پیدایش تعزیه به صورت دقیق مشخص نیست. برخی بر این باورند که این نمایش سنتی به تاریخ پیش از اسلام یعنی مراسم یادگزاری مرگ سیاوش، پهلوان ایرانی بر می گردد وبرخی هم معتقدند این آیین مذهبی از دوران صفویه به اوج خود رسیده است.
تعزیه یا شبیه خوانی برپایه قصه ها و روایات مربوط به زندگی و مصائب خاندان پیامبر اسلام، خصوصاً وقایع و فجایعی که در محرم 61 هجری برای امام حسین (ع) و خاندانش در کربلا رخ داده بنیانگذاری شده است. به مرور زمان این سنت دیرینه در بین مردم گسترش یافت و جنبه های داستانی وتفننی فرهنگ عامه را شامل شد.
از جمله ویژگی های این نمایش آیینی که می توان به آن اشاره کرد، این است که این نمایش به زبان عموم مردم است و منابع داستانی آن اساطیر وحماسه های مذهبی بوده که از طریق انواع نقالی بازگو می شود.یکی دیگر از ویژگی های این نمایش مذهبی شکل مدورمحل نمایش وجای دادن سکوهایی کوچک و بزرگ برای مشخص نمودن شأن ومرتبه اشخاص نمایش است؛ همچنین علم وپرچمهای سبز، سرخ و سیاه نصب شده و طبل وشیپوردرچنین مناسبتهایی به خودی خود پیام از اجرای نمایش تعزیه می دهد. در این هفته ششمین دوره همایش تعزیه ایرانیان در فرهنگ سرای بهمن برگزار شد. در این همایش جمعی از تعزیه خوانان و پیشکسوتان این عرصه حضورداشتند، ازجمله: اسماعیل محمدی، احمد عزیزی و مظفر قربانی نژاد. محسن هاشمی ثعری مجری این همایش بود.
الگوی اصلاح شده تعزیه

درآغاز برنامه رضا فرهانی و بازرس انجمن تعزیه ایران از پیگیری بیمه هنرمندان وصدور کارت تعزیه خوانان در سراسر کشور خبر داد.سپس سعیدی، مدیر عامل تعزیه ایران گفت: قرار است مجلس تعزیه علی اکبر وعلی اصغر در قالب نسخه اصلاح شده و به عنوان الگو ارائه و اجرا شود.
در این نشست مظفرقربانی نژاد از چهره های پیشکسوت تعزیه گفت: مشکل ما نبود مکان وجایگاه ویژه ای برای تعزیه است. ما باید با همکاری یکدیگر جایی برای تعزیه فراهم کنیم. حتی در کشورهای غربی هم تعزیه جایگاهی دارد، در حالی که امروزه در کشور ایران این جریان برعکس است، یعنی مکانی که بتوان به این نمایش های آیینی اختصاص داد وجود ندارد؛ در این رابطه شاید مقصر اصلی ارگان هایی چون: شهرداری و وزارت ارشاد باشند. انجمن باید در این باب اقدامی کند. اگر انجمن متحد وقانون مند شود، می توانیم این مشکلات را حل کنیم.
دلتنگی های هنرمندان تعزیه خوان

قربانی نژاد پس از پایان همایش در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار روزنامه با اشاره به این که تعزیه در ایران هنوز به عنوان نمایش شناخته نشده است، گفت: اگر ارزشی برای این آیین مذهبی قائل بودند، جایگاهی برای آن در نظر می گرفتند. در اوایل انقلاب تالار مولوی را برای اجرای تعزیه در نظر گرفته بودند. زیرا فضای این سالن منطبق با این نمایش مذهبی است. امروزه یکی از معضلات نبود جایگاهی مناسب برای اجرای این نمایش مذهبی است. در تعزیه باید متولی وجود داشته باشد تا این آیین را فراگیرکند. برای فراگیری در این باب باید دولت اقدام کند واگراقدامی دراین باره نشود این آیین مذهبی به دلیل نداشتن مدیریت و جایگاهی سالم به مرور منسوخ می شود.
او در مورد تأثیر تعزیه بر نمایش ایران افزود: تعزیه خود نمایش اصیل ایرانی است. اگر ما بخواهیم از این نمایش تأثیر پذیریم، خیلی چیزها درآن نهفته است. در اوایل انقلاب نمایش های تعزیه گونه همراه با آواز و فرم ها بیشتر اجرا می شد. چرا ما باید به دنبال نوشتن متنی برای نمایش باشیم، مگر متون تعزیه ما که شامل 400 مجلس برای هرروز از سال وهر کدام از امامان است وجود ندارند. این متون در بر دارنده مضامین شاد وهم غمگین هستند.
وی از ویژگی های دراماتیک تعزیه گفت: درتعزیه هم درام وجود دارد، یعنی هنر تعزیه آنقدر قوی است که بتواند هم مردم را بخنداند وهم بگریاند، همچون تعزیه امام رضا(ع)، مسلم وهمچنین تعزیه یوسف که درآن مخاطب به جای آنکه گریه کند می خندد.
قربانی نژاد همچنین از ویژگی های متون تعزیه گفت: هر شهر روایت و متون خاص خود را دارد. به دلیل برخی رفت و آمدها وتبادلات، این متون دچار تغییراتی شده است. دستبرد برخی نسخه نویسان باعث شده است که اصل شعر ازبین برود.
وی در ادامه از کیفیت برگزاری این آیین ها نسبت به سال های گذشته گفت: در قدیم برگزاری این مراسم از کیفیت بیشتری برخوردار بود، زیرا چندین حسینیه به این مراسم اختصاص داشت، ولی در حال حاضر به دلیل اینکه تعداد حسینیه ها زیاد شده بر کیفیت برگزاری این مراسم نیزتأثیر گذاشته است.
او در مورد جایگاه این آیین در میان مردم گفت: این نمایش به دلیل مذهبی بودنش در بین مردم جایگاه خاصی دارد. این مراسم بیشتر در حسینیه ها برگزار می شود و چون مردم هنوز به طور کامل آن را نشناخته اند، به چشم عزاداری به آن نگاه می کنند
او از سر نوشت تعزیه ایران گفت: اگر رسیدگی تعزیه به همین صورت ادامه یابد باید آن را تمام شده دانست. این مراسم به خاطر اعتقاد مردم به سید الشهدا ممکن است به کلی خاموش نشود. اگر کانون ها به این امر بیشتر توجه کنند و به دنبال تهاجم فرهنگی نروند در آن صورت است که چراغ تعزیه ایران همیشه روشن می ماند.
قربانی نژاد در آخردرمقایسه تعزیه در کشور ما نسبت به سایر کشورها گفت: در کشور ما تعزیه نسبت به کشور های اسلامی دیگر بیشتر است، ولی ما در تهران در ایام سال بندرت شاهد اجرای این مراسم هستیم. در شهرستان ها این امر در ایام سال بیشتر است. 6سال پیش قرار شد در تهران حسینیه احداث شود تا هر هفته در آن تعزیه خوانده شود، اما متأسفانه این هم به فراموشی سپرده شد.