موج تهدیدهای جعلی بمب‌گذاری در آستانه نشست رهبران اروپا در دوبلین، ضعف امنیتی قاره را آشکار کرده است؛ مهاجمان بدون شلیک حتی یک گلوله، با چند ایمیل ارزان، پروازها، رسانه‌ها و دستگاه‌های امنیتی اروپا را درگیر هزینه‌ای سنگین کرده‌اند.
جنگی که بدون انفجار پیش می‌رود
در آستانه گردهمایی حدود ۵۰ رهبر اروپایی در دوبلین، موجی از تهدیدهای جعلی بمب‌گذاری، شرکت‌های هواپیمایی و رسانه‌های این قاره را هدف گرفته است. تهدیدهایی که ابتدا پروازهای اروپایی را نشانه رفتند، به تحریریه رسانه‌های ایرلندی، از جمله شبکه ملی آرتی‌ای، رسیدند و به تخلیه کارکنان انجامیدند. دولت ایرلند این حوادث را احتمالاً بخشی از یک کارزار هماهنگ برای ایجاد اختلال می‌داند؛ کارزاری که تاکنون هیچ بمبی در آن پیدا نشده، اما همین فقدان انفجار، ماهیت تهدید را روشن‌تر می‌کند.
این الگو نمونه‌ای از جنگ ترکیبی است؛ روشی که در آن مهاجم با حداقل هزینه، بیشترین فشار را بر ساختار دفاعی طرف مقابل تحمیل می‌کند. ارسال یک ایمیل ناشناس کافی است تا پرواز تغییر مسیر دهد، ساختمانی تخلیه شود و نیروهای امنیتی و خنثی‌سازی بمب به میدان بیایند. در چنین معادله‌ای، هزینه اصلی را نه مهاجم، بلکه دولت و جامعه هدف می‌پردازند.
ایرلند؛ حلقه آسیب‌پذیر زنجیره اروپا
گسترش تهدیدها به پروازهای مرتبط با فرانسه، لیسبون، رم، پراگ و صوفیه نشان می‌دهد که مسئله از یک حادثه داخلی فراتر رفته است. هرچند برخی پیام‌ها به نام یک گروه افراطی خودخوانده روسی ارسال شده‌اند و منابع امنیتی ایرلند احتمال دخالت اطلاعاتی روسیه را مطرح کرده‌اند، هنوز انتساب قطعی این کارزار ممکن نیست. با این حال، مسئله اصلی فقط شناسایی عاملان نیست؛ بلکه ظرفیت اروپا برای مقابله با تهدیدهایی است که عمداً در منطقه خاکستری میان خرابکاری، عملیات اطلاعاتی و اقدام تروریستی باقی می‌مانند.
انتخاب ایرلند نیز از نظر راهبردی معنادار است. این کشور با وجود ریاست دوره‌ای شورای اتحادیه اروپا و میزبانی نشست جامعه سیاسی اروپا، پایین‌ترین سطح هزینه‌کرد دفاعی را در اتحادیه دارد. کمیسیون دفاعی ایرلند در سال ۲۰۲۱ تصریح کرده بود که نیروهای دفاعی این کشور حتی توان دفاع از خود را ندارند. افزایش بودجه دفاعی به ۱.۷ میلیارد یورو در برنامه ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ نیز هنوز از شکاف عمیق ظرفیت‌های امنیتی این کشور نمی‌کاهد.
بی‌طرفی نظامی، سپر امنیتی نیست
بحث امنیتی ایرلند معمولاً میان دو گزینه بی‌طرفی و عضویت در ناتو محدود می‌شود؛ اما تهدیدهای اخیر نشان داده‌اند که این دوگانه پاسخگوی واقعیت جنگ ترکیبی نیست. بی‌طرفی، جایگاه حقوقی یک کشور در ائتلاف‌های نظامی را مشخص می‌کند، نه میزان مصونیت آن در برابر حملات سایبری، خرابکاری یا عملیات روانی. «مارک ملت»، رئیس پیشین ستاد نیروهای دفاعی ایرلند، هشدار داده است که این کشور، با وجود عدم تعهد نظامی، «به‌طور کامل درگیر یک جنگ ترکیبی» است.
آسیب‌پذیری دریایی ایرلند نیز ابعاد اروپایی این مسئله را آشکار می‌کند. کابل‌های ارتباطی زیردریایی و اتصالات انرژی در آب‌های پیرامون این کشور، زیرساخت‌هایی حیاتی برای کل اروپا هستند. دوبلین در فوریه راهبرد امنیت دریایی خود را با هدف تقویت رادارها و نظارت زیرسطحی منتشر کرد و به‌طور ضمنی پذیرفت که به‌تنهایی قادر به حفاظت از این زیرساخت‌ها نیست. بنابراین، ضعف امنیتی ایرلند صرفاً مسئله‌ای ملی نیست؛ شکافی در امنیت مشترک اروپا است.
اروپا؛ اتحاد در حرف، واکنش ملی در عمل
با وجود فعال شدن سازوکارهای تبادل اطلاعات امنیت هوانوردی در اتحادیه اروپا و همکاری پلیس ایرلند با نهادهای نظامی، سایبری و همتایان اروپایی، واکنش‌ها همچنان عمدتاً ملی و موردی است. مشکل ساختاری اینجاست که ابزارهای جمعی اروپا، از تحریم تا اقدامات دیپلماتیک، معمولاً به شواهد روشن درباره هویت عاملان نیاز دارند؛ در حالی که عملیات ناشناس و انکارپذیر دقیقاً برای فرار از چنین سازوکاری طراحی می‌شوند.
جامعه سیاسی اروپا در سال ۲۰۲۲ با هدف تقویت تاب‌آوری قاره در برابر تهدیدهای ترکیبی شکل گرفت، اما اکنون نشست آن زیر سایه همان تهدیدها برگزار می‌شود. اروپا به سازوکار ارزیابی مشترک و سریع، تأمین جمعی امنیت نشست‌های مهم و ابزارهایی برای تحمیل هزینه به عاملان عملیات خرابکارانه نیاز دارد؛ ابزارهایی که صرفاً به اثبات علنی مسئولیت وابسته نباشند.
اگر نشست دوبلین بدون حادثه پایان یابد، نمی‌توان آن را به‌تنهایی نشانه موفقیت اروپا دانست. هدف مهاجمان لزوماً انفجار یا تعطیلی نشست نیست؛ کافی است دولت‌ها را وادار کنند هر تهدید را جداگانه مدیریت کنند و هر کشور را در برابر آسیب‌پذیری‌های خودش تنها بگذارند. این همان شکافی است که جنگ ترکیبی از آن تغذیه می‌کند.
نظر شما