جنگ غزه تنها به ویرانی شهرها و بحران انسانی ختم نشده است. در ماههای اخیر، همزمان با بازگرداندن اجساد فلسطینیان از سوی ارتش اسرائیل، اتهامهایی قدیمی بار دیگر زنده شدهاند؛ اتهامهایی درباره برداشت غیرقانونی اعضای بدن از فلسطینیان. موضوعی که سالها در حاشیه مانده بود، اکنون با شهادت پزشکان غزه، گزارشهای پزشکی قانونی و سابقه تاریخی پروندههای مشابه، دوباره به یکی از بحثبرانگیزترین ابعاد جنگ تبدیل شده است.
در حالی که مقامهای اسرائیلی این ادعاها را رد کرده و آن را بخشی از «تبلیغات ضداسرائیلی» میدانند، منتقدان میگویند سابقه تاریخی اسرائیل در پروندههای مرتبط با قاچاق و برداشت اعضای بدن، باعث شده این اتهامها بهسادگی قابل نادیده گرفتن نباشد. آنچه بر حساسیت ماجرا افزوده، همزمانی این اتهامها با کارزار تبلیغاتی اسرائیل درباره رکورد جهانی اهدای کلیه است؛ روایتی که از نگاه فلسطینیان، تضادی تلخ با وضعیت اجساد بازگرداندهشده از غزه دارد.
از ابوکبیر تا غزه؛ زخمی که بسته نشد
اتهام برداشت اعضای بدن از فلسطینیان، موضوع تازهای نیست. در دهه ۱۹۹۰، خانوادههای فلسطینی و پزشکان محلی برای نخستین بار مدعی شدند که برخی اجساد تحویلگرفتهشده از سوی اسرائیل فاقد اعضای داخلی بودهاند. این موضوع سالها بعد با افشاگری درباره عملکرد مؤسسه پزشکی قانونی «ابوکبیر» دوباره مورد توجه قرار گرفت؛ جایی که یهودا هیس، رئیس وقت این مرکز، به برداشت اعضا بدون رضایت خانوادهها اعتراف کرد.
اگرچه رژیم اسرائیل اعلام کرد این اقدامات محدود و مربوط به گذشته بوده، اما منتقدان میگویند هیچگاه پاسخگویی واقعی در این پرونده شکل نگرفت. هیس نهتنها به مجازات سنگینی محکوم نشد، بلکه اجازه یافت به فعالیت خود ادامه دهد. همین مسئله باعث شد تردیدها درباره بسته شدن واقعی این پرونده باقی بماند.
اکنون با بازگشت اجساد از غزه، پزشکان فلسطینی بار دیگر از نشانههای «مداخله جراحی» و فقدان برخی اعضا سخن میگویند. نهادهای حقوق بشری نیز خواستار تحقیق مستقل بینالمللی شدهاند. با این حال، همانند گذشته، این درخواستها تاکنون به اقدام مشخصی منجر نشده است.
قاچاق اعضا و شبکهای فراتر از مرزها
در کنار پرونده فلسطینیان، نام شهروندان اسرائیلی طی دو دهه گذشته بارها در پروندههای بینالمللی قاچاق اعضا مطرح شده است؛ از آمریکای لاتین و اروپای شرقی گرفته تا ترکیه و قبرس. تنها فرد محکومشده به قاچاق اعضا در آمریکا نیز یک شهروند اسرائیلی بود. همچنین گزارشهایی از شبکههایی منتشر شده که از پناهجویان و افراد فقیر برای برداشت اعضا سوءاستفاده کردهاند.
هرچند رژیم اسرائیل امروز این اقدامات را غیرقانونی میداند، اما منتقدان میگویند در دورهای، نوعی تساهل ساختاری نسبت به «گردشگری پیوند عضو» وجود داشت؛ فضایی که باعث شد شبکههای قاچاق با محوریت برخی واسطههای اسرائیلی گسترش پیدا کنند.
در همین حال، نرخ پایین ثبتنام برای اهدای عضو در جامعه اسرائیل نیز بر ابهامها افزوده است. با وجود جمعیت نسبتاً کم و مشارکت محدود در اهدای عضو، اسرائیل دارای یکی از بزرگترین بانکهای پوست جهان است؛ مسئلهای که برای منتقدان پرسشبرانگیز باقی مانده است.
چرا تحقیقات بینالمللی آغاز نمیشود؟
شاید مهمترین پرسش این باشد که چرا با وجود حجم بالای اتهامها، هنوز هیچ تحقیق مستقل بینالمللی آغاز نشده است. بخشی از پاسخ به حساسیت سیاسی موضوع بازمیگردد. دولتهای غربی که از اسرائیل حمایت میکنند، تمایلی ندارند وارد پروندهای شوند که میتواند ابعاد حقوقی و اخلاقی سنگینی داشته باشد.
از سوی دیگر، اسرائیل همواره تأکید کرده که نهادهای داخلیاش توانایی بررسی این موضوعات را دارند. اما منتقدان معتقدند تجربههای گذشته نشان داده تحقیقات داخلی، نه شفافیت کافی داشتهاند و نه به پاسخگویی واقعی منجر شدهاند.
در نهایت، صرفنظر از صحت یا نادرستی همه اتهامها، آنچه امروز در غزه رخ داده، بار دیگر مسئله کرامت انسانی و نحوه برخورد با اجساد قربانیان جنگ را به یکی از جدیترین مباحث حقوق بشری جهان تبدیل کرده است؛ موضوعی که بدون تحقیق مستقل و شفاف، همچنان در سایه تردید و بیاعتمادی باقی خواهد ماند.
نظر شما