امام زمان(عج) امام دوازدهم، فرزند بلافصل امام یازدهم حضرت امام حسن عسکری(ع) است؛ در شکل و خوی شبیه جدش پیغمبر(ص). چهره‌اش تابناک و بر گونه‌ راستش خالی سیاه دارد. دندان‌هایش از هم فاصله داشته و بر چهره‌اش علامتی دیده می‌شود. وقتی ظهور کند در شکل جوانی خوش‌سیما حدود چهل‌ساله با قامتی معتدل و پیشانی و موی بلند که بر شانه‌هایش ریخته است و چشمانی درشت و سیاه و ابروانی پیوسته و شانه‌ وی عریض جلوه خواهد کرد.
نام و کنیه‌ ایشان همان نام و کنیه‌ حضرت رسول اکرم(ص) ابوالقاسم محمد است و چون ذکر نام و کنیه‌ حضرتش در زمان غیبت کبری مجاز نیست به لقب‌های مشهور از قبیل حضرت حجت، حضرت مهدی، حضرت قائم، ولی‌عصر و امام زمان از ایشان یاد می‌شود.
تولد امام زمان شب جمعه پانزدهم شعبان سال ۲۵۵ هجری قمری در شهر سامرای عراق واقع شده است که لشکرگاه خلفای عباسی بوده و حضرت امام حسن عسکری(ع) با خانواده خود به حال تبعید و تحت نظر در آن به سر می‌برده‌اند.
دوران امامت حضرت حجت(عج) از سال ۲۶۰‌هجری قمری که سال رحلت پدر بزرگوارش است آغاز می‌شود.
دوران غیبت ایشان که از سال ۲۶۰ هجری قمری شروع می‌شود به دو قسمت تقسیم شده است:
۱- غیبت صغری از سال ۲۶۰ هجری قمری آغاز شده و در سال ۳۲۹ هجری قمری پایان می‌یابد. در این دوران نسبتاً کوتاه ۶۹ ساله عده‌ای از بزرگان مسلمین به حضور امام(عج) شرفیاب می‌شدند، به ویژه چهار تن از آنان به عنوان نایبان خاص به اسامی: ابوعمر عثمان سعید عمروی، ابوجعفر محمد بن عثمان عمروی، ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی، علی بن محمد سمری، از سال ۲۶۰ تا ۳۲۹ هجری قمری یکی پس از دیگری با تعیین امام(ع) واسطه میان امام(ع) و شیعیان بودند و اداره‌ امور دینی شیعیان را به عهده داشتند.
۲- غیبت کبری از سال ۳۲۹ هجری قمری شروع شده و تاکنون ادامه دارد و پایان آن، آغاز ظهور امام زمان(عج) است. در این زمان نایب خاصی در میان نیست، ولی زیارت امام زمان(عج) به خواست خدا و با اراده‌ امام برای مسلمانان پاک امکان‌پذیر است.
امامت ایشان مانند امامت سایر امامان(ع) از طریق تواتر خبر از پیغمبر اسلام(ص) و ائمه پیش از ایشان ثابت شده است.
طول عمر امام زمان(عج) مطلبی نیست که موجب استبعاد شود، زیرا ما در همین زمان خودمان به‌طور متعدد نام کسانی را شنیده‌ایم و عکس و تفصیلات زندگی آنان را در روزنامه‌ها خوانده‌ایم که بیش از ۱۵۰ سال عمر کرده‌اند.
اساساً باید توجه داشت آنچه غیرمعمولی است دو صورت دارد؛ یکی خلاف عادت است و دیگری خلاف عقل. چیزی نشدنی است که خلاف عقل باشد وگرنه امور خلاف عادت به خواست خدا بسیار ممکن است اتفاق افتد که معجزات انبیا و طول عمر و غیبت بزرگ حضرت حجت(عج) از آن جمله است و اصولاً موضوع به علم و قدرت خدا برمی‌گردد. یعنی وقتی ما به علم و قدرت ذاتی و بی‌نهایت خدا معتقد شدیم و از طریق خبر متواتر از رسول خدا(ص) و ائمه هدی(ع) به امامت حضرت حجت(عج) یقین پیدا کردیم دیگر جایی برای اشکالی در این خصوص باقی نمی‌ماند.
به‌علاوه ما می‌دانیم از اسباب غیبت امام زمان(عج) آماده نبودن اکثریت مردم برای پیروی اعتقادی، عملی و اخلاقی از راه راست و روش درست اسلام است و تا این آمادگی پیدا نشود و اکثریت جامعه‌ بشری از ناپاکی، نادرستی و کج‌رفتاری خود به جان نیاید و از بی‌سامانی باطنی خود عاجز نشود و تا افراد بشر، بلوغ کامل عقلی پیدا نکنند ظهور امام زمان(عج) آن فایده‌ عظیمی را که از آن مقصود است به بار نمی‌آورد و به همین دلیل تاکنون این ظهور مقدس واقع نشده است.
باید دانست انتظار و آرزوی ظهور یک مصلح بزرگ جهانی برای اجتماعات بشری خیر و سعادت به ارمغان می‌آورد و از گذشته‌های دور تا عصر حاضر کمال مطلوب همه‌ متفکران و خردمندان جهان بوده است. در کتاب‌های دینی آسمانی به‌طور کلی از این وضع و ظهور فوق‌العاده یاد شده و در اخبار اسلامی از پیغمبر(ص) و ائمه‌ دین اسم و رسم و خصوصیات و مشخصات روشن این فرد برجسته‌ آفرینش به‌طور صحیح نقل شده که برای هیچ آدم دانا و منصفی مجال تردید باقی نمی‌گذارد. به‌ویژه که مأموریت امام زمان(عج) از جانب خدا مهم‌ترین مأموریت جهانی یعنی تحکیم عدل کامل و ترویج حق قاطع در تمام زوایای زندگی انسانی است و ناگفته پیداست که انجام این مأموریت بزرگ، کمال مطلوب هر انسان خردمندی است.