مسکن بهعنوان موتور پیشران اقتصاد یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی و اجتماعی کشور محسوب میشود و به عقیده کارشناسان این بخش در دوران جنگ نقشی فراتر از یک بازار اقتصادی صرف پیدا میکند.
درست است که همیشه و در همه ادوار جنگ عاملی در مسیر ایجاد رکود در ساختوساز بوده است و سرمایهگذاری در حوزه مسکن در دوران جنگ به دلیل ریسک بالایی که دارد، به شدت کاهش مییابد، اما تحلیلگران بازار مسکن بر این باورند که ثبات در این بازار آن هم در شرایط جنگی، به کاهش فشار معیشتی بر خانوادهها کمک میکند.
بههمین علت توجه به مسکن آن هم در دوران جنگ همچون توجه به دیگر بازارها دارای اهمیت است. همین اهمیت سبب شد در همان روزهای ابتدایی شروع جنگ وزیر راه و شهرسازی از ادامه ساخت پروژههای مسکن حمایتی حتی در روزهای جنگی خبر دهد و تأکید کند که هیچ پروژهای متوقف نشده است؛ علت این سیاست هم به این بازمیگردد که بیشک سیاستگذار این حوزه از میزان اهمیت و ارتباط مسکن با معیشت مردم باخبر است و میداند هرگونه اختلال در این بازار میتواند بهسرعت خودش را بر زندگی و معیشت مردم نشان دهد. بهاین مورد اضافه کنید وضعیت امروز واحدهای مسکونی آسیبدیده را که اهمیت توجه به این بازاررا دوچندان کرده است. به هرحال وقوع جنگ علاوه بر وارد آوردن خسارتهای انسانی و زیرساختی، بخش مهمی از داراییهای مردم که در قالب مسکن هستند را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
تشکیل پرونده بازسازی واحدهای آسیبدیده
اهمیت این موضوع موجب شد تا وزیر راه و شهرسازی در نشست وبیناری با مدیران استانها بر ضرورت حضور میدانی مسئولان در کنار مردم، تسریع در ارزیابی و بازسازی واحدهای آسیبدیده از جنگ تحمیلی، مستندسازی خسارتها برای پیگیری حقوقی در مجامع بینالمللی، تأمین اسکان موقت آسیبدیدگان، توجه ویژه به استانها و شهرهای مرزی و تداوم اجرای پروژههای مسکن در سراسر کشور تأکید کند.
فرزانه صادق در این نشست تأکید کرد ارزیابی واحدهای مسکونی آسیبدیده در جنگ تحمیلی و تشکیل پروندهها با قید فوریت و در اسرع وقت بهصورت دقیق توسط کارشناسان بنیاد مسکن استانها و با کمک کارشناسان سازمان نظام مهندسی ساختمان و مرکز وکلا و کارشناسان رسمی قوه قضائیه انجام و گزارش عملکرد بهصورت روزانه برای ستاد وزارت راه و شهرسازی ارسال شود.
تدابیری برای تعمیرات جزئی واحدهای آسیبدیده
در این نشست مقرر شد تعمیرات جزئی واحدهای آسیبدیده با استفاده از تنخواه تخصیصی از ستاد بنیاد مسکن و منابع داخلی بنیاد مسکن استانها و با بسیج امکانات ادارههای کل راه و شهرسازی با قید فوریت انجام شود. همچنین مقرر شد در خصوص آن دسته از واحدهایی که به دلیل حجم بالای آسیب قابلیت سکونت ندارند، بنیاد مسکن با قید فوریت و با حداکثر مساعدت نسبت به اجاره واحد برای ساکنان با اولویت همان محل یا روستاهای آنان اقدام کند. در این راستا و بهویژه در روستاها و شهرهای کوچک، در صورت امکان اسکان مردم با استفاده از واحدهای پیشساخته آغاز شود. در کنار وزیر راه و شهرسازی، شهرداری تهران هم پای کار آمده و این امیدواری را به مردم داده است که در مسیر بازسازی واحدهای تخریب شده به مردم کمک خواهد کرد. اما نکتهای که وجود دارد اینکه این وعدهها تا چه حدی عملیاتی میشوند بهویژه اینکه ما تجربه جنگ ۱۲ روزه و تخریب بیش از ۸ هزار واحد مسکونی را داشتیم که باوجود وعدههای داده شده از جانب دولت، اما برخی از ساکنان خانههای آسیبدیده گفته بودند خسارتی بابت تعمیر خانههایشان پرداخت نشده و یا اینکه در مواردی روند بازسازی خانههای کاملاً تخریبشده، تسهیل نشده است. حالا باید دید دولت این بار در تحقق وعدههای خود تا چه اندازه جدی و مصمم است.
آسیب به حدود ۲۰ هزار واحد مسکونی تاکنون
براساس آخرین آماری که پیرحسین کولیوند، رئیس جمعیت هلالاحمر درخصوص میزان خسارت به مراکز غیرنظامی درپی حمله دشمن ارائه کرده، تاکنون ۲۴ هزار و ۵۳۱ واحد غیرنظامی در بخشهای مختلف دچار آسیب شده که ۱۹هزار و ۷۷۵ واحد آن مسکونی است. معاون مسکن وزیر راه و شهرسازی درباره وضعیت واحدهای مسکونی آسیبدیده ضمن بیان اینکه برنامهریزیها برای واحدهایی که آسیب جدی دیدهاند در حال انجام است، گفت: بیشتر آسیبها شامل تعمیرات جزئی است که شناسایی این واحدها در سراسر کشور در حال انجام است. همچنین برآورد واحدهای خسارتدیده از جنگ و همزمان انجام برخی تعمیرات جزئی در حال انجام است.
از طرفی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با صدور بیانیهای از آمادگی کامل برای آواربرداری و بازسازی خانههای آسیبدیده در جنگ خبر داد. در این بیانیه آمده است در پی نخستین پیام رهبر معظم انقلاب مبنی بر ضرورت جبران خسارتهای مالی و بازسازی کامل اموال و اماکن آسیبدیده، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با تکیه بر روحیه جهادی و تجربیات گذشته خود، آماده آغاز عملیات آواربرداری، بازسازی و ساخت دوباره واحدهای مسکونی تخریبشده است.
همه چیز به نحوه اتمام جنگ ارتباط دارد
بیتالله ستاریان، کارشناس مسکن در گفتوگو با خبرنگار قدس دراین خصوص گفت: در این شرایط صحبت کردن درباره وضعیت بازار مسکن کمی سخت است، چراکه هنوز برآورد دقیقی از تعداد واحدهای تخریبشده و میزان آسیب به آنان و اینکه چه میزان دیگر به این تعداد افزوده میشوند، نداریم. از دیگر سو هنوز مشخص نیست جنگ تحت چه شرایطی به اتمام میرسد.
وی ادامه داد: سناریوهای مختلفی درخصوص نحوه اتمام جنگ وجود دارد که نمیتوان نگاه قطعی به آنان داشت، از طرف دیگر علاوه بر واحدهای مسکونی، واحدهای دیگری نظیر صنعتی، تجاری و... هم وجود دارند که توجه به آنان هم ضروری و نیازمند تأمین مالی است.
ستاریان با بیان اینکه فعلاً نگاه روشنی درخصوص میزان توان دولت در پوشش این خسارتها وجود ندارد، بنابراین صحبت کردن در این باره بسیار سخت است، گفت: پس از جنگ، دولت با یک بسته کامل از واحدهای مسکونی، تجاری و صنعتی و زیرساختها مواجه است که باید تمرکز خود را روی همه این موارد بگذارد. این کارشناس مسکن با بیان اینکه توجه به این مقوله به این مهم بستگی دارد که پس از جنگ، قدرت ژئوپلیتیکی و توان اقتصادی ایران به چه شکل خواهد بود، تصریح کرد: باید دید آیا ایران خواهد توانست غرامتها را دریافت کند و اینکه افزایش قیمت نفت تا چه حد و تا چه زمانی میتواند ادامه پیدا کند و آیا تسلط ایران بر تنگه هرمز، قدرت اقتصادی برای ایران به وجود خواهد آورد؟ اینها پرسشهای است که بهنظر میرسد تا جنگ تمام نشود نمیتوان به آنان پاسخ داد، چراکه هر کدام از آنان میتواند بر وضعیت بازسازیها اثر مستقیم بگذارد.
۳ محل تأمین منابع واحدهای مسکونی آسیبدیده از جنگ
مجید گودرزی، دیگر کارشناس حوزه مسکن هم در گفتوگو با قدس ابراز کرد: دولت امکانات خوبی برای مدیریت این مسئله دارد، کمااینکه در جنگ ۱۲ روزه هم دیدیم که دولت به سرعت وارد عمل شد و افرادی که نیاز به اسکان موقت داشتند، وضعیت اسکانشان مشخص و واحدهایی که نیازمند تعمیرات جزئی بودند در دستور کار قرار گرفت به خصوص شهرداری اهتمام ویژهای به این مسئله نشان داد. وی ادامه داد: باتوجه به اینکه ما چند ماه پیش جنگ ۱۲ روزه را پشت سر گذاشتیم به نظر میرسد هم شهرداری و هم دولت آمادگی بیشتری نسبت به گذشته برای ساماندهی به این وضعیت کسب کرده باشند بهویژه اینکه شهرداری اعلام کرده به صورت موقت خانوادهها را در هتل و دیگر مکانهایی که تعیین کرده اسکان خواهد داد. گودرزی بیان کرد: به نظر میرسد خیلی در حوزه مسکن با مشکل مواجه نباشیم بهویژه اینکه در طول چند سال اخیر واحدهای بسیاری ساخته شده که چنانچه آمارهای رسمی آنان منتشر شود خواهیم دید مسکن به اندازه کافی وجود دارد و مشکلی در تأمین مسکن آسیبدیدگان وجود ندارد. این کارشناس حوزه مسکن خاطرنشان کرد: همچنین دولت یکسری بودجه درخصوص حوادث غیرمترقبه دارد که این بودجه میتواند خسارتهای ناشی از جنگ در بخش واحدهای مسکونی را پوشش دهد. در کنار این موضوع جهش خوبی که در بحث قیمت نفت طی چند روز اخیر داشتیم موجب شده پیشبینیها از افزایش درآمدهای دولت تا حدود ۵۷درصد خبر بدهند که این خود کمک خوبی برای جبران هزینههای جنگ خواهد بود. علاوه بر این موضوع، چنانچه ایران بتواند خسارتهای وارده را از متجاوزان دریافت کند، از این محل هم میتوان به جبران آسیبها کمک کرد. باتوجه به اینکه مسکن سالهاست در کشور از حالت مصرفی خارج و به یک کالای سرمایهای تبدیل شده و روز به روز حتی در زمان رکود افزایش قیمت را تجربه میکند، همین عامل موجب شده مردم بخش قابل توجهی از سرمایه زندگیشان را برای تهیه مسکن هزینه کنند درنتیجه تخریب این واحدها عملاً خانوارها را با معضل اساسی و بزرگی مواجه و عملاً سرمایه یک عمر زندگی آنان را نابود میکند. بههمین دلیل میطلبد مسئولان گزینههای قابل اتکایی را برای تأمین منابع بازسازی و یا ساخت واحدهای تخریبشده ناشی از جنگ درنظر بگیرند.
کارشناسان حوزه مسکن معتقدند شرایط جنگی و تخریب ناشی از آن میتواند نسبت به آسیبهای وارده به حوزه مسکن از قِبَل بلایای طبیعی، پیچیدگیهای بیشتری داشته باشد به همین علت در چنین فضایی بازسازی باید بهگونهای برنامهریزی شود که هم سرعت لازم برای بازگرداندن زندگی عادی به شهرها و روستاهای آسیبدیده فراهم شود و هم کیفیت ساختوساز در سطحی باشد که واحدهای جدید در برابر مخاطرات احتمالی آینده مقاومتر باشند.
ساخت خانههای پیشساخته در دستور کار قرار گیرد
فرشید ایلاتی دیگر کارشناس ارشد بازار مسکن معتقد است چنانچه منابعی برای اجرای طرحهای مسکن در اختیار دولت قرار دارد، در شرایط فعلی بهتر است ابتدا برای بازسازی مناطق آسیبدیده و بازگرداندن چهره شهرها به وضعیت عادی استفاده شود و پس از پایان جنگ، دوباره تمرکز بر پروژههای ملی مانند نهضت ملی مسکن افزایش یابد. وی خاطرنشان کرد: چنانچه بازسازی این واحدها با رویکرد صنعتی انجام شود، میتوان از روشهایی مانند ساخت خانههای پیشساخته و تولید کارخانهای استفاده کرد. در این مدل، قطعات ساختمانی در کارخانه تولید شده و سپس در محل پروژه بهسرعت نصب میشوند. چنین رویکردی میتواند زمان ساخت مسکن را بهطور قابل توجهی کاهش دهد و امکان تحویل سریعتر را فراهم آورد.
نظر شما