در حافظه تاریخی ملتها لحظاتی وجود دارد که عیار واقعی یک جامعه در میانه آتش و خون سنجیده میشود. ایران اسلامی پس از پشت سر گذاشتن توفان سهمگین جنگ رمضان و در سوگ جانسوز رهبر حکیم و شهید خود، اکنون در نقطهای ایستاده است که بازخوانی مفاهیم صبر و استقامت دیگر یک بحث اخلاقی صرف نیست، بلکه ضرورتی برای بقا و استعلای هویت ملی است. در این ایام پس از عاشورا، در حالی که فصل جهاد تبیین آغاز شده، دشمن با تمام توان سخت و نرم خود، قلب ایمان و وحدت ما را نشانه رفته است. چگونه میتوان از دل بحرانها فرصتی برای طهارت جامعه و ارتقای معنوی ساخت؟ آیا صرف شناخت حق برای عبور از فتنههای پیچیده کافی است یا پایمردی در میدان، بهویژه در تبیین حقایق، پیشنیازهای دیگری میطلبد؟
در ادامه، حجتالاسلام والمسلمین احمد واعظی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم به تبیین نسبت میان بصیرت، اراده ملی و نصرت الهی در پرتو آموزههای عاشورایی و با تأکید بر نقش بیبدیل پیامآوران کربلا در تداوم این نهضت میپردازد. شما را به خواندن این گفتوگو دعوت میکنیم.
نصرت الهی در آینه انسجام ملی
حجتالاسلام واعظی در ابتدا با سپاسگزاری از عنایات خاص الهی در حوادث سهمگین اخیر میگوید: آرامش و طمأنینهای که در ایام پس از جنگ رمضان بر قلبهای ملت ما حاکم شد، فراتر از یک واکنش عادی انسانی و در حقیقت نصرت الهی در یکی از سختترین آزمونهای تاریخی بود. خداوند متعال که مقلبالقلوب است، در مواجهه با تهاجم ناجوانمردانه دشمن، چنان دلها را به هم نزدیک و گامها را محکم کرد که جامعه ما هیچگونه رفتار هیجانی یا از سر ترس نشان نداد و این وقار ملی، هدیهای از جانب حضرت حق بود.
وی در ادامه با اشاره به مقام والای شهدای اقتدار ملی و فقدان جانسوز رهبر شهید انقلاب اضافه میکند: شهادت مظلومانه رهبر معظم انقلاب و نخبگان علمی و نظامی اگرچه داغی سنگین بر پیکره جامعه بود، اما مایه بیداری جانها شد. همانگونه که امام شهید در رثای شهید عراقی فرمودند مرگ در بستر برای او کوچک بود، برای شهدای بزرگ این ایام نیز که با پایمردی بر سر میثاق خود با اسلام و ملت ایستادند، شهادت تنها پاداش برازنده بود و این خونهای پاک، درخت انقلاب را تنومندتر از پیش خواهد کرد.
وی در تبیین برکات وضعی شهادت در ارتقای معنوی مرز و بوم یادآور میشود: ریخته شدن خون شهید در یک سرزمین، براساس آموزههای وحیانی موجب طهارت آن جامعه میشود و عبارت «طِبْتُمْ وَ طَابَتِ الْأَرْضُ الَّتِی فِیهَا دُفِنْتُمْ» گواهی بر این حقیقت است که این جانفشانیها هرگز هدر نمیرود. این خونها در بستر تاریخ میجوشد و همچون حماسه کربلا، مبدأ الهام برای نسلهای آینده در مسیر پایمردی در راه خدا خواهد بود و مایه طهارت این مرز و بوم میشود.
صبر؛ شالوده حیات طیبه در نظام تربیتی وحی
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در تشریح جایگاه رفیع استقامت در نظام تربیتی اسلام خاطرنشان میکند: دستیابی به مقام هدایتگری و امامت جامعه، مشروط به دو رکن بنیادین صبر و یقین است و خداوند در سوره سجده آیه ۲۴ میفرماید «وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا وَکَانُوا بِآیَاتِنَا یُوقِنُونَ». مقام امامت، رتبهای است که حتی پیامبر بزرگی چون حضرت ابراهیم(ع) پس از پشت سر گذاشتن ابتلائات عظیم و امتحانات سختی همچون ذبح فرزند، به آن نائل آمد و این نشاندهنده جایگاه کلیدی صبر در رسیدن به قلههای کمال انسانی است.
وی در تبیین لایههای گوناگون صبر ابراز میکند: این فضیلت تنها به امور فردی محدود نمیشود و اگرچه صبر بر طاعت و صبر در برابر معصیت برای رشد معنوی انسان الزامی است، اما عالیترین سطح آن، صبر در راه حفظ کیان جامعه اسلامی و ارزشهای دین خداست. این نوع از استقامت اجتماعی، همان حقیقتی است که پیامبر اکرم(ص) را پیر کرد؛ چراکه فرمان «فَاسْتَقِمْ کَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَکَ» در سوره هود، ناظر بر دشواری همراه کردن امت در مسیر پرفراز و نشیب حق و ایستادگی در برابر ناملایمات است.
این کارشناس دینی با اشاره به ضرورت پایداری در توفان حوادث تصریح میکند: ورود به وادی ایمان ممکن است در ابتدا آسان به نظر برسد، اما ماندن در این مسیر و نلرزیدن در لحظاتی که قلوب تکان میخورد، نیازمند توشهای عظیم از صبر است. همانگونه که پس از حماسه کربلا، صبر زینبی و سجادگونه، تداومبخش نهضت بود، امروز نیز جامعه ما در چنین آزمون سرنوشتسازی قرار دارد که باید با استقامت کلان اجتماعی از آن عبور کند.
بصیرت نافذ و پیوند میان شناخت و اراده
استاد واعظی در تحلیل پیشنیازهای استقامت پایدار یادآور میشود: پایداری در مسیر حق به دو بال تشخیص درست و اراده قوی نیاز دارد که اولی به عقل نظری و دومی به عقل عملی بازمیگردد. عالم بیعمل کسی است که در شناخت حق از باطل توانمند است، اما در مقام عمل، از عزم و نیت لازم برای ایستادگی پای تشخیص خود برخوردار نیست و همین ضعف اراده، منشأ بسیاری از ریزشها در طول تاریخ بوده است.
وی در ادامه به تفاوت جبهه حق و باطل در صدر اسلام اشاره کرده و میگوید: پیامبر اکرم(ص) در برابر کسانی جنگید که آشکارا در مقابل وحی و تنزیل ایستاده بودند و تشخیص حق در آن فضا آسان بود، اما امیرالمؤمنین(ع) با جبههای روبهرو شد که اهل تأویل بودند و با ظاهری فریبنده و تمسک به آیات قرآن، حق را مشتبه میکردند. پس از حماسه کربلا نیز این وظیفه خطیر بر دوش پیامآوران عاشورا، حضرت زینب(س) و امام سجاد(ع) بود که با بصیرت نافذ خود، پرده از تأویلهای باطل برداشته و حقیقت را تبیین کردند. در چنین شرایط پیچیدهای، تنها کسانی میتوانند استقامت کنند که علاوه بر شناخت، از ارادهای پولادین برای عبور از غبار فتنهها برخوردار باشند.
این استاد حوزه و دانشگاه درباره ضرورت الگوگیری از شخصیتهای عاشورایی خاطرنشان میکند: حضرت صادق(ع) در ستایش عموی بزرگوارش حضرت عباس(ع) صفت نافذ البصیره و صلب الایمان را به کار میبرد که نشاندهنده پیوند عمیق میان عقل نظری و عملی است. ابوالفضل العباس(ع) در فضای آلوده آن زمان که بسیاری دچار حیرت و ضلالت شده بودند، با بصیرتی نافذ، امام زمان خود را شناخت و با ایمانی استوار، تا آخرین لحظه در کنار حق ایستاد و اجازه نداد تردید به جانش راه یابد. این بصیرت نافذ و اراده پولادین، در رفتار و گفتار حضرت زینب(س) و امام سجاد(ع) نیز پس از واقعه عاشورا، در اوج خود تجلی یافت و مسیر تبیین و افشاگری را برای همیشه روشن کرد.
تقابل جبهه فضائل و رذائل در عصر حاضر
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم با تطبیق مباحث تاریخی بر شرایط امروز جامعه تأکید میکند: خوشبختانه امروز مرز میان حق و باطل بهقدری آشکار شده که کمترین تردیدی برای انسانهای منصف باقی نمیماند. در یک سوی این میدان، آرمانهای متعالی نظام اسلامی و رهبری مجمع فضائل قرار دارد و در سوی دیگر، ائمه کفر و جنایتکارانی همچون سران صهیونیسم ایستادهاند که دستانشان به خون دهها هزار زن و کودک آلوده است و مجمع رذائل بشری محسوب میشوند.
وی در ادامه به این نکته اشاره میکند که پیروزی نهایی و عزت حقیقی تنها از آنِ خداست و نصرت الهی همواره در سایه صبر و مقاومت حاصل میشود. رمز موفقیت ما در تمامی این دههها، همان دو اصل کلیدی امام راحل یعنی اتکال به قدرت لایزال الهی و وحدت کلمه بوده است و تا زمانی که این انسجام و همدلی حفظ شود، هیچ قدرتی توان رویارویی با این ملت را نخواهد داشت و دست رحمت خدا بر سر این جامعه باقی میماند.
این کارشناس دینی در جمعبندی مباحث خاطرنشان میکند: ما باید شکرگزار نعمتی باشیم که ما را در زمره محبان و پیروان اهلبیت(ع) قرار داده است؛ چراکه معرفت به این انوار پاک، کرامتی است که خداوند به هر کسی عطا نمیکند. ملت ایران با الگوگیری از مکتب عاشورا، یاد گرفته در برابر سختیها قد خم نکند و با توکل بر خدا، تهدیدها را به فرصتی برای تعالی و طهارت جامعه تبدیل کرده و همواره خود را در محضر نصرت الهی ببیند.
حماسه عطش و شکوه وفاداری در کربلا
استاد واعظی با گریز به روضه جانسوز حضرت قاسم بن الحسن(ع) ابراز میکند: یاد و خاطره این نوجوان رشید که در روزهای ابتدای محرم بر مصیبت او گریستیم، درسی به تاریخ داد که هنوز هم برای جوانان ما الهامبخش است. وقتی امام حسین(ع) از او پرسید مرگ در نظرت چگونه است، پاسخ «أَحْلَی مِنَ الْعَسَلِ» نشاندهنده اوج بصیرت و اشتیاق یک جوان برای فداکاری در راه آرمانهای الهی است که باید سرلوحه نسل جوان امروز قرار گیرد.
او در توصیف مظلومیت و شجاعت این شهید نوجوان اضافه میکند: حضرت قاسم(ع) در دو ویژگی نسبت به سایر شهدا ممتاز شد؛ نخست نحوه اذن گرفتن و اشتیاق بیحدش برای میدان که با بوسه بر دست و پای عمو همراه بود و دوم، مواسات عجیبی که در لحظه شهادت با امام حسین(ع) پیدا کرد. خرد شدن استخوانهای سینه زیر سم اسبان، تقدیری بود که پیش از سیدالشهدا(ع)، نصیب این یادگار امام حسن(ع) شد تا وفاداری خود را به عالیترین شکل ممکن به اثبات برساند.
حجتالاسلام واعظی با دعا برای نصرت نهایی جبهه حق تصریح میکند: امید است خداوند متعال به برکت خون شهدای کربلا و شهدای اخیر کشورمان و به مدد بصیرت و استقامت ملت، سایه ولی امر را مستدام بدارد و قلب مطهر امام عصر(عج) را از پایداری و ثبات قدم این ملت در ادامه راه پر افتخار عاشورا، راضی و خشنود کرده و ما را در مسیر حفظ کیان اسلام ثابتقدم نگه دارد.
نظر شما