با اینکه دولت در خبرهای مختلف اعلام میکند تلاش دارد تا با اختیار دادن به استانها روند تصمیمگیریها را تسهیل کند؛ اما بررسی اخبار و گزارشها نشان میدهد نه تنها این موضوع چندان محقق نشده؛ بلکه سریال تمرکزگرایی و گرفتن اختیارات و زیان مردم همچنان ادامه دارد و این بار میتوان آثار آن را در تعیین نادرست سهمیه سوخت ماشینآلات کشاورزی دید.
پاسخ به این پرسش که چرا دولت به تمرکزگرایی بر خلاف برنامههای توسعهای عمل میکند، در این مقوله نمیگنجد؛ اما باید گفت در زمینه تأمین سوخت مورد نیاز ماشینآلات کشاورزی پیگیریها ثمر نداشته و متولیان از چالش جدی برداشت محصولات کشاورزی خراسان رضوی در فصل تابستان خبر میدهند که تبعات آن بر زمین ماندن، برداشت نشدن به موقع محصولات کشاورزی و از بین رفتن آنها به ویژه غلات است.
اشتباهی که به قیمت از بین رفتن امنیت غذایی تمام میشود
در همین زمینه رئیس اداره امور فناوریهای مکانیزه کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در گفتوگو با خبرنگار ما اظهار کرد: بیش از ۸۰درصد نفت و گاز مصرفی بخش کشاورزی توسط ماشینهای خودگردان کشاورزی شامل انواع تراکتور، کمباین، تیلر، دروگر و سایر ماشینهای خودگردان این بخش مصرف میشود و از سال ۱۳۹۲ طبق دستورالعمل مورد توافق وزارت نفت و وزارت جهاد کشاورزی و بر مبنای سطح و الگوی کشت، نیاز سوخت ماشینهای کشاورزی هر استان محاسبه میشد؛ اما از سال ۱۴۰۲ ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز کشور به صورت مستقیم وارد این موضوع شده و سهمیه استانها را عملاً این ستاد تعیین میکند و تعیین سهمیه سوخت بر اساس سالنامه آماری است؛ یعنی سطح برداشت شده یک سال، در سالنامه آماری به ثبت میرسد و براساس آن سهمیه سوخت سال آینده ماشینآلات کشاورزی تعیین میشود که این فرایند اشتباه است.
سید سعید سجادی توضیح داد: مشکلی که امسال با آن مواجه شدیم، دقیقاً همین است. سال زراعی گذشته سالی خشک بوده و همان سال خشک مبنای محاسبه سوخت امسال قرار گرفته، در حالی که امسال به لطف خدا، سال پربارشی بوده است. بنابراین سهمیه سوخت ما به شدت کاهش یافته ضمن آنکه از وقتی سهمیه استانها توسط ستاد محاسبه و ابلاغ میشود، روند کاهشی قابل توجهی وجود دارد در حالی که مکانیزه شدن کشاورزی، در حال توسعه است و تعداد ماشینآلات و ادوات کشاورزی در مزارع و باغهای ما به شدت روند افزایشی دارد. به عبارت دیگر هر چند بیشتر عملیات کشاورزی به صورت ماشینی انجام میشود؛ اما روند تخصیص سهمیه سوخت کاهش یافته است.
وی افزود: در سال زراعی ۱۴۰۲–۱۴۰۱ سهمیه سوختی ۲۳۷میلیون لیتر بود و سال زراعی بعد؛ یعنی ۱۴۰۳–۱۴۰۲، این میزان به ۲۱۹میلیون لیتر رسید. در سال زراعی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ به ۲۰۵میلیون لیتر کاهش یافت و امسال؛ یعنی سال زراعی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ به ۱۵۳میلیون لیتر رسیده است. باید گفت این کاهش سهمیه در سطح کشور نیز وجود دارد و ۳۰ تا ۵۰درصد سهمیه سوخت کاهش یافته که سهم استان ما در بخش ماشینآلات کشاورزی نسبت به سال گذشته ۲۶درصد کاهش داشته است.
کمبود سوخت ماشینآلات کشاورزی در تابستان قطعی است
رئیس اداره امور فناوریهای مکانیزه کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی گفت: این موضوع ناشی از دیدگاهی است که تصور میکند در بخش ماشینهای کشاورزی مقداری انحراف سوخت وجود دارد. همین دیدگاه موجب شده سهمیهها به شدت کاهش پیدا کند در حالی که با توجه به وظیفهای که سازمان دارد، نظارت دقیقی بر مصرف سوخت انجام میشود و بیش از ۳۰هزار دستگاه تراکتور در سطح استان به سامانه پایش سوخت مجهز شدهاند و بر اساس میزان کارکرد به آنها سوخت اختصاص پیدا میکند. با وجود این نظارت دقیق، سهمیه کاهش پیدا کرده و ما حتی نمیتوانیم برای میزان واقعی کارکرد تراکتورها تأمین سوخت انجام دهیم.
سجادی با اشاره به میزان مصرف ماشینآلات کشاورزی استان در فصول مختلف تشریح کرد: در فصلهای پرکار مانند بهار و پاییز که زمان کشت محصولات است، در هر فصل حدود ۶۰ میلیون لیتر در استان مصرف سوخت داریم و میزان مصرف در فصلهای کم کار مانند زمستان به حدود ۴۰میلیون لیتر و در تابستان به حدود ۵۰میلیون لیتر میرسد و از آنجا که پایان سال زراعی و فصل تابستان مصادف با برداشت غلات بوده، با توجه به کاهش ۲۶درصدی سهمیه، عملاً سهمیه یک فصل کاری ماشینآلات استان حذف شده است. حدود ۲۱۵ تا ۲۲۰میلیون لیتر نیاز واقعی ماشینهای خودگردان کشاورزی استان است؛ اما امسال فقط ۱۵۳میلیون لیتر تخصیص دادهاند. بنابراین بیشک در فصل تابستان با مشکل جدی کمبود سوخت مواجه خواهیم شد. حتی ممکن است کمباینهای ما برای برداشت، سوخت نداشته باشند و محصولات بر زمین بمانند.
وی ضمن توضیحی در مورد پیگیریهای انجام شده خاطرنشان کرد: در این زمینه دهها مکاتبه در سطح وزارتخانه انجام شده و در استان نیز با وزارتخانه، شرکت پخش فراوردههای نفتی، استانداری و حتی بخش خصوصی مکاتبات زیادی صورت گرفته و اتاق اصناف نیز چندین مکاتبه انجام داده و این مشکل را گوشزد کرده تا مسئولان به این موضوع توجه داشته باشند؛ زیرا در صورت اصلاح نشدن سهمیه، احتمال بروز خسارت به سفره مردم وجود دارد.
پیشنهادهایی که اجرایی نشده است
رئیس اداره امور فناوریهای مکانیزه کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در پاسخ به این پرسش که راهکار چیست، اظهار کرد: ما درخواست اصلاح روش محاسبه سوخت را به وزارتخانه ارائه کردهایم و دو پیشنهاد مشخص داریم؛ نخست اینکه برآورد سوخت مانند سال ۱۴۰۲ به قبل دوباره به استانها تفویض شود و دوم اگر این اختیار به استانها واگذار نمیشود، دستکم دستورالعمل محاسبه سوخت اصلاح و شرایط خاص استان ها در آن لحاظ شود. تا سال ۱۴۰۲ به این صورت بود که در استان میان سازمان جهاد کشاورزی و شرکت پخش فراوردههای نفتی در منطقه خراسان رضوی، هماهنگی صورت میگرفت. ما در استان سه منطقه داریم؛ منطقه مشهد، سبزوار و تربتحیدریه. کارشناسان این سه منطقه با جهاد کشاورزی همکاری میکردند و بر اساس سطح و الگوی کشت اعلامی، درباره سهمیه به توافق میرسیدند و سپس توزیع انجام میشد.
سجادی با اشاره به دیگر مشکلات تأمین سوخت ماشینآلات کشاورزی توضیح داد: علاوه بر موضوعات یاد شده، برخی عملیاتها در این دستورالعمل مانند تردد تراکتور میان مزارع یا فعالیتهایی که خارج از عملیات زراعی انجام میشود؛ مانند بارگیری با بیل لودری متصل به تراکتور در دامداری، استفاده از موتورپمپ برای پمپاژ آب، استفاده از دیزل ژنراتور متصل به تراکتور برای تولید برق، بوجاری محصولات یا بستهبندی علوفه سهمیه لحاظ نشده است. برای مثال در استان ما بیش از ۱۰۰هزار هکتار زعفران وجود دارد. جابهجایی پیاز زعفران در هر هکتار حدود ۵۰ ساعت کار تراکتوری نیاز دارد؛ اما این موضوع در دستورالعمل فعلی جایی ندارد و پیشنهاد ما این است که یا برآورد سوخت به استانها تفویض شود تا بر اساس شرایط خاص خود تصمیم بگیرند، یا دستکم نظرات استانها در اصلاح دستورالعمل محاسبه سوخت صورت بگیرد تا نیاز واقعی هر استان درست تعیین شود.
وی در پایان تأکید کرد: در استان به دلیل وجود سامانه پایش سوخت روی تراکتورها، کمترین میزان انحراف یا قاچاق سوخت وجود دارد. باز هم تأکید میکنیم اگر این مشکل برطرف نشود، بیشک برداشت محصولات در تابستان با مشکلات جدی مواجه خواهد شد. باید گفت حدود ۶۰درصد ناوگان برداشت خراسان رضوی مهاجر هستند و از استانهای دیگر مانند فارس یا گلستان میآیند. اگر این کمباینها نتوانند سوخت مورد نیاز خود را تأمین کنند، احتمالاً اصلاً به استان نخواهند آمد و در نتیجه برداشت محصولات دچار اختلال خواهد شد و خطر ریزش و از بین رفتن آنها افزایش پیدا خواهد کرد که باید از همین حالا برای آن چارهاندیشی شود.
نظر شما