در حالی که مهندس محسن شهرستانی، معاون آموزشی دفتر کاردانش وزارت آموزش و پرورش معتقد است، این آزمون برای دانش‌آموزان پایه سوم هنرستان‌های کاردانش که مهارت را به طور کامل یاد گرفته‌اند، برگزار شده است، اما گزارش‌های میدانی حاکی از ضعف و کمبود ابزار، امکانات و نبود نیروی ماهر در هنرستان‌های کشور برای تربیت هنرجویان است.

* هدف؛ تأمین نیروی ماهر

مهندس شهرستانی در گفت وگو با «قدس» می‌گوید: هدف شاخه کاردانش، تأمین نیروی انسانی ماهر برای تأمین نیاز بازار کار است. معاون آموزشی دفتر کاردانش آموزش و پرورش می‌افزاید: اهداف عمده مسابقات، ارتقای سطح کیفی آموزش‌های علمی و عملی، معرفی توانمندی‌ها و قابلیت‌های هنرجویان هنرستان‌های کاردانش به مسؤولان و عموم مردم و از سویی ترویج فرهنگ کار و کارآفرینی و استعدادیابی و شناخت نخبگان مهارتی است.

البته این شعار‌ها وقتی قابل قبول است که ما بتوانیم خروجی مناسبی را در جامعه شاهد باشیم. هم اینک هیچ پشتوانه کاری برای هنرجویان دانش‌آموخته در این هنرستان‌ها که بیشتر آن‌ها با امکانات اندک مدارسشان دست و پنجه نرم می‌کنند، وجود ندارد. این در حالی است که وقتی این دانش آموزان به مرحله کشوری راه پیدا می‌کنند، نوع سؤال و یا ابزار و امکانات برای آن‌ها ناشناخته و غیرقابل لمس است.

* دریافت وجه ثبت نام از هنرجویان

مهندس علی میرزاپور، مسؤول کمیته آزمون دفتر کاردانش وزارت آموزش و پرورش نیز به گزارشگر ما می‌گوید: مدت یک سال برای برگزاری این آزمون برنامه‌ریزی شده و پیگیری‌های شده است. میرزاپور می‌افزاید: هزینه برگزاری این آزمون در حدود یک میلیارد تومان بوده است. این در حالی است که یکی از ناظران مسابقات می‌گوید، متأسفانه پرداختی هزینه‌ها از سوی آموزش و پرورش رضایت بخش نیست. مسؤول کمیته آزمون دفتر کارودانش وزارت آموزش و پرورش می‌افزاید: یکی از اهدافی که کمیته برگزاری آزمون دنبال می‌کند، بالا بردن سطح آموزش در هنرستان‌های کشور است. این در حالی است که میرزاپور کمبود تجهیزات در هنرستان‌های کشور را تأیید می‌کند.

اما دانش‌آموزان شرکت‌کننده در این آزمون کشوری می‌گویند، هنگام ثبت نام در پایه سوم در شهر خودشان، از صدهزار تومان تا پانصد هزار تومان به دفتر هنرستان پرداخت کرده اند و این امر حاکی از آن است که سرانه دانش‌آموزی و تجهیزاتی هنرستان‌های کشور کافی نبوده و مدیران هنرستان‌ها ناچارند قسمتی از هزینه‌های جاری و مصرفی را از طریق دریافت وجه، تأمین کنند.

* امکانات فرسوده و قدیمی در هنرستان‌ها

سعید برناک، هنرجوی رشته تزیینات چوب از استان بوشهر می‌گوید، با توجه به اینکه ابزار و امکانات مناسبی در هنرستان محل تحصیلش وجود نداشته، نتوانسته مهارت لازم را برای رقابت در مسابقات کشوری کسب کند، در صورتی که به این رشته علاقه دارد و اگر امکانات لازم در اختیار وی قرار می‌گرفت، می‌توانست رتبه کشوری خوبی را به خود اختصاص دهد.

امیرحسین لعل مفرد نیز که از استان بوشهر در رشته جوشکاری شرکت کرده است، می‌گوید: امکانات هنرستان‌های کاردانش در این استان محدود است و در حدی نیست که هنرجویان بتوانند مهارت لازم را به دست آورند. لعل می‌افزاید: البته با همین امکانات کم هم می‌شود کار کرد و همان طور که می‌بینید ما با همین امکانات اندک توانسته‌ایم به مرحله کشوری راه پیدا کنیم، ولی اگر حداقل امکانات استاندارد مهیا باشد، خیلی بهتر است.

فرشید رشیدفر هم از شهر گرگان به این مسابقات اعزام شده و در رشته نقشه‌کشی صنعتی به رقابت پرداخته است. او می‌گوید: در این رشته مشکل خاصی سر راهش نبوده است.‌هادی برج‌ساز، یکی از هنرجویان قزوینی که در رشته تأسیسات گرمایشی به مسابقات اعزام شده، می‌گوید: امکانات موجود در مدرسه‌ای که تحصیل می‌کند، فرسوده است و اگر بخواهد به عنوان یک نیروی ماهر وارد بازار کار شود، در عمل مقدور نیست، زیرا حالا امکانات و خدمات تازه‌ای وارد بازار شده و بسیاری از ابزارهای قدیمی، از رده خارج شده است. وی می‌گوید: من تا به حال پکیج را ندیده‌ام و اصلاً نمی‌دانستم که پکیج هم یکی از موارد امتحانی در مرحله کشوری است، در حالی که باید اینجا کار با پکیج را امتحان بدهم. اگر من در گذشته با این وسیله آشنا می‌شدم و کار می‌کردم، می‌توانستم رتبه خوبی را کسب کنم و در حال حاضر انگیزه‌ام را از دست داده‌ام.

* ناراضی هستیم!

حسین عارفخانی از شهرستان نیشابور در رشته تراشکاری CNC شرکت کرده است. وی می‌گوید: در هنرستان ما امکانات لازم برای رشته ما وجود ندارد و من با مشکلات فراوانی به مسابقات راه یافته‌ام. حسین می‌گوید، در دوره قبل که در مسابقات شرکت کرده، از وی خواسته شده با امکاناتی کار کند که در گذشته با آن‌ها آشنایی نداشته است. وی می‌افزاید: اگر امکانات بود، می‌توانستم نفر اول شوم. آموزش و پرورش به ما گفته، اگر اول شویم، کارت نخبگی به ما می‌دهند و از سربازی هم معاف می‌شویم.

یکی دیگر از هنرجویان رشته نقشه کشی صنعتی که خیلی خسته و عصبانی به نظر می‌رسد، می‌گوید: سؤال‌های مطرح شده در امتحان قدیمی و خیلی سخت است. این سؤال‌ها مربوط به سال‌های دوم است و از سال سوم سؤال مطرح نشده است. جمعی از شرکت‌کنندگان رشته تراشکاری CNC به گزارشگر ما می‌گویند: ما در شهرستان‌های خود با دستگاه «زیمنس» کار کرده‌ایم، در حالی که در اینجا با دستگاه «فانوک» از ما آزمون می‌گیرند و شاید فقط یک نفر شرکت‌کننده که در همین مجموعه درس خوانده بتواند با این دستگاه کار کند، چون خیلی مهم است که از قبل با دستگاه کار کرده باشی و با ریزه کاری‌های آن دستگاه آشنا باشی. یکی از آن‌ها که از استان فارس شرکت کرده است، می‌گوید: امکانات خوبی در هنرستانی که تحصیل کرده‌ام داریم، ولی نوع دستگاه در انجام مسابقه خیلی مهم است و حق ما رعایت نمی‌شود. ما ناراضی هستیم!

* برگزاری آزمون با نمونه‌ها و سؤال‌های قدیمی

یکی از دانش‌آموزان استان فارس که در رشته جوشکاری شرکت کرده به نوع نمونه‌ای که به آن‌ها داده شده، اعتراض دارد و می‌گوید: این نمونه کار، دیگر قدیمی شده است و هیچ جای ایران این نمونه کاربردی ندارد، ولی در امتحان از ما خواسته شده این نمونه را بسازیم! سؤال‌ها باید به روز و استاندارد باشد.

رحیم شجاعی نیز هنرجویی است که در رشته تعمیر موتور برق خودرو شرکت کرده است. شجاعی می‌گوید: امکانات ما در محل تحصیل خوب است و راضی هستیم و جدید‌ترین روش‌ها و امکانات که مربوط به موتورهای نسل جدید است، با ما کار شده است، در صورتی که سؤالی که در آزمون برای ما مطرح شد، مربوط به دو سال پیش است! وی می‌افزاید: اگر آموزش و پرورش سرفصل موارد مورد آزمون را در اختیار ما قرار می‌داد، ما هم می‌دانستیم روی چه مسایلی باید بیشتر تمرکز کنیم و رقابت‌ها خیلی بهتر بود و ما حالا ناراحت نمی‌شدیم، چون وقتی که ما برای یادگیری در این مسابقه صرف کردیم در عمل به هدر رفت.

یکی دیگر از دانش آموزانی که در رشته تأسیسات گرمایی شرکت کرده، می‌گوید، امکانات لازم برای این رشته در محل آزمون وجود نداشته است.

* نقشه اشتباهی!

هنرجویی که در رشته خودرو در مسابقات شرکت کرده، از اینکه آزمونگر نقشه اشتباهی در اختیار او قرار داده، خیلی ناراحت است و می‌گوید: هر چه به آزمونگر تذکر می‌دهم که این نقشه با دستگاهی که در اختیار من قرار گرفته همخوانی ندارد، متأسفانه به حرف من توجه نمی‌کند. ما انتظار داریم آزمونگرهایی که برای مرحله کشوری حضور دارند، از دقت نظر بالا و تخصص لازم برخوردار باشند.

یکی دیگر از دانش‌آموزان شرکت‌کننده از سنندج که در رشته خودرو شرکت کرده از سخت و پیچیده بودن سؤال‌ها اظهار ناراحتی می‌کند. هنرجویی در رشته صنایع چوب هم که اهل سنندج است، می‌گوید: در اینجا دستگاه‌هایی هست که ما باید با آن کار کنیم که تاکنون ندیده‌ام، ولی باز هم سعی کردم با آن‌ها کار کنم.

مهندس مهدی ثنایی، ناظر مسابقات در رشته تأسیسات بهداشتی می‌گوید: امکانات موجود برای برگزاری مسابقه خوب بود، ولی در ابتدا یکی از شرکت کننده‌ها به دلیل نامربوط بودن رشته، انصراف داد و در اواسط کار یکی دیگر هم قصد انصراف داشت که خوشبختانه تا پایان، کارش را ادامه داد. مؤلف چهار کتاب مورد تدریس در رشته تأسیسات می‌گوید: هنگام برگزاری مسابقه دانش آموزان به نقشه‌ها و سؤال‌های طرح شده اعتراض داشتند که متاسفانه به دلیل نداشتن تجربه کافی طراح سؤال که آزمونگر هم بود، این مشکل به وجود آمد، زیرا نقشه‌ها طبق استاندارد طراحی نشده بود.

گفتنی است، چهاردهمین دوره مسابقات علمی کاربردی دانش آموزان در ۳۷ عنوان «آزمون رشته» با حضور ۳۲۲ هنرجو در ۱۷ رشته برگزار شد و در پایان از ۱۱۱ هنرجو تقدیر شد.