فاطمه سلیمانی ازندریانی، نویسنده و مدرس داستاننویسی، از نویسندگان فعال حوزه ادبیات داستانی است که تاکنون هشت کتاب در قالب رمان و مجموعه داستان منتشر کرده است. از جمله آثار او میتوان به «به سپیدی یک رؤیا» درباره زندگی حضرت معصومه (س)، «یک خوشه انگور سرخ» درباره امام جواد(ع)، «طلوع روز چهارم»، «یک روز بعد از حیرانی» با محور زندگی شهید مدافع حرم محمدرضا دهقان امیری و «ستاره میبارید»، اشاره کرد.
آثار این نویسنده در برخی جشنوارههای ادبی نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ از جمله کتاب «یک خوشه انگور سرخ» که برگزیده جایزه بینالمللی کتاب سال رضوی و جشنواره مکتوب رضوی شده و رمان «به سپیدی یک رؤیا» نیز نامزد جایزه پروین اعتصامی و برگزیده جشنواره کتابخوانی رضوی بوده است.
سلیمانی ازندریانی در گفتوگویی درباره شکلگیری رمان «یک خوشه انگور سرخ» و چگونگی روایت زندگی نهمین امام شیعیان توضیح داد.
او با اشاره به پیشینه خود در نگارش آثار تاریخی گفت: پیش از این کتاب، «به سپیدی یک رؤیا» را درباره زندگی حضرت معصومه (س) نوشتهام، در جریان پژوهش برای نگارش آن اثر ناچار بودم درباره زندگی امامان (ع) و بزرگان همعصر حضرت معصومه (س) نیز مطالعه کنم تا بتوانم فضای اجتماعی آن دوره را بهتر بشناسم. همین مطالعات سبب شد با زندگی امام جواد (ع) بیشتر آشنا شوم و به روایت داستانی زندگی آن حضرت علاقهمند شوم.
سلیمانی ازندریانی افزود: از همان زمان، مطالعاتی درباره زندگی امام جواد (ع) را در ذهن داشتم که روزی درباره این امام اثری داستانی بنویسم که در نهایت طرح این ایده در گفتوگو با یکی از دوستانم باعث شد تصمیم بگیرم جدیتر نگارش این رمان را آغاز کنم.
به گفته این نویسنده، در دوران زندگی امام جواد (ع) دو خلیفه عباسی یعنی مأمون و معتصم حکومت میکردند و هر دو در سرنوشت آن حضرت نقش داشتند.
او توضیح داد: برای روایت چنین فضایی به شخصیتی نیاز بوده که هم به خانه امام (ع) دسترسی داشته باشد و هم در دربار حضور داشته باشد؛ به همین دلیل،امّ فضل، همسر امام جواد (ع) و دختر مأمون، بهعنوان راوی داستان انتخاب کردم.
او درباره انتخاب این شخصیت بهعنوان راوی گفت: اهمیت اصلی در این انتخاب، موقعیتامّ فضل بوده است؛ زیرا او تنها شخصیتی است که امکان حضور در هر دو محیط را داشته و میتوانسته روایتگر ماجراهای مربوط به خانه امام (ع) و کاخ عباسی باشد.
این نویسنده درباره بازه زمانی داستان نیز توضیح داد: روایت رمان از پس از آغاز امامت امام جواد (ع) شروع میشود و تا زمان شهادت ایشان ادامه دارد. البته در بخشهایی از داستان و از طریق یادآوریها و فلشبکها به دوران کودکی آن حضرت نیز اشاره شده است.
سلیمانی ازندریانی درباره نحوه شهادت امام جواد (ع) و ارتباط آن با عنوان کتاب نیز گفت: بر اساس برخی منابع تاریخی، آن حضرت با انگور رازقی سرخرنگ مسموم شدهاند و این انگور توسطامّ فضل به ایشان داده شده است.
او درباره شیوه استفاده از تاریخ و تخیل در این رمان تأکید کرد: در روایت مربوط به شخصیت امام جواد (ع) کاملاً به منابع تاریخی پایبند بودم و از تخیل استفاده نکردم. با این حال، برای توصیف فضای کاخ عباسی، گفتوگوهای شخصیتها و برخی جزئیات داستانی از تخیل بهره گرفته شده است.
این نویسنده همچنین درباره روند پژوهش برای نگارش کتاب گفت: بخشی از مطالعات در زمان نگارش کتاب «به سپیدی یک رؤیا» انجام شده و بخش دیگری نیز همزمان با نوشتن این رمان صورت گرفته است. به گفته او، پیش از نگارش هر بخش ابتدا درباره همان مقطع تاریخی مطالعه میکرده و سپس روایت داستانی آن را مینوشته است.
سلیمانی ازندریانی، مهمترین چالش نگارش این اثر را کمبود روایتهای تاریخی درباره شخصیتامّ فضل عنوان کرد و ادامه داد: برای بازسازی فضای تاریخی کاخ عباسی از منابعی مانند «جغرافیای مدینه منوره»، «هنر اسلامی» و «هنر اموی و عباسی» استفاده کردم و برای تکمیل تصویر فضای آن دوره از جستوجوهای اینترنتی نیز بهره بردم.
او در پایان، تفاوت اصلی این رمان با برخی آثار مشابه را روایت زندگی امام جواد (ع) از زاویه دید شخصیتی مخالف دانست و گفت: این زاویه دید میتواند نگاه متفاوتی به رویدادهای تاریخی آن دوره ارائه دهد.
نظر شما