‏‏در سالروز عروج ملکوتی خادمان بی‌ادعای ملت، بازخوانی سیره تابناک شهید جمهور، آیت‌الله رئیسی، ضرورتی اخلاقی برای تداوم مسیر عزت است. در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام والمسلمین سید محمدتقی قادری، کارشناس دینی، به واکاوی این حقیقت پرداخته‌ایم که چگونه پیوند اخلاص و مدیریت مردمی، مسیری نوین و اقتدارآفرین برای اعتلای ایران اسلامی گشوده است:

عروج در مسیر بندگی
حجت‌الاسلام قادری با اشاره به رسالت سنگین بازماندگان در قبال ایثارگری‌های شهدای خدمت می‌گوید: پس از شهادت رئیس‌جمهور شهید آیت‌الله رئیسی و همراهانش، پرسشی پیش روی ماست که چگونه می‌توانیم رسالت اخلاقی خود را در قبال خدمت خالصانه آنان ادا کنیم؟ هفته شهدای خدمت نه ‌تنها فرصتی برای تکریم یاد و نام این بزرگان است، بلکه مجالی برای تأمل در مسئولیت اجتماعی ما و الگوگیری از سبک مدیریتی متعهدانه و مردمی آنان به شمار می‌آید.
وی با تبیین جایگاه والای این شهدا در پیشگاه الهی خاطرنشان می‌کند: این هفته به مناسبت سالگرد شهادت رئیس‌جمهور شهید آیت‌الله رئیسی و همراهان به هفته «شهدای خدمت» نامگذاری شده است؛ رئیس‌جمهور شهید و نیز وزیر خارجه ایشان شهید دکتر امیرعبداللهیان پس از سه سال خدمت بی‌وقفه به مردم کشور به عنوان دولت جمهوری اسلامی به وصال و لقاء الهی پیوستند و مصداق آیه ۱۶۹ سوره مبارکه آل‌عمران (وَلا تَحسَبَنَّ الَّذینَ قُتِلوا فی سَبیلِ اللَّهِ أَمواتًا بَل أَحیاءٌ عِندَ رَبِّهِم یُرزَقونَ) شدند، ولی پرسش مهمی که فکر ما را وادار به تأمل می‌کند این است که وظیفه ما بازماندگان در قبال خدمتگزاری خالصانه آنان چیست و چه رسالتی پس از آنان به عهده داریم؟
‏تجلی شکر در ساحت بندگی و پیوند آن با تکریم خادمان خلق
این کارشناس دینی در پاسخ به این پرسش، بر ضرورت درک جایگاه اخلاقی قدرشناسی تأکید کرده و می‌افزاید: پاسخ به این پرسش زمانی روشن خواهد شد که دو نکته به درستی توضیح داده شود؛ نکته اول این است که قدرشناسی جلوه‌ای از مکارم اخلاقی است. روحیه و حس «قدرشناسی و قدردانی» نسبت به خدمتِ «خدمت‌گزاران» از جلوه‌های مهم و برجسته فضائل و مکارم اخلاقی است و کسانی که از چنین موهبتی برخوردارند، نسبت به دیگران به حق‌تعالی نزدیک‌تر و مقرب‌ترند.

ایشان با استناد به آیات نورانی قرآن کریم در توصیف صفت شاکری پروردگار ادامه می‌دهد: دلیل اول این است که خداوند متعال در قرآن کریم بارها خود را با صیغه مبالغه به «شاکر بودن» توصیف کرده است؛ از همین رو در آیه ۳۴ سوره فاطر می‌فرماید (وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَکُورٌ) یعنی پروردگارمان بسیار آمرزنده و عطا کننده پاداش فراوان در برابر عمل اندک است و نیز در آیه ۳۰ همین سوره تأکید می‌کند که خدا پاداششان را کامل عطا کند و از فضلش بر آنان بیفزاید چرا که او بسیار پاداش‌دهنده است.

‏نیایش‌های سجادین و راز برگزیدگی در آینه سپاسگزاری
استاد قادری با اشاره به اهمیت ویژه شکر در آموزه‌های امام سجاد(ع) تصریح می‌کند: به دلیل اهمیت خاصی که «شاکر بودن» دارد، امام سجاد (ع) در دعای ۵۱ صحیفه سجادیه عرضه می‌دارد (إِلَهِی فَلا تَحْرِمْنِی خَیْرَ الآخِرَةِ وَ الأُولَی لِقِلَّةِ شُکْرِی) و در دعای ۳۶ نیز خدا را کسی معرفی می‌کند که حمد کم را می‌پذیرد و در عوض از انسان قلیل‌الشکر سپاسگزاری می‌کند؛ همچنین در دعای ۶ از خداوند می‌خواهد که روز و شب او را مملو از حمد و شکر قرار دهد.
ایشان در تبیین دومین دلیل قرآنی بر اهمیت روحیه قدرشناسی می‌گوید: آیه ۱۲۱ سوره نحل (شَاکِرًا لِأَنْعُمِهِ اجْتَبَاهُ وَهَدَاهُ إِلَی صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ) نشان می‌دهد که راز و سرِ برگزیده شدن ابراهیم خلیل‌الرحمن برای مقام بلند رسالت و نبوت، همان روحیه شاکر بودن او در مقابل نعمت‌های الهی بوده است که او را به راه راست هدایت کرد.

‏برکت سپاس و هشدار بر ناسپاسی در کلام وحی و عترت
این کارشناس دینی درباره تأثیرات وضعی شکر در زندگی مادی و معنوی خاطرنشان می‌کند: دلیل سوم بر اهمیت قدرشناسی، آیه ۷ سوره ابراهیم است که می‌فرماید (لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَلَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِی لَشَدِیدٌ)؛ یعنی سپاسگزاری قطعا نعمت را افزون می‌کند و ناسپاسی عذابی سخت به دنبال دارد، همچنین در آیه ۱۴۷ سوره نساء می‌فرماید اگر شما سپاس‌گزار باشید و ایمان آورید، خدا را با عذاب شما چه کار؟ چرا که خدا همواره پاداش‌دهنده و داناست.
وی با پیوند دادن شکر خالق به شکر مخلوق در سیره رضوی اضافه می‌کند: دلیل چهارم بر جایگاه قدرشناسی، روایت امام علی بن موسی‌الرضا (ع) است که می‌فرمایند (مَنْ لَمْ یَشْکُرِ الْمُنْعِمَ مِنَ الْمَخْلُوقِینَ لَمْ یَشْکُرِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ) (عیون أخبار الرضا، ج ۲، ص ۲۴)؛ یعنی هر که سپاس مردم نعمت‌دهنده را نگوید، سپاس خدای بزرگ را نگفته است و امام سجاد (ع) نیز می‌فرماید خداوند در روز قیامت به بنده می‌گوید چون شکر واسطه نعمت را به‌جا نیاوردی، شکر مرا هم به‌جا نیاورده‌ای، چرا که شکرگزارترین شما در پیشگاه خدا کسی است که از مردم بیشترین قدردانی را به عمل آورد (کافی، ج ۲، ص ۹۹).

‏اخلاص علوی و مدیریت میدانی؛ ارکان دولت جاویدان خدمت
حجت‌الاسلام قادری در ورود به بخش دوم سخنان خود پیرامون سبک مدیریتی شهید رئیسی می‌گوید: نکته دوم این است که دکتر شهید رئیسی قریب به سه سال در کسوت روحانیت و با سربلندی، مدل مدیریتی خاصی را برای خدمت به کشور پیش روی دولت‌ها قرار داد که نخستین مشخصه آن «اخلاص همراه با صداقت» بود؛ او تمام همتش این بود که خدمت در این مرتبه کلان را با ریاکاری نیامیزد و رهبر معظم انقلاب نیز در توصیف ایشان فرمودند که ایشان اهل ذکر، توسل، دعا و گریه بود و قلباً با عالم غیب ارتباط داشت و همین‌هاست که انسان را نجات می‌دهد و پیش می‌برد (بیانات در دیدار اعضای هیئت دولت سیزدهم، ۱۴۰۳/۰۴/۱۷).
او در تبیین دومین ویژگی بارز این مکتب مدیریتی تصریح می‌کند: مشخصه دوم «مردمی بودن» دولت بود؛ ایشان خودش را از جنس مردم می‌دانست و تصمیمات کلان را در اتاق‌های بسته جستجو نمی‌کرد، بلکه با سفرهای متعدد به جای‌جای کشور، حقایق را در میدان لمس می‌کرد؛ رهبر انقلاب در این باره فرمودند که این مردمی بودن باید برای همه دولت‌ها الگو باشد، چرا که ایشان نیازهای مردم را محور برنامه‌ریزی‌های خود قرار می‌داد (بیانات در دیدار اعضای هیئت دولت سیزدهم، ۱۷ تیر ماه).

‏سعه‌صدر کریمانه و مجاهدت بی‌وقفه در مسیر اعتلای نظام
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به بردباری شگفت‌انگیز شهید رئیسی در برابر ناملایمات می‌افزاید: سومین مشخصه، «سعه‌صدر» در مقابل انتقادهای تند مخالفین بود؛ ایشان خود را معطل حرف‌های جناحی نمی‌کرد و به کسانی که حتی به او اهانت کرده بودند با کرامت برخورد می‌کرد؛ رهبر معظم انقلاب فرمودند ایشان جداً متواضع، بردبار و اهل مدارا بود و حتی وقتی از برخی موارد اوقاتش تلخ می‌شد، باز هم با طرف‌های مورد نظر با مدارا رفتار می‌کرد (بیانات در حرم مطهر امام خمینی، ۱۴ خرداد ماه و دیدار با هیئت دولت، ۱۴۰۳/۰۴/۱۷).
ایشان درباره روحیه خستگی‌ناپذیری آن شهید والامقام خاطرنشان می‌کند: چهارمین مشخصه «خستگی‌ناپذیری» در خدمت بود، تا جایی که همراهان وی جا می‌ماندند؛ رهبر انقلاب در این باره فرمودند شهید رئیسی واقعاً شب و روز نمی‌شناخت و دنبال آفرین و احسنت نبود، او به معنای واقعی کلمه تلاش می‌کرد و هر آنچه از دستش برمی‌آمد انجام می‌داد، حتی کارهایی که جلوی چشم مردم نبود (بیانات در دیدار مردمی عید غدیر، ۵ تیر ماه).
‏بنیان‌گذاری طرح‌های کلان و اقتدار در عرصه دیپلماسی عزت
وی با تأکید بر نگاه راهبردی شهید جمهور در اداره کشور می‌گوید: پنجمین مشخصه، پرداختن به «طرح‌های بزرگ» بدون ایجاد اختلال در زندگی روزمره مردم بود؛ معظم‌له در این باره فرمودند که ایشان همچون امیرکبیر در این سه سال کارهای بزرگی را بنیان‌گذاری و پایه‌گذاری کرد که ان‌شاءالله کشور بعدها ثمره‌اش را خواهد دید (بیانات در دیدار اعضای هیئت دولت سیزدهم، ۱۷ تیر ماه).
حجت‌الاسلام قادری در پایان به اقتدار خارجی دولت سیزدهم اشاره کرده و می‌گوید: ششمین مشخصه، دیپلماسی بر سه اصل «عزت، مصلحت و حکمت» بود که توسط وزیر خارجه شهیدش دکتر امیرعبداللهیان عملیاتی می‌شد و موجب ارتباط قوی با جهان گشت؛ رهبری فرمودند مرحوم رئیسی در مرزبندی با دشمنان صراحت داشت، دوپهلو صحبت نمی‌کرد و به لبخند دشمن اعتماد نمی‌کرد (بیانات رهبری، ۱۴۰۳/۰۳/۱۴)؛ لذا شایسته است از باب «من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق» با ترویج این سبک مدیریتی از ایشان تجلیل نماییم.