نخستین رویکرد مبتنی بر تدوین سیاستهای تشویقی قویتر شامل افزایش قیمت خرید برق خورشیدی، ارائه یارانه مستقیم برای خرید تجهیزات و تسهیل شرایط دریافت وام با بهره پایین است. دومین موضوع پس از اعطای تسهیلات، سادهسازی فرایندهای اداری مرتبط با تجهیز این پنلهای خورشیدی در بخش خانگی است که وزارت نیرو نهایت همکاری را دارد. در کنار این موضوع توجه به تولید داخل نیز اهمیت دارد و باید به سمت توسعه صنعت تولید تجهیزات خورشیدی در داخل کشور برای کاهش وابستگی به واردات و ایجاد اشتغال حرکت کنیم. همچنین مهمترین مزیت این مدل، امکان ارتقای شبکه توزیع برق برای امکان اتصال نیروگاههای خورشیدی کوچک است که هم درآمد برای خانوادهها خواهد شد و هم تولید برق را افزایش میدهد.
خروج از وابستگی ۹۰ درصدی به گاز
وی افزود: یکی از اصول مهم در سیاستگذاری انرژی، تنوعبخشی به منابع تولید انرژی است. وابستگی بیش از حد به یک منبع انرژی، ریسکهای متعددی را به همراه دارد ازجمله آسیبپذیری در برابر نوسانهای قیمت، تحریمها و محدودیتهای عرضه. در حال حاضر، سبد انرژی تولید برق کشور بسیار وابسته به گاز طبیعی است و این امر، کشور را در برابر اختلالات مختلف آسیبپذیر میکند. بر اساس آمارهای موجود، بیش از ۹۰درصد برق کشور در نیروگاههای گازی و بخاری تولید میشود و سهم انرژیهای تجدیدپذیر ازجمله خورشیدی، بادی و آبی بسیار اندک است. این عدم توازن، نهتنها از نظر امنیت انرژی مشکلسازبوده؛ بلکه از نظر زیستمحیطی نیز نگرانکننده است. نیروگاههای گازی مقادیر قابلتوجهی گازهای گلخانهای و آلایندههای جوی منتشر میکنند که به تغییرات اقلیمی و آلودگی هوا دامن میزنند.
جامع گفت: توسعه برق خورشیدی در ساختمانها، گامی مهم در جهت تنوعبخشی به سبد انرژی تولید برق کشور است. با نصب پنلهای خورشیدی روی میلیونها ساختمان در سراسر کشور، ظرفیت تولید برق خورشیدی به سطح قابلتوجهی افزایش و وابستگی به نیروگاههای گازی کاهش مییابد.
نظر شما