در آستانه محرم، وقتی کتیبههای سیاه بر دیوارهای آینهکاری شده حرم مطهر رضوی تکیه میدهند، صحن قدس حال و هوایی متفاوت به خود میگیرد. اینجا، در قلب مشهدالرضا(ع) ۶ سال است که سنتی حسنه ریشه گرفته است؛ سنتی که در آن، امام مهربانیها آغوش گشوده تا هر زائری با هر زبان و نژادی، روضهخوان جد غریبش باشد. «حسینیه حرم» امسال با شعار محوری «در خیمه حسینیم؛ خونخواه و جان فداییم» به میعادگاه اقوام مختلف ایران و هیئتهایی از اقصینقاط جهان تبدیل شده است. از طنین نوای لری و گیلکی تا مویههای سوزناک زائران آفریقایی و انگلیسیزبان، همگی زیر سایه گنبد طلا جمع شدهاند تا بگویند در مسیر حقطلبی و ایستادگی، همعنانی با آلالله(ع) تنها راه نجات است.
میراثی که از توس به کربلا میرسد
وقتی بوی اسپند و گلاب در فضای صحن قدس میپیچد، گویی زمان و مکان در هم میآمیزد. زائرانی که از بست شیخ بهایی وارد میشوند، ناخودآگاه قدم سست کرده و روی فرشهایی که برای قدوم همه ایرانیان پهن شده میهمان می شوند. فرشیهایی که گویی تار و پودش را ارادت اقوام مختلف به ساحت سیدالشهدا(ع) بافته است. حسینیه حرم، پاسخی است به اشتیاق زائرانی که نمیخواستند در حرم مطهر امام رضا(ع) تنها تماشاگر باشند، بلکه میخواستند با همان سبک و سیاق بومی خود، میاندار مجلس عزا شوند. این حرکت، تجلی عینی کلام الهی در سوره مبارکه حج است که میفرماید: «وَمَن یُعَظِّم شَعَائرَ اللَّهِ فَإنَّهَا من تَقوَی القُلُوب»(آیه ۳۲)؛ بزرگداشت شعائر الهی، نشانهای از تقوای دلهایی است که در آستان قدس رضوی به هم گره خوردهاند.
امسال این سفره کرم، گستردهتر از همیشه است. هیئتهایی از ۲۲ استان کشور، در کنار سوگوارانی از کشورهای منطقه، مجموعهای از کشورهای آفریقایی و حتی یک هیئت منسجم انگلیسیزبان، در این صحن اقامه عزا میکنند. شعار «در خیمه حسینیم؛ خونخواه و جان فداییم» که بر پیشانی برنامههای امسال نقش بسته، مرامنامهای است که در تکتک لحظات این حسینیه جاری است. وقتی زائر بوشهری با دمامزنی خود لرزه بر دلها میاندازد یا پیرمرد آذری با نوای شاخسیواخسی از غیرت عباس(ع) میگوید، در واقع مفهوم مقاومت و جانفدایی را فریاد میزنند. اینجا هر کسی با لباس محلی خود، از چوقای بختیاری تا دشداشه عربی، زیر پرچم سرخ حسینی مینشیند تا ثابت کند در خیمه حسین(ع) هیچکس غریبه نیست.
منشور ابنشبیب؛ نقشه راه گریستن در محضر سلطان
ریشه این بنای باشکوه و این اجتماع عظیم را نباید تنها در یک برنامه اجرایی جستوجو کرد؛ بلکه باید به عمق تاریخ و کلام خود حضرت ثامنالحجج(ع) بازگشت. مبنای راهاندازی این حسینیه، روایت مشهور «ابنشبیب» است. همانجایی که امام رضا(ع) با لحنی سرشار از حزن، آیین درست عزاداری را به ما آموخت و فرمود: «یَا ابنَ شَبیبٍ إن کُنتَ بَاکیاً لشَیءٍ فَابک للحُسَین بن عَلیٍّ». حسینیه حرم درواقع لبیکی است به همین فرمان امام. زائران در اینجا میهمان کریمی هستند که خود، آموزگار رسم عزای جد غریبش بود. هر اشکی که در این صحن بر گونه میلغزد، پیوندی است با همان عهدی که ریان بن شبیب در خاک توس با امام خویش بست.
این محفل معنوی که در دهه اول محرم و دهه پایانی ماه صفر اقامه میشود، هر شب از ساعت ۱۷ میزبان دلدادگان است. حضور مستمر هیئتهای مذهبی از کردستان، خوزستان، نیشابور، گلستان، همدان، گیلان و... نشاندهنده آن است حسینیه حرم به بلوغی رسیده که میتواند تمام سلیقهها را زیر چتر ولایت امام رضا(ع) جمع کند. تضاد دلنشین میان سبک عزاداری آرام و باوقار برخی اقوام با شور و حرارت جنوبیها، تابلویی زیبا از تنوع فرهنگی ایران اسلامی را خلق کرده است. این تنوع، نه تنها موجب پراکندگی نمیشود، بلکه در پناه امام رئوف(ع) به وحدتی منسجم بدل میشود که در آن هر ناله و هر سینه زدن، گامی است در مسیر بیداری و بصیرت.
خیمهای به وسعت تمام دلهای بیقرار
اوج شکوه این همعهدی را میتوان در حضور کاروانهایی مشاهده کرد که فرسنگها راه را به شوق رسیدن به این قطعه از بهشت پیمودهاند. حضور پیرغلامانی که محاسنشان در راه خدمت به اهلبیت(ع) سپید شده، در کنار نوجوانانی که با اشتیاق پرچمهای عزا را حمل میکنند، تصویری از استمرار نسل حسینی است. در این محافل، سخنرانان و کارشناسان دینی با تکیه بر شعار امسال، به تبیین مفهوم رشد و هدایت میپردازند و تأکید میکنند حضور در این خیمه، باید منجر به تحولی درونی و آمادگی برای جانفدایی در راه حق شود. قیام کربلا، تنها یک حادثه تاریخی نیست، بلکه مدرسهای برای هدایت، آزادگی و ظلمستیزی است که درسهایش در صحن قدس مرور میشود.
نوای ذاکران اهلبیت(ع) با گویشهای مختلف، از لری و ترکی تا مازنی و عربی، چنان شوری ایجاد میکند که حتی زائران غیرایرانی نیز با آنها همراه میشوند. در گوشهای دیگر، زائرانی از کشورهای آفریقایی با همان سبکهای سنتی و حزین خود، در سوگ اباعبدالله(ع) مویه میکنند. حضور هیئتهای انگلیسیزبان در برنامههای این دو دهه نشان میدهد پیام عاشورا مرزهای زبانی را درنوردیده است. این همان جادوی محبت امام رضا(ع) است که دلهای پراکنده را در یک نقطه به هم گره میزند. در این لحظات، دیگر فرقی نمیکند زائر از کدام شهر یا کشور آمده باشد؛ همه در یک صف واحد، برای غریبی حسین(ع) سینه میزنند و خود را برای یاری امام زمانشان آماده میکنند.
کتیبههایی که عهدنامه بیداری و ارادتاند
برنامههای حسینیه حرم تنها به اشک و ناله ختم نمیشود؛ اینجا محل تکریم و پیوند است. یکی از بخشهای کلیدی و معنوی این مراسم، اهدای کتیبههای متبرک آستان قدس رضوی به هیئتهای میهمان است. این کتیبهها که با ظرافت هنری و با الهام از مفاهیم عاشورایی طراحی شدهاند، نمادی از تأیید و برکت امام رضا(ع) برای عزادارانی است که از راه دور آمدهاند. این کتیبهها، سوغاتی معنوی و نشانی از همعهدی هستند که به شهرها و کشورهای مختلف برده میشوند تا عطر رضوی را در سراسر جهان بپراکنند.
تجلیل از پیرغلامان، بخش دیگری از این آیین است که به مجلس اعتبار میبخشد. تکریم کسانی که عمری را در خیمه حسین(ع) سپری کردهاند، درس بزرگی برای جوانانی است که امسال با شعار «جانفداییم» به میدان آمدهاند. این کتیبهها و تجلیلها، پایانبخش یک شب عزاداری نیستند، بلکه آغازگر مسیری هستند که در آن، زائر با کولهباری از معرفت و بصیرت، از حرم مطهر خارج میشود تا در زندگی روزمره خود، مدافع ارزشهای حسینی باشد. حسینیه حرم حالا میراثی است که از قلب توس، پیام ایستادگی و عشق را به سراسر جهان مخابره میکند و هر کتیبهای که از اینجا خارج میشود، پرچمی است برای بیداری در دنیای امروز.
تجلی خونخواهی در سایهسار خورشید هشتم(ع)
ششمین سال برگزاری حسینیه حرم ثابت کرد این حرکت، فراتر از یک برنامه فصلی به یک سنت ریشهدار در فرهنگ رضوی تبدیل شده است. اینجا در صحن قدس، وحدت اقوام ایرانی و کشورهای همسایه و دوردست، در شور حسینی تجلی پیدا میکند. وقتی پیرمردی از شمال ایران دست در دست جوانی از قارهای دیگر زیر پرچم «یا حسین(ع)» سینه میزنند، یعنی این خانه، خانه پدری همه ماست. امسال با تکیه بر شعار «در خیمه حسینیم؛ خونخواه و جان فداییم» این حسینیه پختهتر و پذیراتر از همیشه، آغوش خود را به روی تمام حقطلبان جهان گشوده است تا مفاهیم مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم را تبیین کند.
اگر در این شبهای عزیز، دلتان برای یک روضه ناب و بیریا لک زده است، اگر میخواهید ببینید چطور تمام جهان در یک صحن جمع میشوند تا به ساحت قدسی امام مهربانیها عرض ادب کنند، بسمالله. حسینیه حرم امام رضا(ع) در دهه اول محرم و دهه پایانی ماه صفر منتظر شماست. اینجا، هر اشکی که میریزید و هر قدمی که برمیدارید، در دفتر خادمان حضرتش ثبت میشود و صلهتان را از دستان پرمهر صاحب این بارگاه خواهید گرفت. این خیمه، خیمه نجات است و درِ آن به روی هر کسی که سودای جانفدایی در راه حق را دارد، باز است. اینجا قطعهای از بهشت است که در آن، آیینهای کهن با شور انقلابی گره خورده تا حماسهای ماندگار در تاریخ توس رقم بخورد.
نظر شما