براساس لایحه منتشر شده ۱۴۰۵، در کنار انقباضی بودن بودجه سال آینده، این پرسش اساسی مطرح است که برای طرحهای عمرانی و زیرساختی استانها؛ از جمله خراسان رضوی چه عددی قابلیت جذب دارد؟
آنچه در بودجه به بحث ساخت پروژههای عمرانی و زیرساختها برمیگردد، نگاه به میزان بودجه تملک داراییهای سرمایهای است که دولت براساس اعداد در نظر گرفته شده در این بخش، در پروژههای عمرانی و زیرساختی سرمایهگذاری میکند؛ به عبارت دیگر ساخت و تکمیل عمده پروژههای عمرانی و زیرساختی در استانها؛ از جمله خراسان رضوی از اعداد و ارقامی که در این بخش در نظر گرفته شده، تأمین میشود. میزان بودجه مصوب تملک داراییهای سرمایهای در سال ۱۴۰۵ همانند سال گذشته حدود ۶۰۰ همت مدنظر است، ضمن آنکه پیشبینی شده عملکرد برای سال جاری حدود ۵۰۰ همت خواهد بود.
کاهش واقعی اعتبارات عمرانی و انتظار محدود برای خراسان رضوی
بررسی واقعبینانه همین اعداد نشان میدهد نباید در بحث تأمین بودجه زیرساختها و پروژههای عمرانی نیمهکاره با وجود انقباضی بودن بودجه ۱۴۰۵و همچنین در نظر گرفتن این واقعیت که هیچگاه بودجهها براساس وسعت و جمعیت برای استان محقق نشده، انتظار زیادی برای خراسان رضوی داشته باشیم.
در همین زمینه رضا تنهایی مقدم، پژوهشگر اقتصادی در گفتوگو با خبرنگار ما اظهار کرد: به طور کلی برای مصارف بودجه سه بخش در نظر گرفته میشود؛ یک بخش هزینههای جاری، بخش دیگر تملک داراییهای سرمایهای و یک بخش اوراق (تملک داراییهای مالی) است. بخش مصرف بودجه به عنوان تملک داراییهای سرمایهای صفر درصد رشد داشته و به میزان سال گذشته است و وقتی این عدد ثابت باشد، دستکم به اندازه تورم، بودجه واقعی کاهش پیدا میکند. اگر تورم عمومی را همان ۴۵درصد اعلام شده در نظر بگیریم؛ یعنی به همین میزان بودجه عمرانی کم شده و در نتیجه این کاهش، اثر خود را در استان خراسان رضوی هم خواهد گذاشت.
وی گفت: باید در نظر گرفت در سالهای گذشته میزان بودجه تعیین شده در جدولها به صورت واقعی تخصیص پیدا نکرده و در مجموع عدد مصوب چندان مهم نیست و در بحث زیرساختها و پروژههای عمرانی نباید انتظار زیادی از بودجههای دولتی داشته باشیم.
مولدسازی؛ راه تکمیل پروژههای عمرانی استان
در پاسخ به این پرسش که سهم زیرساختها و پروژههای عمرانی خراسان رضوی از بودجه ۱۴۰۵ چه میزان است، عضو کمیسیون تلفیق در مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار ما تشریح کرد: در حوزه استان نسبت به مباحث زیارت و مواردی از این دست، در سال آینده به عناوین مختلف دیده شده که شامل بودجه در نظر گرفته شده برای کارگروه ملی زیارت ۱۲۰میلیارد تومان، کمک به آستانهای مقدس و بقاع متبرکه حدود ۳۰۰میلیارد تومان و توسعه فرهنگ زیارت ۱۲۵میلیارد تومان است.
حجتالاسلام حسنعلی اخلاقی امیری ادامه داد: در مورد بودجههای عمرانی هنوز برآوردها اولیه است و در مجموع کل بودجه، ۱۲درصد برای بخش عمرانی کشور در نظر گرفته شده که سهم خراسان رضوی نسبت به گذشته تفاوت چندانی ندارد؛ اما با توجه به اینکه بودجه به شدت انقباضی است، چندان نگرانکننده نیست و این نگران نبودن به این دلیل است که از نظر بودجهای محدود هستیم و کمیسیون تلفیق هنوز وارد جزئیات نشده و امیدواریم در این حوزه برای خراسان رضوی و مشهد اتفاقهای خوبی بیفتد.
وی با اشاره به بحث مولدسازی توضیح داد: میزان تملک داراییهای سرمایهای نسبت به سال گذشته تغییری نداشته؛ اما فرصتی به اسم مولدسازی وجود دارد که اگر اختیارات متناسبی از مرکز به استان داده شود، میتوان از این فرصت به خوبی استفاده کرد.
وابستگی شدید خراسان رضوی به بودجه عمومی
در بررسی ساختار لایحه بودجه ۱۴۰۵، بودجه کل کشور ۱۴هزار و ۴۴۱هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده و بدون اینکه در نظر بگیریم این عدد از چه مسیری محقق خواهد شد، باید گفت ۸هزار و ۸۹۶هزار میلیارد تومان بودجه برای شرکتهای دولتی و ۵هزار و ۹۵۴هزار میلیارد تومان برای بودجه عمومی دولت در نظر گرفته شده است.
به طور مشخص از آنجایی که در خراسان رضوی شرکت دولتی چندانی وجود ندارد، بنابراین از سهم بودجه شرکتهای دولتی استان محروم است و باید تنها به بخش بودجه عمومی دولت امیدوار باشد.
بخش بودجه عمومی دولت، در سال آینده مانند سنوات گذشته شامل چهار سرفصل بودجه دستگاههای اجرایی به میزان ۳هزار و ۹۷۱هزار میلیارد تومان، بودجه تملک داراییهای مالی به میزان ۶۰۲هزار میلیارد تومان، بودجه استانی ۲۰۱هزار میلیارد تومان و ردیفهای متفرقه به میزان هزار و ۱۷۰هزار میلیارد تومان است و اگر مانند سالهای گذشته بودجه استانها بدون در نظر گرفتن نیاز واقعی هر استان مانند وسعت و جمعیت به صورت مساوی میان استانها تقسیم شود، باید گفت باز هم از این بخش از بودجه، دست خراسان رضوی خالی از بودجه واقعی است.
ضرورت چارهاندیشی برای پروژههای نیمهتمام
بررسی اخبار و تحلیلهای منتشر شده از لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نشان میدهد مجموع اعتبارات تملک داراییهای مالی به حدود ۶۰۲هزار میلیارد تومان رسیده که در مقایسه با رقم مصوب سال ۱۴۰۴، حدود ۴۰ درصد کاهش را تجربه کرده است. کاهش تملک داراییهای مالی که عمده آن به انتشار اوراق مشارکت در سطح ملی باز میگردد، نشان میدهد مسئولان استانی باید برای تأمین پایدار منابع مالی به منظور تکمیل پروژههای عمرانی؛ به ویژه پروژههای نیمهتمام چارهاندیشی جدی داشته باشند.
سهم خراسان رضوی از بودجه وزارتخانهها چه میزان است؟
از سوی دیگر در سوم دی ماه سال جاری، سید عبدالله ارجائی شیرازی، معاون برنامهریزی وزارت راه و شهرسازی در خصوص سیمای کلی بودجه این وزارتخانه در حوزه تملک دارایی و سرمایهای گفت: «سال ۱۴۰۴ با احتساب «توازن»، در حوزه تملک دارایی و سرمایهای ۱۱۴همت اعتبار داشتیم که این اعتبار در سال ۱۴۰۵ با رشد ۶۶درصدی به ۱۸۹همت افزایش یافته و در میان دستگاههای زیرمجموعه وزارتخانه شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقلی کشور، شرکت عمران شهرهای جدید و شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران رشد بهتری را به لحاظ توازن در مقایسه با سایر شرکتها و زیرمجموعهها داشتهاند». اگر در نظر بگیریم اصل تخصیص بودجه از این بخش بر مبنای طرحها و پروژههای ارائه شده استان به وزارتخانه باشد، باید دید چه میزان قدرت چانهزنی مدیران و مسئولان استانی در بخشهای راه، حمل و نقل و شهرسازی میتواند در آوردن این اعداد و ارقام به خراسان رضوی مؤثر باشد، هر چند باید یادآور شد هنوز قول وزیر راه برای تأمین اعتبار تکمیل آزادراه حرم تا حرم در سال جاری محقق نشده است.
گفته میشود مدیران دستگاههای اجرایی استان باید بتوانند نسبت به وسعت و جمعیتشان از سازمان یا وزارتخانه بالادستی خود منابع لازم را برای استان جذب کنند. باید این نکته اساسی و مهم را یادآور شد که حدود ۴هزار میلیارد تومان برای دستگاههای اجرایی و وزارتخانهها در بودجه ۱۴۰۵ در نظر گرفته شده است. آیا سازمانها و دستگاههای اجرایی خراسان رضوی طرحهای آماده شدهای در دست دارند تا بتوانند از آخرین رگهای بودجه کشور سهمی را متناسب با توسعه خراسان رضوی در استان جاری کنند یا همچنان با خیال پیشکش کردن بودجه بدون پیگیری و ارائه طرحهای توسعهای، منتظر میمانند تا در این اوضاع وانفسا طرحهای توسعهای بیشتری بر زمین بماند؟
لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ با سیاست انقباضی ارائه شده و اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای؛ مهمترین منبع پروژههای عمرانی، تقریباً بدون تغییر نسبت به سال گذشته باقی مانده است. بنابراین قدرت واقعی این بودجه کاهش یافته و تکمیل پروژههای نیمهتمام با چالش مواجه خواهد شد.
سهم استان از بودجههای عمرانی برای خراسان رضوی محدود است و عمده منابع به بودجه عمومی و طرحهای ملی اختصاص دارد. بودجههای ویژه زیارت و آستان قدس تنها بخش کوچکی از اعتبارات استان را تشکیل میدهند. کارشناسان هشدار میدهند که بدون پیگیری فعال طرحهای آماده و استفاده از روشهایی مانند مولدسازی، تکمیل پروژههای زیرساختی استان با اتکای صرف به بودجه دولتی دشوار است و باید در استفاده از ظرفیت سرمایهگذاری بخش خصوصی و جلوگیری از هدررفت آن دقت عمل بسیاری داشت.
نظر شما