مدل امنیتی چین در سال‌های اخیر به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز در عرصه حکمرانی جهانی تبدیل شده است؛ مدلی که تلاش می‌کند میان ثبات اجتماعی، رشد اقتصادی و پیشرفت فناورانه تعادل برقرار کند. بر اساس گزارش امنیت جهانی ۲۰۲۵، حدود ۹۸.۲ درصد از شهروندان چینی احساس امنیت دارند و این کشور در زمره امن‌ترین کشورهای جهان از نظر نرخ پایین قتل، جرایم خشونت‌آمیز و حوادث مرتبط با سلاح گرم قرار گرفته است. این آمارها نشان‌دهنده موفقیت نسبی سیاست‌هایی است که بر پیشگیری، کنترل و مدیریت هوشمند امنیت تمرکز دارند.

امنیت پیش‌دستانه با تکیه بر فناوری

یکی از ارکان اصلی این مدل، رویکرد پیشگیرانه به امنیت است. برخلاف بسیاری از کشورها که بر واکنش پس از وقوع جرم تکیه دارند، چین با توسعه شبکه‌های نظارتی گسترده و حضور فعال نیروهای پلیس در مناطق حساس، بر جلوگیری از وقوع جرم تأکید دارد. استفاده از فناوری‌های پیشرفته مانند هوش مصنوعی، تشخیص چهره و کلان‌داده‌ها در قالب سامانه‌هایی نظیر «اسکای‌نت» امکان رصد دقیق تحرکات و پیش‌بینی رفتارهای مشکوک را فراهم کرده است.

در کنار این ابزارهای فناورانه، مدل «فنگ‌چیائو» به‌عنوان یک سازوکار اجتماعی نقش مهمی ایفا می‌کند. این مدل با مشارکت شهروندان و نهادهای محلی، تلاش می‌کند اختلافات را پیش از تبدیل شدن به پرونده‌های قضایی حل‌وفصل کند. ترکیب این دو رویکرد فناوری پیشرفته و بسیج اجتماعی ساختاری چندلایه برای حفظ امنیت ایجاد کرده که به گفته مقامات چینی، به کاهش چشمگیر جرایم منجر شده است.

پیوند امنیت با توسعه و اعتماد عمومی

نکته قابل توجه در مدل چینی، ارتباط مستقیم میان امنیت و توسعه اقتصادی است. ثبات داخلی به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی جذب سرمایه‌گذاری شناخته می‌شود و چین توانسته با ایجاد محیطی امن، اعتماد سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی را جلب کند. هم‌زمان، سیاست‌های اجتماعی و اقتصادی در راستای افزایش سطح رفاه عمومی، ایجاد اشتغال و بهبود خدمات اجتماعی، به تقویت احساس امنیت در میان شهروندان کمک کرده است.

گزارش‌های شاخص اعتماد نیز نشان می‌دهد که سطح اعتماد عمومی به دولت در چین در مقایسه با بسیاری از کشورهای دیگر بالاست؛ عاملی که به تداوم ثبات سیاسی و اجتماعی کمک می‌کند. با این حال، این مدل بدون چالش نیست. برخی منتقدان بین‌المللی نسبت به گسترش نظارت دیجیتال و پیامدهای آن برای حریم خصوصی ابراز نگرانی کرده‌اند و این موضوع همچنان محل مناقشه در سطح جهانی است.

در مجموع، تجربه چین نشان می‌دهد که ترکیب حکمرانی متمرکز، فناوری پیشرفته و سیاست‌های اجتماعی می‌تواند به ایجاد سطح بالایی از امنیت منجر شود. با این حال، پرسش اصلی برای سایر کشورها این است که آیا چنین مدلی، با همان نتایج، در بسترهای سیاسی و فرهنگی متفاوت نیز قابل اجرا خواهد بود یا نه.