هر سال با آغاز فصل نامنویسی دانشآموزان، مسئولان آموزش و پرورش تأکید میکنند که مدارس دولتی حق دریافت هیچگونه وجه اجباری از خانوادهها را ندارند و مشارکتهای مردمی نیز باید کاملاً داوطلبانه باشد؛ اما اوضاع در مدارس متفاوت است. بسیاری از والدین کلاس اولیها در مشهد میگویند هنگام نامنویسی فرزندان خود در مدارس دولتی با فهرستی از هزینههای مختلف روبهرو شدهاند؛ مبالغی که گاه پرداخت آنها بهعنوان پیششرط تکمیل ثبتنام یا دریافت خدمات آموزشی مطرح میشود.
این در حالی است که ورود به کلاس اول باید برای خانوادهها آغاز یک مسیر آموزشی و خاطرهانگیز باشد، نه نگرانی از هزینههایی که برخلاف تأکیدهای مکرر مسئولان، همچنان از والدین مطالبه میشود؛ اما چرا با وجود ممنوعیتهای اعلام شده، دریافت وجه در برخی مدارس ادامه دارد؟ یا اینکه تفاوتی میان هزینه مدرسه منطقه مرفهنشین و حاشیه شهر وجود دارد؟
برای بررسی میدانی این حقیقت ۱۰۰ بار انکار شده از سوی مسئولان، بهعنوان مادر یک دانشآموز به چند مدرسه در جاده سیمان و محله بسکابادی که از مناطق حاشیه شهر مشهد هستند، میروم. حاشیه شهر از این نظر که بیشتر محل سکونت اقشار کمدرآمد است، این توقع را ایجاد میکند که بحث هزینه در آن مطرح نباشد یا دستکم هزینه مدارس آن کم باشد.
نخستین مقصد، دبستانی در شهرک مهرگان است. از ساختمان و حیاط بزرگ مدرسه میتوان متوجه شد که نسبت به بقیه مدارس این محدوده تازهسازتر است. در دفتر مدرسه هم به جز یک خانم جوان، شخص دیگری حضور ندارد.
از او درباره هزینه نامنویسی میپرسم که پاسخ میدهد: اگر در محدوده باشید، دانشآموز نامنویسی میشود و هزینه آن هم یکمیلیون و ۵۰۰هزار تومان، جدا از هزینه کتاب و فرم مدرسه است. برای دانشآموز اتباع یا ایرانی هزینه یکسان بوده و تفاوتی ندارد؛ اما هنوز اتباع را نامنویسی نمیکنیم تا بخشنامه بیاید.
هزینه حمل بار به اضافه هزینه نامنویسی
مقصد دوم من یکی از مدرسههای ابتدایی در محله شهید کشمیری است. مدرسه تقریباً قدیمی بوده و از در و دیوارش میتوان فهمید که قسمتهایی از آن بازسازی شده است. به جز من چند خانم دیگر که به نظر مادر دانشآموزان هستند، در سالن حضور دارند. مدیر مدرسه که آقایی حدوداً چهل ساله است، میگوید: اگر دانشآموز در محدوده باشد، نامنویسی میکنیم در غیر این صورت باید به مدرسه نزدیک محل سکونتتان مراجعه کنید.
هزینه ثبتنام در این مدرسه با کمی اختلاف از مدرسه قبلی یکمیلیون و ۶۰۰هزار تومان است که والدین میتوانند آن را قسطی یا به صورت یکجا پرداخت کنند؛ اما نکته قابل توجه هزینهای است که برای کتاب دانشآموزان دریافت میشود. آنطور که در پرسوجویم از کادر مدرسه متوجه میشوم، هزینه نامنویسی کتاب برای پایه اول ۳۰۰هزار تومان است و والدین باید برای حملونقل کتابها، مبلغ ۱۰۰هزار تومان اضافه بر آنچه گفته شد، به حساب مدرسه پرداخت کنند؛ موضوعی که موجب گلایه مادر یکی از دانشآموزان میشود و پرسش این خانم هم این است که مگر کتاب هر دانشآموز را جداگانه به مدرسه تحویل میدهند که باید کرایه حملونقل کتاب هم از هر دانشآموز جدا گرفته شود؟
هزینه نامنویسی تقریباً مشابه در یک محدوده
معاون یک مدرسه ابتدایی دیگر در محدوده جاده سیمان، هزینه بیمه، کتاب و کمک به مدرسه را برای پایه اول ابتدایی یکمیلیون و ۶۵۰هزارتومان اعلام میکند و خانوادهها میتوانند آن را قسطی هم بپردازند. این مدرسه هنوز نامنویسی دانشآموزان اتباع را انجام نمیدهد. بنا به گفتههای این آقای معاون، امسال مدارس محدوده جاده سیمان تقریباً هزینههای یکسان دریافت میکنند که مبلغ آن بین یکمیلیون و ۵۰۰ تا یکمیلیون و ۶۰۰هزار تومان متغیر است.
معاون یک مدرسه در محدوده پنجتن هم مبلغ یکمیلیون و ۵۰۰هزار تومان را به من اعلام میکند و شرایط نامنویسی اتباع در این مدرسه هم مشابه مدارس سابق است. چون جمعیت مدرسه زیاد است، باید حتماً ساکن محدوده مدرسه باشیم در غیر این صورت دانشآموز را ثبتنام نمیکنند.
از طریق پیامهای رسیده به تریبون مردمی قدس هم متوجه میشوم مدرسهای در روستای دستگردان هزینههای نامنویسی و کتاب را برای همه پایهها یکمیلیون تومان تعیین کرده است. یکی از مخاطبان هم برای اثبات این موضوع، تصویر پیامی را که در گروه مدرسه سنجاق شده، فرستاده و در ادامه پیامش از بیکاری همسرش و اینکه سه فرزند مدرسهای دارد، گفته و از مسئولان خواسته با این مدرسه متخلف برخورد کنند. البته این تنها پیام رسیده از این روستا نیست و تعداد زیادی از والدین به این امید که مسئولان صدای آنها را بشنوند، گلایههای مشابه زیادی را به تحریریه روزنامه طوس فرستادهاند.
فقط هزینه کتاب و بیمه
برخلاف چند مدرسه قبلی، دبستان محله بسکابادی تنها مبلغی که از خانوادهها دریافت میکند، ۳۷۰هزار تومان هزینه بیمه و ۲۴۵هزار تومان هم هزینه کتاب برای پایه اول دبستان است. از چند خانمی که در سالن مدرسه حضور دارند، علت این تفاوت قابل توجه را میپرسم که همگی در جواب، از حساسیت مدیر مدرسه نسبت به اوضاع مالی خانوادهها میگویند. یکی از مادرها که فرزندش کلاس سوم است، در تأیید این موضوع تعریف میکند که سال گذشته برای یکی از جشنهای کلاسی قصد داشتند مبلغی را از خانوادهها جمع کنند؛ اما مدیر مدرسه به این دلیل که ممکن بود همه دانشآموزان توان پرداخت نداشته باشند، با این کار مخالفت کرد.
اگر خدمات خوب میخواهید، پول بدهید
موضوع فقط محدود به مدارس حاشیه شهر مشهد نیست و تقریباً در همه جا به شکلهای مختلف خودش را نشان میدهد؛ اما عجیبتر از این موضوع، رفتار برخی از کارکنان و عوامل اجرایی مدارس است که به نظر میرسد با جوابهای مبهم تلاش میکنند کار دریافت هزینه را توجیه کنند. مثال این موضوع هم از آنجایی پیدا شد که برای اطلاع از هزینه نامنویسی در مناطق مرکزی مشهد، با مدرسهای در محدوده مجلسی غربی تماس گرفتم. آقایی پاسخگوی این تماس بود و همان سؤالهایی را که در مدارس قبلی پرسیده بودم، برای او هم تکرار کردم.
او با بیان اینکه نرخ مشخصی برای نامنویسی وجود ندارد، میگوید: میزان شهریه سال گذشته با مقداری افزایش، هزینه نامنویسی امسال خواهد بود. اگر من از شما بپرسم بهترین رستوران مشهد کجاست یا بهترین غذای مشهد چیست، شما میتوانید پاسخ من را بدهید؟ پرسش شما در مورد هزینه ثبتنام، درست شبیه همین پرسشهای من است و پاسخ دقیقی ندارد. در واقع شما هر قدر خدمات و آموزش خوب میخواهید، باید هزینه کنید!
کمک به مدرسه با مبالغ مختلف
مادر یکی از دانشآموزان از شیوه عجیب دریافت هزینه توسط عوامل مدرسهای در منطقه پایداری مشهد میگوید که موجب نارضایتی بسیار زیاد او شده است. گویا خانوادهها برای نامنویسی در این مدرسه ابتدا باید در سایت «مایمدیو» ثبتنام کنند و آنچه در مراجعه حضوری و برای تکمیل نامنویسی دانشآموز پرداخت میکنند هم «کمک به مدرسه» است نه هزینه ثبتنام! مبلغ آن مشخص نیست و بنا به توان مالی خانواده، از ۵۰۰هزار تا ۵میلیون تومان متغیر است. اگر شما با مدرسه هم تماس بگیرید، در مورد شهریه چیزی نمیگویند و تأکید میکنند که باید حضوری مراجعه کنید تا اطلاعات کامل را بدهند.
هزینه برابر با وسع مالی خانواده
اگر هم ساکن منطقه فلاحی مشهد باشید، میتوانید با پرداخت تنها ۲میلیون تومان، دختر یا پسرتان را در کلاس اول نامنویسی کنید. البته در همان مراجعه حضوری به مدرسه، اگر با والدین دیگر برخورد داشته باشید، متوجه میشوید نرخ ثبتنام بسته به اینکه شغلتان چیست یا چقدر توانایی مالی دارید، متفاوت میشود و هزینه یکسانی وجود ندارد!
تحصیل به چه قیمتی؟
فارغ از هزینه نامنویسی که البته نرخ ثابتی هم ندارد، اگر شما دانشآموز کلاس اولی داشته باشید، باید هزینه فرم مدرسه و کیف را هم جدا از هزینه نوشتافزار در نظر بگیرید.
یک گشتوگذار ساده در بازار نشان میدهد اگر شما خیلی خوششانس باشید، با حدود یکمیلیون و ۱۵۰هزار تومان میتوانید یک کیف مدرسه کمکیفیت؛ اما فانتزی را با حدود ۳۵۰هزار تومان تهیه کنید و یک دست لباس فرم با کیفیت پایین و کوچکترین سایز را هم حدود ۸۰۰ هزار تومان بخرید. با این حساب، هزینه ورود فرزند دلبند شما به مدرسه، فارغ از هزینه جشنهای مختلف و جاری مدارس؛ در خوشبینانهترین و کمترین حالت ممکن ۲میلیون و ۶۵۰هزار تومان آب میخورد. البته اگر با وسایل دستدوم مشکلی نداشته باشید، انواع فرم مدرسه و کیف و کولهپشتی را در فضای مجازی پیدا میکنید که ممکن است هزینههای شما را کمتر کند؛ اما شوربختانه هیچ راهی برای فرار از پرداخت هزینه نامنویسی ندارید.
یک آرمان زیبای بدون تحقق!
تحصیل باید رایگان باشد؛ الزامی که با توجه به شرایط سخت معیشتی خانوارها، برای کاهش ترک تحصیل هم که شده، حالا بیش از هر زمانی نیازمند محقق شدن است. هرچند با یک بررسی ساده اخبار میتوان متوجه شد هیچ عزم جدی برای تحقق این موضوع از سوی مسئولان وجود ندارد. تازه این گزارش فارغ از قصه پرغصه طبقهبندی کیفی خدمات آموزشی بر مبنای رقم پرداختی والدین به مدارس است!
نظر شما