هرچند مشکلات در این زمینه هنوز باقی است، بویژه در استانهایی مانند سیستان و بلوچستان که هم درصد موالید زیادتر است و هم به دلیل محرومیت، ماما کم. مشکل دیگر این است که در سالهای اخیر ایران پس از برزیل بیشترین آمار سزارین را در جهان به خود اختصاص داده است که آسیبهای زیادی را متوجه مادر و کودک می کند.

بیماری نظام سلامت
بدیهی است رفع همه این مشکلات در گرو داشتن جامعه مامایی پویا و شاغل است. از ابتدای فعالیت دولت یازدهم وزیر بهداشت انتقادهای زیادی به تصمیمات گرفته شده در نظام سلامت طی سالهای گذشته وارد کرده است. از بیمار بودن وزارتخانۀ تأمین کننده سلامت گرفته تا بار گران طرحها و تعهداتی همچون پزشک خانواده که از گذشته به شانۀ نحیف نظام سلامت تحمیل شده است بدون اینکه اعتبارات اجرایی آنها تأمین شود.
به گفته هاشمی، کسری بودجه 9000 میلیارد تومانی وزارت بهداشت رهاورد این سیاستهای غلط و تحمیلی بوده است. بخش عظیمی از این کسری بودجه تلنبار شده طی این سالها ناشی از حقوق و مزایای معوقه گروه پزشکی و پرستاری در بیمارستانهاست. وزیر همچنین ناتوانی اش در پرداخت حقوق و مزایای 412 هزار نیروی وزارت بهداشت را بارها متذکر شده است. از طرفی طبق استانداردها هر تخت بیمارستانی باید دست کم پرستار داشته باشد، در حالی که هم اکنون هر پرستار مسؤول چند تخت بیمارستانی است و کمبود پرستار خود قصه ای پرغصه برای نظام سلامت شده است.

دلیل تجمع اعتراضی ماماها
در عین حال زمزمه هایی از این وزارتخانه به گوش می رسد مبنی بر اینکه ماماها برای جبران کمبود نیروی پرستاری باید تغییر شغل داده و با گذراندن دوره های کوتاه مدتی تبدیل به پرستار شوند. سخنی کوتاه اما پرجنجال که واکنش جامعه مامایی کشور را در رسانه های مختلف در پی داشته است. معاون جدید پرستاری وزارت بهداشت که یکی از مأموریتهایش در حکم ابلاغی وزیر برای او، جبران کسری نیروی پرستاری عنوان شده است، هم از اجرای طرحی خبر داده که طی آن ماماها با گذراندن دوره های کوتاه مدت پرستاری تبدیل به پرستار تختهای بیمارستانی می شوند، خبری که موجب تشکیل تجمع اعتراض آمیز ماماها برابر وزارت بهداشت شد. ماماهایی که هم اکنون 10 هزار نفر آنان بیکارند و بسیاری به شغل های غیرمرتبط روی آورده اند. کسی چه می داند شاید از همان شغلهایی که وزیر بهداشت پیش از این از آن پرده برداشته بود یعنی دلالی 15 هزار پزشک عمومی در بازار به جای پزشکی. حال پرسش این است که وزارت بهداشتِ بیمار، با این همه بارگرانی که بر دوش دارد آیا قادرخواهد بود بدون «ماما» به صورت طبیعی وضع حمل کند، یا کار خودش هم به سزارین خواهد کشید؟
نوشین زنده بان عضو شورای عالی نظام پزشکی در این خصوص نامه ای با عنوان «ماما پرستار نیست، ماما ماماست» به وزیر بهداشت نوشت و گفت: «تا آنجا که به یاد داریم سالیان سال است جامعه مامایی با مشکلات فراوان روبه‌روست و متأسفانه مسؤولان نظام سلامت کشور همیشه این گروه را نادیده گرفته و توجهی به درخواستهای بحق آنان نکرده اند، هر بار که وزیر جدیدی بر سر کار می آید بارقه امیدی در دل ما روشن می شود، اما ظاهراً باید بازهم دلسرد شد. جای سؤال دارد که علت مظلومیت و در حاشیه قرار گرفتن این گروه چیست؟
چرا ماماها را هر روز مثل توپ فوتبال به یک سو پرت می‌کنند؟ در اقدام اخیر وزارت بهداشت نگرانی و دلسردی جامعه مامایی تشدید شد، زیرا پیشنهاد شده با توجه به آمار بالای بیکاران، ماماها را با گذراندن دوره هایی به عنوان پرستار به کارگیرند.

پرستاری یا مامایی ؟مساله این است
اگر ماما می‌خواست پرستار شود، رشته پرستاری را دنبال می کرد. شاید فردا هم بهیار کم باشد آیا باید ماما جایگزین او شود؟ ماما، ماماست و پرستار، پرستار است .
در این روزهای پرحاشیه، جامعه مامایی با یادآوری اینکه از آن دسته فارغ التحصیلان علوم پزشکی هستند که به همراه پزشکان از سازمان نظام پزشکی شماره نظام پزشکی دریافت می کنند، خواستار حفظ شأن خود شده اند. آنها همچنان معتقدند، در همه جای دنیا پرستاران را با گذراندن دوره هایی ارتقا داده و تبدیل به ماما می کنند، ولی وزارت بهداشت می خواهد با ایجاد دوره هایی برای ماماها آنان را پایین کشیده و پرستار کند!
زهره کشاورز عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی می گوید: ماما کمی پایین‌تر از رتبه‌های رشته پزشکی و بسیار بالاتر از رتبه سایر رشته‌های علوم پزشکی در کنکور سراسری پذیرفته می‌شود. با هزاران انگیزه و آرزو واحدهای آموزشی و کارورزی‌های بسیاری در راستای سلامت مادر باردار و زایمان طبیعی و مادری ایمن طی می‌کند.
کشور هم سالانه متحمل هزینه‌های زیادی برای تربیت و مهارت دادن به افرادی در قالب دانشجویان مامایی به عنوان متولیان سلامت مادر می‌شود، با این امید که آنها در راستای سیاستهای جهانی از جمله کاهش مرگ و میر مادران، کاهش آمار سزارین، کاهش مرگ و میر نوزادان، افزایش میزان زایمان توسط نیروی مهارت دیده گام بردارند.

نقش مهم ماما در زایمان طبیعی
این دکترای بهداشت باروری با طرح این پرسش که در ایران ماماها کدامین حلقه گمشده سلامت مادر هستند؟ ادامه می دهد: در کشورهای توسعه یافته نقش ماما و شرح شغلی ماماها کاملا مشخص است و لذا افزایش آمار زایمان طبیعی و کاهش میزان زایمان سزارین را در پی دارد. در کشور ما با نگاهی به سالیان نه چندان دور، نقش ماما در اتاق زایمان به دنبال سپردن قدرت تصمیم گیری نوع زایمان به متخصصان زنان کمرنگ شد.
در طرح پزشک خانواده نسخه 02 نیز ماما در جایگاه واقعی خود قرار نگرفت و حالا هم با طرح موضوعاتی از جمله تغییر شغل ماما به پرستار، با گذراندن واحدهای اندک پرستاری برای رفع چالش کمبود نیروی پرستار. آیا با این اوضاع به اهداف توسعه هزاره در بعد سلامت مادر خواهیم رسید؟ او می پرسد، آیا با گذراندن چند واحد کوتاه مدت می توان جایگاه حرفه ای افراد را تغییر داد؟ و می گوید: با این کار نه تنها از ظرفیت ماما در نقش واقعی خود سود نبرده ایم، بلکه به جایگاه حرفه ای پرستاران نیز آسیب زده ایم.
کشاورز به سیاست های جدید جمعیتی در کشور اشاره می کند و می گوید: هنگامی که سیاستهای جمعیتی دستخوش تغییرات می‌شوند، ماماها نیروهای موثری در جهت کاهش و افزایش جمعیت هستند، زیرا در زمینه بهداشت باروری آموزش دیده اند و نیروهای در دسترس و کم هزینه ای هستند که با مشاوره مناسب در تغییر رفتار جمعیت تحت پوشش خود تاثیر بسزایی می گذارند. بنابراین طرح اخیر موجبات آزردگی ماماها را به دنبال داشته و نتیجه ای جز ایجاد نگرش منفی به این رشته در سطح دانشجویان و افراد علاقه مند به ورود به رشته مامایی و کاهش انگیزه و ناامیدی در ماماهای شاغل نخواهد داشت.
وی تصریح می کند: بهتر بود قبل از رسانه‌ای کردن طرحهای کارشناسی نشده و شتابزده از ذی‌نفعان و انجمنهای علمی مامایی و افراد متخصص بهداشت باروری نظر سنجی می شد. در عین حال در ادامه گله گذاری های جامعه مامایی از وزارت بهداشت راهکارهای زیر هم به عنوان علاج واقعه از سوی این گروه اعلام شده است: 1- اجرای قانون پنج سال بخشودگی سختی کار که جزو حقوق بدیهی ماماها بوده و هیچ فرد منصفی نمی‌تواند منکر استرس کاری ماماها با توجه به تماس با انواع آلودگی‌های صوتی، میکروبی، خونی، استرس حفظ سلامت و نجات جان دو انسان شود.
بی‌گمان با اجرای این قانون شمار زیادی از همکاران از چرخه خارج و نیروهای جدید جذب خواهند شد. 2- استانداردسازی نیروی انسانی: طبق استانداردهای جهانی به ازای هر 1000 زایمان 30 تا 50 ماما باید در سیستم به کار گرفته شوند با توجه به آمار موالید سالیانه در کشورکه حدود یک میلیون و سیصد هزار است و همچنین با عنایت به سیاست افزایش رشد جمعیت و ترویج زایمان طبیعی و کاهش آمار سزارین، حتی اگر حداقل استاندارد نیروی انسانی (30 نفر) در نظر گرفته شود عملاً مامای بیکار نخواهیم داشت. 3- کاهش پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی برای متعادل کردن آمار بالای فارغ التحصیلان و بیکاری.