رژیم صهیونیستی فقط با خسارتهای جنگی و نظامی مواجه نیست؛ موج فزاینده خروج پزشکان، مهندسان، کارکنان فناوری و مالیاتدهندگان پردرآمد، پایههای اقتصادی و انسانی رژیم را هدف گرفته است؛ روندی که میتواند هزینه جنگ را از میدان نبرد به ساختار داخلی سرزمینهای اشغالی منتقل کند.
مهاجرتی که دیگر فقط یک خروج موقت نیست
موج تازه مهاجرت از اسرائیل، از نظر تعداد و ترکیب جمعیتی، به مسئلهای فراتر از جابهجایی موقت تبدیل شده است. مطالعه اوت ۲۰۲۶ دانشگاه تلآویو بر پایه دادههای اداره مرکزی آمار اسرائیل نشان میدهد ۹۰ هزار و ۹۲۲ شهروند اسرائیلی در سال ۲۰۲۵ دستکم سه ماه در خارج از سرزمینهای اشغالی ماندهاند؛ این رقم در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۳ بهترتیب ۹۱ هزار و ۴۹۹ و ۸۶ هزار و ۵۰۹ نفر بوده است.
در مجموع، طی سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، ۲۶۸ هزار و ۵۰۹ اسرائیلی دستکم سه ماه اراضی اشغالی را ترک کردهاند؛ ۴۷ درصد بیشتر از دوره ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵. پژوهشگران دانشگاه تلآویو با توجه به همبستگی ۰.۹۶ میان خروج سهماهه و ماندن حداقل یک سال، برآورد کردهاند که تنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۵ تا ۵۰ هزار نفر به مهاجران بلندمدت تبدیل شدهاند.
مجله +۹۷۲ با استناد به دادههای رسمی و پژوهشی، شمار مهاجران بلندمدت طی دو سال را بیش از ۱۵۰ هزار نفر دانسته و گفته است این رقم ممکن است از زمان تشکیل دولت کنونی بنیامین نتانیاهو از ۲۰۰ هزار نفر نیز عبور کرده باشد.
روایت «آساف»، روزنامهنگار اسرائیلی، تصویری از این تغییر است. او صبح ۷ اکتبر ۲۰۲۳ برای خود، همسر و دو دخترش بلیت برلین گرفت و روز بعد اسرائیل را ترک کرد. دو سال بعد هنوز بازنگشته بود. او به +۹۷۲ مجله گفت: «تا بعدازظهر ۷ اکتبر، فهمیده بودیم که حتی این هم درست نیست.»
کسانی که میروند، اهمیت بیشتری از تعدادشان دارند
اهمیت این موج خروج فقط به تعداد افراد مربوط نیست؛ بلکه به ترکیب اقتصادی و حرفهای مهاجران بازمیگردد. دادههای اداره مالیات اسرائیل نشان میدهد مهاجران امروز بهمراتب پردرآمدتر از گذشتهاند. تا سال ۲۰۱۹، درآمد مهاجران تقریباً در سطح میانگین ملی بود، اما در سال ۲۰۲۴ میانگین درآمد آنها پیش از خروج به حدود ۲۰۰ هزار شکل رسید؛ ۵۰ درصد بالاتر از میانگین ملی.
مطالعه دانشگاه تلآویو در جمعبندی خود تصریح میکند: «سرعت مهاجرت در میان اقشار قدرتمند و مرفه افزایش یافت، در حالی که در میان اقشار ضعیفتر تقریباً بدون تغییر باقی ماند.»
روزنامه اقتصادی عبری زبان کالکالیست نیز گزارش داده است نرخ خروج از بالاترین دهک درآمدی اسرائیل از حدود ۰.۳ درصد در سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ به بیش از ۰.۵ درصد در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ رسیده؛ افزایشی حدود ۸۰ درصدی. همین دهک ۶۷ درصد از مجموع درآمد مهاجران و ۸۶ درصد از مالیات بر درآمدی را که آنها پیش از خروج پرداخت کرده بودند، به خود اختصاص داده است.
در بخش فناوری پیشرفته، تعداد افراد خارجشده در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ حدود ۱۵۰ درصد نسبت به دوره ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ افزایش یافته و خروج از بخش سلامت بیش از دو برابر شده است. تعداد افرادی که انتقال سرمایهای بیش از ۵۰۰ هزار شکل به خارج را گزارش کردهاند نیز چهار برابر شده است.
این روند برای اسرائیلی که اقتصاد جنگی آن به نیروی انسانی متخصص و پردرآمد وابسته است، معنای مستقیمی دارد. بخش فناوری پیشرفته حدود یکپنجم تولید ناخالص داخلی، بیش از نیمی از صادرات و حدود یکسوم مالیات بر درآمد حقوقبگیران را تأمین میکند و در حوزههای اطلاعات سایبری و فناوری نظامی نیز نقش دارد.
خروجی که هزینه آن فقط مالی نیست
این جابهجایی در حال ایجاد جغرافیای تازهای از خروج نیز هست. هاآرتص از افزایش تقاضا برای مهاجرت به پرتغال، قبرس و دیگر کشورهای اروپایی خبر داده است. رویترز نیز گزارش کرده بود که در روزهای نخست پس از ۷ اکتبر، بیش از ۲۵۰۰ اسرائیلی به قبرس پناه بردند.
یونان نیز به یکی دیگر از مقاصد تبدیل شده است. به گزارش لوموند، مقامهای یونانی از افزایش حدود ۷۰ درصدی صدور «ویزای طلایی» برای اسرائیلیها پس از ۷ اکتبر خبر دادهاند. هرچند همه این ویزاها یا خریدهای ملکی به مهاجرت دائمی منجر نمیشوند، اما هر خروج، موانع پیش روی خانواده بعدی را برای تصمیم به مهاجرت کاهش میدهد.
هزینه این روند برای رژیم نیز قابل توجه است. هر گروه سالانه مهاجرانی که در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ خارج شدند، پیش از خروج حدود ۱.۲ میلیارد شکل مالیات بر درآمد پرداخت کرده بودند؛ در حالی که این رقم برای گروههای پیش از ۲۰۱۹ حدود ۵۰۰ میلیون شکل بود. اداره مالیات اسرائیل زیان بالقوه را حدود ۷۰۰ میلیون شکل برای هر گروه برآورد کرده است. اگر گروههای مشابه انباشته شوند، درآمد سالانه در معرض خطر میتواند ظرف پنج سال به حدود ۳.۵ میلیارد شکل برسد.
به همین دلیل، هشدار اقتصاددان اسرائیلی، «ایتای آتر»، فراتر از یک نگرانی جمعیتی است: «اگر تغییری رخ ندهد، مهاجرت میتواند به شکلی افزایش یابد که امنیت و اقتصاد اسرائیل را به خطر بیندازد.»
اقدام رژیم برای ارائه معافیت پنجساله و پلکانی مالیات بر درآمد به مهاجران واجد شرایط و ساکنان بلندمدتی که بازمیگردند نیز نشان میدهد مسئله تا چه اندازه جدی شده است. اسرائیل اکنون برای بازگرداندن یا جایگزین کردن بخشی از نیروی انسانیای که از دست میدهد، ناچار به ارائه مشوق است.
خسارتهای فیزیکی جنگ را میتوان با پول ترمیم کرد؛ ساختمانها را میتوان بازسازی کرد و تسلیحات را دوباره تأمین کرد اما پزشک، مهندس، دانشگاهی، متخصص فناوری و مالیاتدهندهای که تصمیم میگیرد آینده خود را در جای دیگری بسازد، بهسادگی قابل جایگزینی نیست. شاید مهمترین خسارت جنگ برای تلآویو، نه آن چیزی باشد که در میدان نبرد از دست میرود، بلکه کسانی باشند که بیسروصدا به این نتیجه میرسند آیندهشان دیگر در اسرائیل نیست.
نظر شما