به گزارش خبرنگار ما، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به مناسبت هفته معلم و سالروز شهادت آیة ا... مطهری(ره) سلسله نشست های نقد عرفان واژه ها را با موضوع «استاد مطهری و معنویت جدید» برگزار کرد.
در این نشست حجج اسلام محمد جواد رودگر، رئیس پژوهشکده دین پژوهی؛ مقدمی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و دلیر،عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه سخنرانی کردند.

*شهید مطهری جلوتر از زمان خویش بود
حجة الاسلام والمسلمین محمد جواد رودگر، رئیس پژوهشکده دین پژوهی در این نشست با اشاره به اینکه استاد مطهری جلوتر از زمان خویش بود، تصریح کرد: شهید مطهری همچنان که عالم به زمان بود زمان هم تحت تسخیر او بود و بسیاری از مطالبی را که در قالب مفاهیم و گزاره هایی که ناظر به برخی از مباحث جدید در عرصه کلام و فلسفه دین و عرفانهای نوین و معنویتهای جدید است، مطرح کرده است.
وی شهید مطهری را اهل مجاهده علمی و مطالعاتی دانست و خاطرنشان کرد: کسی که اهل مجاهده علمی باشد، می تواند قرنها جلوتر از زمان خود باشد. شهید مطهری دانش را به منزله نور چشم عنوان می کند و شهید مطهری از این ویژگی بینشی برخوردار بود.
رئیس پژوهشکده دین پژوهی با بیان اینکه معنویت در همه زمانها یک معنی روشن نداشته است، ابراز داشت: معنویت جزو اصطلاحاتی بود که دارای ابهام ها و ایهام های مختلفی بود، در عصر ما معنای معنویت گرفتار مغالطات لفظی و معنوی شد و این برای بشر امروز گران تمام شد.
سردبیر فصلنامه علمی تخصصی «تماشاگه راز» با اشاره به ارایه معنای سلبی از معنویت خاطرنشان کرد: برخی معتقدند معنویت نه به معنای دینداری و دین ورزی بلکه به معنای سیر و سلوک عرفانی و اخلاقی زیستن است و معتقدند با این سه می توان به هستی معنویت رسید.
وی با بیان اینکه سروش معتقد است، نیازمند انسان و جامعه اخلاقی هستیم، خاطرنشان کرد: انسان و جامعه اخلاقی یعنی انسانی که ممکن است عقاید گوناگون داشته باشد و دارای اخلاق باشد؛ ممکن است جامعه ای دینی یا سکولار باشد اما جامعه اخلاقی باشد و چنین جامعه ای نیاز به شریعت و تکلیف ندارد و این دیدگاهی است که امثال سروش در سالهای اخیر مطرح کرده اند.
رئیس پژوهشکده دین پژوهی تاکید کرد: شهید مطهری نوشته است انسانهایی می بینم که به عرفان منهای خدا و مذهب گرایش پیدا کردند و این امکان ندارد.
رودگر ادامه داد: شهید مطهری بحثهای معنویت انقلاب اسلامی و معنویت عدالت در انقلاب اسلامی را مورد بحث قرار دادند.
*شهید مطهری معنویت بدون خدا را مردود می داند
حجة الاسلام مقدمی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به اینکه شهید مطهری معنویت را به معنویت دینی و معنویت غیر دینی تقسیم می کنند، تصریح کرد: شهید مطهری معتقداست، معنویت دینی دنبال این است که مالکیت مال را از انسان بگیرد، اما معنویت غیردینی این است که علقه مالکیت مال را از انسان بگیرد تا انسان به معنویت برسد.
وی با تأکید بر اینکه بسیاری عالم را بی هدف و بی معنا می دانند، خاطرنشان کرد: بسیاری راهکارهایی نیز برای بی معنایی عالم مطرح کرده اند که مبتذل و مسخره به نظر می رسد، شهید مطهری به این مسأله اشاره دارد و اینها را به تمسخر می گیرد و می گوید: بسیاری سالها پشت دیوار خوشبختی معطل مانده اند و می گویند که زندگی بی معناست، این اشخاص مانند کوران بی بصری هستند که نتوانسته اند در ورودی را پیدا کنند.مقدمی با اشاره به اینکه شهید مطهری معنویت بدون خدا را مردود می داند، ابراز داشت: هر اندیشه معنوی بدون خدا مانند اسکناس بدون پشتوانه است که کاغذی بی اعتبار بیش نیست.
*انسان در معنویت جدید، خلیفه الهی نیست
همچنین عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه با اشاره به اینکه منابع شهید مطهری قرآن کریم و سنت است، تصریح کرد: در تمام آثار شهید مطهری استفاده از قرآن و سنت نمود و ظهور دارد.
حجة الاسلام والمسلمین دلیر، با اشاره به اینکه اولین کتاب شهید مطهری که در حوزه های کلاسیک حوزوی موردنظر است «تمهیدالقواعد» است، اظهار داشت: بزرگترین دغدغه علم عرفان نظری، توحید است و بحثهای توحیدی در عرفان نظری موج می زند.
وی ادامه داد: ابن حمزه فناوی می نویسد، انسان کامل در توکل به خدا و توسل به ائمه معصومین(ع) محقق می شود و انسان کاملی که شهید مطهری می نویسد این چنین نیست که نظر به انسان کامل فناوی ندارد.
عضو هیأت علمی گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان اینکه راه یافتن به سوی رهایی با تیشه زدن به ریشه ادیان آسمانی امکان ندارد، تاکید کرد: این عقل، عقلی نیست که به درک چنین مسایلی قد دهد، عقل مسایل مدرنیته و نحله های فکری عقلی است که کاملاً خود را از آسمان قیچی کرده است و این دیگر عقل عرشی و رسول باطنی و خدادادی نیست، این عقل، ساخته بشر است.
وی با اشاره به دیدگاه های استادان شهید مطهری مثل علامه طباطبایی و مرحوم آیة ا... بروجردی و امام خمینی(ره) عنوان کرد: اگر برخی معنویت را هیچ می دانند چرا در خاورمیانه و حتی غرب، استقبال از آن وجود دارد، وقتی که معنویت مشروع عرضه نشد، تقاضا برای معنویتهای دست ساخته بیشتر می شود.
حجة الاسلام والمسلمین دلیر با اشاره به اینکه در معنویت های جدید مفهوم رهایی مطرح شده است، گفت: معنویتهای جدید مثل اوشو بحث رهایی را در سه حوزه رهایی مبتدیان، رهایی متوسط حالان و رهایی منتهیان مطرح می کنند.
عضو هیأت علمی گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی افزود: در معنویتهای جدید، بحث رهایی را مطرح می کنند اما از چه چیز، به چه چیز مشخص نیست، انسانی که آنها تعریف می کنند انسان خلیفه الهی نیست.
وی تأکید کرد: شهید مطهری در بحث معنویت و انسان کامل مطرح می کند که انسان از هرگونه بحثی که بوی خلق بیاید رها شود، شهید مطهری در بحث عرفان، باید و نبایدها را از شرع مقدس می گیرد. دلیر درخاتمه گفت: معنویت سر از ولایت علی بن ابیطالب(ع) در می آورد.